Thị trường trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) tại Việt Nam vừa trải qua một giai đoạn đầy biến động với những áp lực thanh khoản đè nặng lên cả doanh nghiệp phát hành và nhà đầu tư. Trong bối cảnh đó, việc Chính phủ ban hành Nghị định 08/2023/NĐ-CP được xem là một bước đi chiến lược, mang tính chất "xoay chuyển tình thế" để khơi thông dòng vốn và củng cố niềm tin thị trường.

1. Cơ chế thanh toán trái phiếu bằng tài sản khác: Lối thoát cho thanh khoản

Một trong những điểm sáng nhất của Nghị định 08/2023/NĐ-CP chính là việc cho phép doanh nghiệp đàm phán với trái chủ để thanh toán gốc và lãi trái phiếu bằng các tài sản khác ngoài tiền mặt. Đây là sự thay đổi căn bản so với quy định tại Nghị định 153/2020/NĐ-CP vốn chỉ tập trung vào nghĩa vụ thanh toán bằng tiền.

Theo quy định mới, nếu doanh nghiệp không thể thanh toán đúng hạn bằng đồng Việt Nam, họ có quyền thỏa thuận với nhà đầu tư để trả nợ bằng bất động sản, cổ phiếu hoặc các tài sản hợp pháp khác. Tuy nhiên, quá trình này phải đảm bảo 03 nguyên tắc vàng:

• Tuân thủ nghiêm ngặt pháp luật dân sự và các quy định chuyên ngành liên quan.
• Phải nhận được sự đồng thuận tự nguyện từ phía người sở hữu trái phiếu.
• Doanh nghiệp phải công bố thông tin bất thường và chịu trách nhiệm hoàn toàn về tính pháp lý của tài sản dùng để thanh toán.

Quy định này không chỉ giúp doanh nghiệp giảm bớt áp lực dòng tiền mà còn mở ra cơ hội cho nhà đầu tư thu hồi vốn thông qua các tài sản có giá trị thực, tránh tình trạng bán tháo trái phiếu gây sụp đổ dây chuyền.

2. Gia hạn kỳ hạn trái phiếu tối đa 2 năm: Thêm thời gian để phục hồi

Trước đây, Nghị định 65/2022/NĐ-CP quy định rất khắt khe về việc không được thay đổi kỳ hạn của trái phiếu đã phát hành. Tuy nhiên, Nghị định 08/2023/NĐ-CP đã nới lỏng nút thắt này bằng cách cho phép kéo dài kỳ hạn trái phiếu tối đa không quá 02 năm.

Để thực hiện việc gia hạn, doanh nghiệp cần đạt được sự chấp thuận của ít nhất 65% tổng số trái chủ đang lưu hành. Đối với những nhà đầu tư không đồng ý, doanh nghiệp có trách nhiệm đàm phán riêng để đảm bảo quyền lợi. Nếu đàm phán không thành công, doanh nghiệp vẫn phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ theo phương án phát hành ban đầu. Đây là một sự cân bằng tinh tế giữa việc hỗ trợ doanh nghiệp và bảo vệ quyền lợi cốt lõi của nhà đầu tư.

3. Tạm hoãn các quy định khắt khe để thị trường "thở"

Nhận thấy thị trường cần thời gian để thích nghi, Nghị định 08/2023/NĐ-CP đã quyết định tạm ngưng hiệu lực thi hành đối với một số quy định tại Nghị định 65/2022/NĐ-CP cho đến hết năm 2023, bao gồm:

• Xếp hạng tín nhiệm: Tạm hoãn yêu cầu bắt buộc phải có kết quả xếp hạng tín nhiệm đối với doanh nghiệp phát hành.
• Xác định tư cách nhà đầu tư chuyên nghiệp: Nới lỏng các tiêu chuẩn về tài sản ròng đối với nhà đầu tư cá nhân, giúp mở rộng đối tượng tham gia thị trường.
• Thời gian phân phối trái phiếu: Cho phép linh hoạt hơn trong thời gian hoàn thành các đợt chào bán.

Tổng kết lại, 03 điểm mới của Nghị định 08/2023/NĐ-CP không chỉ là giải pháp tình thế mà còn thể hiện sự đồng hành của Chính phủ đối với cộng đồng doanh nghiệp. Việc tận dụng tốt các cơ chế này sẽ giúp thị trường trái phiếu sớm vượt qua giai đoạn khó khăn và phát triển bền vững hơn trong tương lai.