Nhằm thắt chặt công tác quản lý nhà nước, nâng cao tính răn đe và bảo vệ sức khỏe cộng đồng, các cơ quan chức năng đang nghiên cứu, hoàn thiện dự thảo sửa đổi các quy định pháp luật liên quan đến an toàn vệ sinh thực phẩm. Một trong những điểm mới mang tính đột phá và nhận được sự quan tâm rất lớn từ dư luận xã hội cũng như cộng đồng doanh nghiệp chính là việc đề xuất khung phạt tiền vi phạm hành chính với quy mô chưa từng có.

Đề xuất khung phạt tiền vi phạm an toàn thực phẩm tối đa lên tới 2 tỷ đồng

Theo nội dung quy định tại Điều 68 Dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) về xử lý vi phạm về an toàn thực phẩm và mức phạt tối đa khi vi phạm, chế tài xử lý đối với các vi phạm hành chính trong lĩnh vực này được đề xuất siết chặt đáng kể:

• Đối với tổ chức, cá nhân kinh doanh thực phẩm: Khi có hành vi vi phạm pháp luật về an toàn thực phẩm, tùy theo tính chất, mức độ vi phạm sẽ bị xử lý vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Trong trường hợp gây ra thiệt hại về sức khỏe, tính mạng hoặc tài sản của người tiêu dùng, chủ thể vi phạm bắt buộc phải bồi thường và khắc phục hậu quả theo đúng quy định của pháp luật.
• Đối với người lợi dụng chức vụ, quyền hạn: Trường hợp cá nhân lợi dụng vị trí công tác để vi phạm quy định của luật hoặc cố tình dung túng, bao che cho các hành vi vi phạm an toàn thực phẩm cũng sẽ bị xử lý kỷ luật nghiêm khắc hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự tùy theo tính chất, mức độ; đồng thời phải bồi thường thiệt hại nếu có.
• Về mức phạt tiền tối đa: Mức phạt tiền đối với hành vi vi phạm hành chính nêu trên được thực hiện theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính. Đáng chú ý, dự thảo đề xuất áp dụng mức phạt tiền tối đa lên đến 1.000.000.000 đồng đối với cá nhân và 2.000.000.000 đồng đối với tổ chức.

Chính phủ sẽ quy định cụ thể về danh mục hành vi vi phạm, hình thức xử phạt bổ sung cũng như mức xử phạt chi tiết cho từng hành vi vi phạm hành chính cụ thể trong lĩnh vực an toàn thực phẩm.

Bước chuyển mình so với quy định pháp luật hiện hành

Để thấy rõ tầm quan trọng của đề xuất mới này, cần đối chiếu với các căn cứ pháp lý đang có hiệu lực. Theo quy định hiện hành tại Điều 6 Luật An toàn thực phẩm 2010, pháp luật chỉ mới đưa ra các nguyên tắc chung mang tính định hướng về việc xử lý vi phạm:

Tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm vi phạm pháp luật về an toàn thực phẩm thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự, nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường và khắc phục hậu quả theo quy định của pháp luật.

Có thể thấy rằng, Luật An toàn thực phẩm 2010 hiện hành hoàn toàn không khống chế hay quy định một con số cụ thể về mức tiền phạt tối đa đối với các hành vi vi phạm trong lĩnh vực này, mà việc xác định mức phạt tiền cụ thể phụ thuộc vào các Nghị định xử phạt vi phạm hành chính do Chính phủ ban hành theo từng thời kỳ.

Khuyến nghị cho các cơ sở sản xuất, chế biến và kinh doanh thực phẩm

Việc đề xuất nâng mức phạt tiền tối đa lên đến 2 tỷ đồng thể hiện quyết tâm rất lớn của Nhà nước trong việc loại bỏ thực phẩm bẩn, thực phẩm kém chất lượng ra khỏi thị trường. Đứng trước định hướng thay đổi chính sách pháp lý này, các tổ chức, doanh nghiệp và hộ kinh doanh cần lưu ý những điểm sau:

1. Rà soát toàn bộ quy trình vận hành: Đảm bảo từ khâu nhập nguyên liệu đầu vào, chế biến, bảo quản đến khâu phân phối ra thị trường đều đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm.
2. Hoàn thiện hồ sơ pháp lý: Kiểm tra và cập nhật đầy đủ các Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm, giấy xác nhận kiến thức an toàn thực phẩm của người lao động và hồ sơ tự công bố sản phẩm theo đúng quy định.
3. Tăng cường tự kiểm tra, giám sát: Chủ động phát hiện các nguy cơ gây mất an toàn thực phẩm trong chuỗi sản xuất để kịp thời khắc phục, tránh nguy cơ đối mặt với các khoản phạt tiền khổng lồ và nguy cơ đình chỉ hoạt động.