Giáo viên có được quyền thành lập hộ kinh doanh?

Trong bối cảnh nhu cầu học tập bổ trợ ngày càng tăng, nhiều giáo viên có nguyện vọng thành lập hộ kinh doanh để tổ chức các lớp dạy thêm một cách chuyên nghiệp và đúng pháp luật. Xét dưới góc độ đăng ký kinh doanh, khoản 1 Điều 80 Nghị định 01/2021/NĐ-CP quy định về quyền thành lập hộ kinh doanh như sau:

"1. Cá nhân, thành viên hộ gia đình là công dân Việt Nam có năng lực hành vi dân sự đầy đủ theo quy định của Bộ luật Dân sự có quyền thành lập hộ kinh doanh theo quy định tại Chương này, trừ các trường hợp sau đây: [...] c) Các trường hợp khác theo quy định của pháp luật có liên quan."

Như vậy, về nguyên tắc chung, giáo viên là công dân Việt Nam có đầy đủ năng lực hành vi dân sự thì không bị cấm thành lập hộ kinh doanh. Tuy nhiên, đối với ngành nghề kinh doanh đặc thù là giáo dục, cụ thể là tổ chức dạy thêm, giáo viên phải đối mặt với những quy định khắt khe hơn từ pháp luật chuyên ngành.

Giáo viên cần nắm rõ các quy định pháp lý trước khi quyết định mở hộ kinh doanh dạy thêm (ảnh minh họa)

"Lằn ranh" đỏ đối với giáo viên trường công lập

Mặc dù Luật Doanh nghiệp và các văn bản hướng dẫn không cấm, nhưng Thông tư 29/2024/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo đã đặt ra một giới hạn rất rõ ràng. Tại khoản 3 Điều 4 của Thông tư này nhấn mạnh: Giáo viên thuộc các trường công lập không được tham gia quản lý, điều hành việc dạy thêm ngoài nhà trường.

Điều này tạo ra một rào cản pháp lý lớn đối với giáo viên biên chế. Bởi lẽ, theo Điều 81 Nghị định 01/2021/NĐ-CP, chủ hộ kinh doanh là người đại diện, chịu trách nhiệm toàn bộ và trực tiếp quản lý, điều hành hoạt động của hộ. Nếu giáo viên trường công đứng tên chủ hộ kinh doanh dạy thêm, họ mặc nhiên đang thực hiện hành vi "quản lý, điều hành" - điều mà Thông tư 29 nghiêm cấm.

Việc đăng ký kinh doanh dạy thêm đòi hỏi sự tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về quản lý giáo dục (ảnh minh họa)

Điều kiện mở lớp dạy thêm ngoài nhà trường từ năm 2025

Đối với giáo viên tự do hoặc giáo viên tại các trường dân lập, tư thục, việc mở lớp dạy thêm ngoài nhà trường cần tuân thủ các điều kiện quy định tại Điều 6 Thông tư 29/2024/TT-BGDĐT:

• Đăng ký kinh doanh: Phải thực hiện thủ tục đăng ký hộ kinh doanh hoặc thành lập doanh nghiệp theo đúng quy định.
• Công khai thông tin: Phải niêm yết công khai danh sách môn học, thời lượng, địa điểm, danh sách giáo viên và đặc biệt là mức thu học phí trước khi tuyển sinh.
• Báo cáo nhà trường: Giáo viên đang dạy tại các trường phổ thông khi tham gia dạy thêm ngoài nhà trường phải báo cáo với Hiệu trưởng về môn học, địa điểm và thời gian tham gia.

Lưu ý quan trọng: Tuyệt đối không được tổ chức dạy thêm cho học sinh tiểu học (trừ các môn năng khiếu, kỹ năng sống) và không được dạy thêm cho chính học sinh mà mình đang trực tiếp giảng dạy trên lớp theo kế hoạch của nhà trường.

Lời khuyên pháp lý

Giáo viên trường công lập nếu muốn tham gia dạy thêm ngoài nhà trường nên lựa chọn hình thức cộng tác giảng dạy cho các trung tâm, cơ sở giáo dục đã có giấy phép thay vì tự đứng tên thành lập hộ kinh doanh. Điều này giúp giáo viên vừa phát huy được năng lực chuyên môn, tăng thêm thu nhập, vừa đảm bảo an toàn về mặt pháp lý, tránh các rủi ro kỷ luật viên chức không đáng có.