Hiện nay, nhiều người lao động gắn bó lâu dài với doanh nghiệp, đóng bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) ròng rã hơn 12 năm nhưng khi mất việc lại ngỡ ngàng nhận ra mình chỉ được hưởng tối đa 12 tháng trợ cấp. Câu hỏi đặt ra là: Phần thời gian đóng dư sẽ đi về đâu? Những đề xuất mới nhất từ Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đang mở ra hy vọng về những quyền lợi thiết thực hơn cho người lao động có thời gian tham gia BHTN dài hạn.

Đề xuất đột phá: Không để thời gian đóng bảo hiểm thất nghiệp bị "bỏ quên"

Góp ý cho dự thảo Luật Việc làm, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đã đưa ra hai phương án nhằm bảo vệ quyền lợi cho những người đã đóng BHTN trên 144 tháng (tương đương 12 năm) mà chưa hưởng trợ cấp:

• Phương án 1: Người lao động có thể ngừng đóng BHTN sau khi đã đủ 144 tháng. Phần kinh phí đóng bổ sung thay vì nộp vào quỹ BHTN sẽ được chuyển sang các chế độ khác của bảo hiểm xã hội, giúp tăng mức lương hưu sau này.
• Phương án 2: Cho phép người lao động dùng thời gian đóng dư làm căn cứ để hưởng các gói vay ưu đãi từ Quỹ BHTN nhằm duy trì cuộc sống hoặc hỗ trợ thân nhân khi gặp rủi ro về việc làm.

Đây được xem là những giải pháp nhân văn, tránh tình trạng người lao động cảm thấy bị thiệt thòi khi đóng góp nhiều nhưng hưởng thụ có giới hạn.

Quy định hiện hành: "Trần" hưởng 12 tháng và những bất cập

Theo quy định tại khoản 2 Điều 50 Luật Việc làm 2013, thời gian hưởng trợ cấp thất nghiệp được tính dựa trên số tháng đóng BHTN. Cụ thể:

"Thời gian hưởng trợ cấp thất nghiệp được tính theo số tháng đóng bảo hiểm thất nghiệp, cứ đóng đủ 12 tháng đến đủ 36 tháng thì được hưởng 03 tháng trợ cấp thất nghiệp, sau đó, cứ đóng đủ thêm 12 tháng thì được hưởng thêm 01 tháng trợ cấp thất nghiệp nhưng tối đa không quá 12 tháng."

Mặc dù khoản 7 Điều 18 Nghị định 28/2015/NĐ-CP có quy định về việc bảo lưu thời gian đóng dư, nhưng thực tế đối với những người đã đạt mức tối đa 12 tháng hưởng, việc tiếp tục đóng mà không được tăng thêm thời gian hưởng khiến nhiều người cảm thấy chưa thỏa đáng.

Nỗi lo bị "ép" đơn phương chấm dứt hợp đồng

Một vấn đề nhức nhối khác là quy định tại dự thảo Luật Việc làm mới: người lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng trái luật sẽ không được hưởng trợ cấp. Điều này gây lo ngại vì thực tế có không ít doanh nghiệp dùng "mánh khóe" để ép người lao động tự nghỉ việc nhằm né tránh trách nhiệm bồi thường hoặc đóng bảo hiểm.

Hướng dẫn cách tính tiền trợ cấp thất nghiệp mới nhất

Để biết chính xác số tiền mình nhận được, người lao động cần căn cứ vào khoản 1 Điều 50 Luật Việc làm 2013. Công thức tính như sau:

Mức hưởng hằng tháng = 60% x Bình quân tiền lương đóng BHTN của 06 tháng liền kề trước khi thất nghiệp.

Tuy nhiên, mức hưởng này không được vượt quá 05 lần mức lương tối thiểu vùng (đối với khối doanh nghiệp) hoặc 05 lần mức lương cơ sở (đối với khối Nhà nước). Theo Nghị định 38/2022/NĐ-CP (nay đã được thay thế bởi Nghị định 74/2024/NĐ-CP với mức lương cao hơn), mức trần hưởng trợ cấp tại Vùng I có thể lên tới hơn 23 triệu đồng/tháng.

Việc hoàn thiện chính sách BHTN không chỉ giúp đảm bảo an sinh xã hội mà còn là động lực để người lao động yên tâm cống hiến. Những đề xuất mới nếu được thông qua sẽ là bước tiến lớn trong việc bảo vệ quyền lợi chính đáng của người lao động Việt Nam.