Theo lộ trình cam kết cắt giảm thuế quan trong các Hiệp định thương mại tự do, từ ngày 01/04/2012, thị trường Việt Nam sẽ chứng kiến một làn sóng giảm thuế nhập khẩu mạnh mẽ đối với hàng loạt sản phẩm có xuất xứ từ Nhật Bản và các nước trong khối ASEAN. Đây là bước đi quan trọng nhằm thực hiện các cam kết quốc tế, đồng thời mở ra cơ hội tiếp cận hàng hóa chất lượng cao với giá cả cạnh tranh cho người tiêu dùng và doanh nghiệp trong nước.

Cảng biển Việt Nam nhộn nhịp đón các chuyến tàu chở hàng từ Nhật Bản và ASEAN đầu năm 2012 (ảnh minh họa)

Căn cứ pháp lý và lộ trình thực hiện

Để cụ thể hóa các cam kết này, ngày 15/02/2012, Bộ Tài chính đã ban hành hai văn bản quan trọng quy định về Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi đặc biệt của Việt Nam giai đoạn 2012-2015:

• Thông tư 20/2012/TT-BTC thực hiện Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện ASEAN - Nhật Bản (AJCEP).
• Thông tư 21/2012/TT-BTC thực hiện Hiệp định Đối tác kinh tế Việt Nam - Nhật Bản (VJCEP).

Cả hai Thông tư này đều có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/04/2012, đánh dấu một giai đoạn mới trong quan hệ giao thương giữa Việt Nam và các đối tác chiến lược.

Những nhóm hàng hưởng lợi từ chính sách giảm thuế

Theo Biểu thuế AJCEP và VJCEP, danh mục hàng hóa được giảm thuế rất đa dạng, trải dài từ nông sản, thực phẩm chế biến đến các mặt hàng công nghiệp nặng và công nghệ cao.

Đồ điện tử và gia dụng

Đây là nhóm hàng nhận được nhiều sự quan tâm nhất từ phía người tiêu dùng. Cụ thể, các loại camera truyền hình sẽ giảm thuế suất từ 5% xuống còn 2,5% vào năm 2014. Đặc biệt, một số dòng máy quay kỹ thuật số hiện đại sẽ được hưởng mức thuế suất 0% chỉ sau hai năm nữa. Các thiết bị nhà bếp, chậu rửa, bồn tắm... cũng có lộ trình giảm thuế rõ rệt từ mức 19% của năm 2012 xuống còn 14% vào năm 2014.

Các sản phẩm điện tử Nhật Bản luôn được người tiêu dùng Việt Nam ưa chuộng nhờ chất lượng và nay có thêm lợi thế về giá (ảnh minh họa)

Máy móc nông nghiệp và phương tiện vận tải

Nhằm hỗ trợ hiện đại hóa nông nghiệp, các loại máy kéo nông nghiệp nhập khẩu từ Nhật Bản sẽ được giảm thuế mạnh từ 10% xuống thẳng mức 0%. Đối với lĩnh vực vận tải, xe có động cơ dùng để vận chuyển hàng hóa có tổng trọng lượng có tải tối đa không quá 5 tấn sẽ giảm thuế từ 80% xuống còn 20%. Các loại xe tải từ 5 đến 10 tấn cũng được hạ mức thuế suất từ 60% xuống 20%.

Tác động đến kinh tế và thị trường trong nước

Số liệu thống kê từ Tổng cục Hải quan cho thấy, chỉ trong 2 tháng đầu năm 2012, kim ngạch nhập khẩu từ Nhật Bản đã đạt trên 1,6 tỷ USD. Trong đó, máy móc thiết bị chiếm tỷ trọng lớn nhất với hơn 421 triệu USD, tiếp theo là linh kiện điện tử (257 triệu USD) và sắt thép (185 triệu USD).

Việc giảm thuế từ ngày 01/04/2012 được dự báo sẽ tiếp tục thúc đẩy kim ngạch nhập khẩu tăng cao, giúp các doanh nghiệp sản xuất trong nước tiếp cận được nguồn nguyên liệu và máy móc chất lượng với chi phí thấp hơn, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Theo cam kết trong Hiệp định AJCEP, đến năm 2025, khoảng 88,6% tổng các dòng thuế thuộc danh mục thông thường sẽ phải giảm về 0%. Đây là một thách thức nhưng cũng là động lực to lớn để các doanh nghiệp Việt Nam tự đổi mới và hội nhập sâu rộng hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.