Trong bối cảnh đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp và nông thôn, việc nâng cao tay nghề cho người nông dân trở thành nhiệm vụ cấp bách. Ngày 30/7/2010, Bộ Tài chính và Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đã chính thức ban hành Thông tư liên tịch 112/2010/TTLT-BTC-BLĐTBXH. Đây là văn bản quan trọng hướng dẫn quản lý và sử dụng kinh phí thực hiện Đề án “Đào tạo nghề cho lao động nông thôn đến năm 2020” theo Quyết định 1956/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Mục tiêu chiến lược và các mô hình thí điểm trọng điểm

Theo quy định tại khoản 3 Điều 6 Thông tư liên tịch 112/2010/TTLT-BTC-BLĐTBXH, hoạt động thí điểm sẽ tập trung vào 18.000 lao động nông thôn thuộc 4 nhóm đối tượng nghề nghiệp chính:

• Nhóm lao động làm nông nghiệp: Tập trung tại các vùng núi và vùng chuyên canh, giúp nông dân làm chủ kỹ thuật canh tác hiện đại.
• Nhóm lao động trong các làng nghề: Ưu tiên các làng nghề truyền thống ở vùng đồng bằng nhằm bảo tồn và phát triển tinh hoa thủ công mỹ nghệ.
• Nhóm nông dân chuyển nghề: Hỗ trợ nông dân chuyển sang lĩnh vực công nghiệp và dịch vụ tại các vùng đang đô thị hóa.
• Nhóm đánh bắt xa bờ: Đào tạo sửa chữa máy tàu thủy, kỹ thuật chế biến và bảo quản thủy sản cho ngư dân các tỉnh duyên hải miền Trung.

Điểm đáng chú ý nhất trong các mô hình thí điểm này chính là cam kết về đầu ra. Các cơ sở dạy nghề phải đảm bảo tỷ lệ có việc làm sau khi học nghề tối thiểu đạt 80%. Đây là một thách thức nhưng cũng là thước đo hiệu quả thực tế của Đề án 1956.

"Phương thức thực hiện mô hình thí điểm dạy nghề thông qua hợp đồng giữa cơ quan quản lý nhà nước về dạy nghề với cơ sở dạy nghề... Tỷ lệ có việc làm sau khi học nghề theo các mô hình thí điểm tối thiểu đạt 80%."

Chính sách hỗ trợ tài chính: Không để ai bị bỏ lại phía sau

Để khuyến khích người dân đi học, Nhà nước đã đưa ra những mức hỗ trợ rất cụ thể và thiết thực. Theo Điều 1 Quyết định 1956/QĐ-TTg, các đối tượng ưu tiên như người có công, hộ nghèo, người dân tộc thiểu số và người bị thu hồi đất canh tác sẽ nhận được mức hỗ trợ tối đa lên đến 3 triệu đồng/người/khóa học.

Bên cạnh chi phí học nghề, học viên thuộc diện ưu tiên còn được hỗ trợ tiền ăn 15.000 đồng/ngày thực học và tiền đi lại tối đa 200.000 đồng/khóa nếu nơi học cách xa nơi cư trú từ 15km trở lên. Đối với các hộ có thu nhập bằng 150% hộ nghèo, mức hỗ trợ chi phí học nghề là 2,5 triệu đồng, và các đối tượng khác là 2 triệu đồng.

Quản lý kinh phí và trách nhiệm của địa phương

Việc quản lý nguồn vốn khổng lồ này được quy định chặt chẽ tại Điều 4 Thông tư liên tịch 112/2010/TTLT-BTC-BLĐTBXH. Ngân sách Trung ương sẽ bảo đảm kinh phí cho các địa phương chưa tự cân đối được ngân sách, trong khi các tỉnh tự cân đối được phải chủ động bố trí nguồn lực địa phương.

UBND cấp tỉnh có trách nhiệm phê duyệt danh mục nghề, kế hoạch dạy nghề và mức chi phí đào tạo cụ thể cho từng nghề phù hợp với thực tế địa phương. Đặc biệt, mỗi lao động nông thôn chỉ được hỗ trợ học nghề một lần theo chính sách của Đề án này, trừ trường hợp mất việc làm do nguyên nhân khách quan sẽ được xem xét hỗ trợ lại để chuyển đổi nghề nghiệp.

Với sự ra đời của Thông tư 112/2010, hành lang pháp lý cho việc đào tạo nghề nông thôn đã trở nên rõ ràng hơn bao giờ hết. Đây không chỉ là một chính sách an sinh xã hội mà còn là đòn bẩy quan trọng để thay đổi diện mạo kinh tế nông thôn Việt Nam trong thập kỷ tới.