Dữ liệu cá nhân cơ bản: 'Tài sản số' dễ bị lãng quên

Trong những ngày đầu năm 2026, khi làn sóng chuyển đổi số tại Việt Nam đã len lỏi vào mọi ngóc ngách của đời sống, từ việc đi chợ bằng mã QR đến quản lý hành chính trên không gian mạng, khái niệm "dữ liệu cá nhân" không còn là thuật ngữ xa lạ. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ ranh giới giữa những thông tin thông thường và những dữ liệu có thể trở thành "vũ khí" để tội phạm mạng tấn công.

Dữ liệu cá nhân là tài sản quý giá cần được bảo vệ nghiêm ngặt trong kỷ nguyên số (ảnh minh họa)

Theo quy định mới nhất tại khoản 2 Điều 2 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025, định nghĩa về nhóm thông tin này đã được làm rõ:

Dữ liệu cá nhân cơ bản là dữ liệu cá nhân phản ánh các yếu tố nhân thân, lai lịch phổ biến, thường xuyên sử dụng trong các giao dịch, quan hệ xã hội.

Việc nắm vững danh mục này không chỉ giúp người dân tự bảo vệ mình mà còn là căn cứ để các doanh nghiệp, tổ chức thực hiện đúng trách nhiệm bảo mật theo quy định của pháp luật.

Danh mục chi tiết dữ liệu cá nhân cơ bản theo quy định mới

Để cụ thể hóa Luật, Chính phủ đã ban hành Nghị định 356/2025/NĐ-CP, trong đó liệt kê chi tiết các loại thông tin thuộc nhóm dữ liệu cơ bản bao gồm:

• Thông tin định danh cốt lõi: Họ, chữ đệm và tên khai sinh; ngày, tháng, năm sinh; giới tính; quốc tịch.
• Thông tin về nơi cư trú: Nơi sinh, nơi đăng ký khai sinh, thường trú, tạm trú, nơi ở hiện tại, quê quán và địa chỉ liên hệ.
• Thông tin liên lạc số: Số điện thoại, địa chỉ thư điện tử (email).
• Giấy tờ pháp lý cá nhân: Số định danh cá nhân (CCCD), số hộ chiếu, số giấy phép lái xe, số biển số xe, mã số thuế cá nhân.
• Tình trạng nhân thân và gia đình: Tình trạng hôn nhân, thông tin về các mối quan hệ gia đình (cha mẹ, con cái, vợ hoặc chồng).
• Dữ liệu trên không gian mạng: Thông tin về tài khoản số của cá nhân, lịch sử hoạt động trên các nền tảng số (không bao gồm nội dung tin nhắn riêng tư), và hình ảnh của cá nhân.

Công nghệ bảo mật hiện đại giúp ngăn chặn các hành vi đánh cắp dữ liệu cá nhân (ảnh minh họa)

Tại sao cần phân biệt dữ liệu 'Cơ bản' và 'Nhạy cảm'?

Nhiều người đặt câu hỏi: Tại sao phải chia ra nhiều loại dữ liệu? Câu trả lời nằm ở mức độ rủi ro. Trong khi dữ liệu cơ bản giúp định danh bạn trong các giao dịch thông thường, thì dữ liệu cá nhân nhạy cảm (như vân tay, mống mắt, tình trạng sức khỏe, quan điểm chính trị hay dữ liệu tài chính) nếu bị lộ sẽ gây ra những hậu quả khôn lường về danh dự, tài sản và an toàn tính mạng.

Việc phân loại này cho phép pháp luật áp dụng các biện pháp bảo vệ tương ứng. Các tổ chức xử lý dữ liệu nhạy cảm sẽ phải tuân thủ những tiêu chuẩn khắt khe hơn về hạ tầng kỹ thuật và quy trình kiểm soát so với dữ liệu cơ bản.

Nguyên tắc 'vàng' để không trở thành nạn nhân

Để đảm bảo quyền riêng tư, Điều 3 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 đã thiết lập các nguyên tắc cốt lõi mà mọi chủ thể phải tuân thủ:

1. Nguyên tắc hợp pháp: Dữ liệu chỉ được thu thập khi có sự đồng ý của chủ thể và phục vụ mục đích chính đáng.
2. Nguyên tắc minh bạch: Bạn có quyền biết ai đang giữ dữ liệu của mình và họ dùng nó để làm gì.
3. Nguyên tắc bảo mật: Các đơn vị thu thập phải có trách nhiệm áp dụng các biện pháp kỹ thuật để chống lại sự xâm nhập trái phép.
4. Nguyên tắc giới hạn mục đích: Không được dùng dữ liệu đã thu thập cho các mục đích khác ngoài thông báo ban đầu.

Lời khuyên từ chuyên gia pháp lý: Đừng bao giờ coi nhẹ việc cung cấp số điện thoại hay địa chỉ email cho các ứng dụng lạ. Hãy tập thói quen đọc kỹ điều khoản bảo mật và chỉ chia sẻ thông tin khi thực sự cần thiết. Trong kỷ nguyên số 2026, sự cẩn trọng chính là lớp giáp bảo vệ tốt nhất cho tài sản quý giá nhất của bạn: Dữ liệu cá nhân.