Hà Nội chính thức điều chỉnh quy chế tổ chức thôn, tổ dân phố từ tháng 4/2020

Ngày 17/4/2020, Chủ tịch UBND TP. Hà Nội đã ký ban hành Quyết định 08/2020/QĐ-UBND về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Quy chế tổ chức và hoạt động của thôn, tổ dân phố trên địa bàn Thành phố. Văn bản này trực tiếp điều chỉnh các quy định tại Quyết định 16/2019/QĐ-UBND trước đó, mang lại những thay đổi linh hoạt hơn trong công tác quản lý cơ sở.

Bỏ tiêu chí số hộ gia đình khi bố trí Tổ phó, Phó Trưởng thôn

Điểm mới đáng chú ý nhất nằm ở việc sửa đổi Điều 4 Quyết định 16/2019/QĐ-UBND. Theo quy định cũ, để có thể bố trí 01 Phó Trưởng thôn, thôn đó phải có từ 450 hộ gia đình trở lên. Tương tự, tổ dân phố phải có trên 600 hộ gia đình mới được xem xét có 01 Phó Tổ trưởng.

Tuy nhiên, theo quy định mới tại khoản 2 Điều 1 Quyết định 08/2020/QĐ-UBND, tiêu chí về số hộ gia đình đã hoàn toàn bị bãi bỏ. Cụ thể:

"Mỗi thôn có Trưởng thôn, trường hợp cần thiết thì có 01 Phó Trưởng thôn; Mỗi tổ dân phố có Tổ trưởng tổ dân phố, trường hợp cần thiết thì có 01 Phó Tổ trưởng tổ dân phố."

Việc thay thế cụm từ quy định số hộ bằng cụm từ "trường hợp cần thiết" cho phép các địa phương chủ động hơn trong việc sắp xếp nhân sự dựa trên đặc thù địa bàn, khối lượng công việc thực tế thay vì chỉ dựa vào con số cơ học. Điều này đặc biệt có ý nghĩa đối với các địa bàn có diện tích rộng nhưng dân cư thưa thớt, hoặc các khu vực đang trong quá trình giải phóng mặt bằng, biến động dân cư mạnh.

Điều kiện thành lập tổ dân phố mới tại các khu đô thị

Bên cạnh việc thay đổi nhân sự, Quyết định 08/2020/QĐ-UBND cũng làm rõ điều kiện thành lập tổ dân phố mới. Đối với các khu vực dân cư mới hình thành, nếu chưa đủ điều kiện thành lập thôn, tổ dân phố thì sẽ thực hiện ghép vào các đơn vị hiện có để đảm bảo quản lý hành chính thông suốt.

Đặc biệt, đối với các tòa nhà cao tầng tại các khu đô thị mới hoặc khu vực dân cư có vị trí biệt lập, dù có thể chưa đạt đủ số hộ theo quy định chung nhưng nếu đảm bảo các điều kiện đặc thù, vẫn có thể được xem xét thành lập tổ dân phố mới. Điều này giải quyết được bài toán quản lý tại các chung cư cao tầng vốn có mật độ dân cư lớn và tính chất sinh hoạt khác biệt so với khu dân cư truyền thống, giúp cư dân dễ dàng tiếp cận với các dịch vụ hành chính công và hoạt động cộng đồng.

Quy định về chia tách thôn, tổ dân phố có quy mô quá lớn

Về nguyên tắc, Thành phố chủ trương không chia tách các thôn, tổ dân phố đang hoạt động ổn định. Tuy nhiên, trong "trường hợp đặc biệt", khi quy mô số hộ gia đình quá lớn dẫn đến hoạt động gặp nhiều khó khăn, UBND Thành phố sẽ xem xét chia tách. Quy định này đã bỏ đi các con số cứng nhắc trước đây (như 1.200 hộ với thôn và 1.000 hộ với tổ dân phố), thay vào đó là đánh giá dựa trên hiệu quả hoạt động thực tế và sự đồng thuận của người dân.

Quyết định này chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 27/4/2020. Đây được xem là bước đi quan trọng của Hà Nội trong việc tinh gọn bộ máy nhưng vẫn đảm bảo sâu sát đến từng hộ gia đình, đặc biệt trong bối cảnh tốc độ đô thị hóa tại Thủ đô đang diễn ra mạnh mẽ. Việc nới lỏng các tiêu chí cứng nhắc giúp bộ máy cơ sở hoạt động linh hoạt, hiệu quả và sát thực tế hơn.

Hệ thống Pháp luật