Tháng 8/2015 được xem là thời điểm "nở rộ" của các quy định pháp luật mới, tác động sâu rộng đến nhiều mặt của đời sống kinh tế - xã hội. Từ những quy định khắt khe trong quản lý dự án xây dựng, đánh giá cán bộ công chức cho đến những chính sách sát sườn về tiền lương và thuế, tất cả đều hướng tới mục tiêu minh bạch hóa và nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước.

Hệ thống chính sách pháp luật Việt Nam có nhiều thay đổi quan trọng trong tháng 8/2015 (ảnh minh họa)

1. Siết chặt an toàn lao động và quản lý dự án xây dựng

Một trong những điểm nhấn quan trọng nhất là sự ra đời của Nghị định 59/2015/NĐ-CP về quản lý dự án đầu tư xây dựng, có hiệu lực từ ngày 05/08/2015. Nghị định này đặt ra những yêu cầu khắt khe hơn về nhân sự tại các công trường.

• Cán bộ chuyên trách ATLĐ: Các công trường xây dựng có từ 50 người trực tiếp làm việc trở lên bắt buộc phải có ít nhất 01 cán bộ chuyên trách về an toàn, vệ sinh lao động. Đối với công trường dưới 50 người, cán bộ kỹ thuật thi công có thể kiêm nhiệm nhưng vẫn phải đảm bảo các chứng chỉ đào tạo theo quy định.
• Chứng chỉ hành nghề người nước ngoài: Người nước ngoài hành nghề xây dựng tại Việt Nam từ 06 tháng trở lên phải thực hiện chuyển đổi chứng chỉ hành nghề do nước ngoài cấp tại Bộ Xây dựng.

Công tác an toàn lao động tại các công trường được siết chặt theo quy định mới (ảnh minh họa)

2. Xử phạt nghiêm hành vi lãng phí tài sản công

Nhằm thực hiện mục tiêu tiết kiệm, chống lãng phí, Nghị định 58/2015/NĐ-CP (có hiệu lực từ 01/08/2015) đã quy định mức phạt cụ thể cho các hành vi lãng phí:

"Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng đối với hành vi sử dụng phương tiện thông tin liên lạc, điện, nước, xăng, dầu, sách báo, văn phòng phẩm, chi phí tiếp khách, đi công tác phí bằng kinh phí ngân sách nhà nước vượt tiêu chuẩn, định mức do cơ quan có thẩm quyền ban hành."

Đặc biệt, hành vi gây lãng phí trong sử dụng vốn đầu tư không đúng tiêu chuẩn, quy chuẩn có thể bị phạt tiền lên đến 60.000.000 đồng.

3. Đánh giá cán bộ: Không hoàn thành nhiệm vụ nếu hách dịch

Từ ngày 01/08/2015, việc đánh giá và phân loại cán bộ, công chức, viên chức sẽ được thực hiện theo Nghị định 56/2015/NĐ-CP. Theo đó, công chức có hành vi cửa quyền, hách dịch, gây khó khăn, phiền hà cho người dân hoặc có biểu hiện tham nhũng, lãng phí sẽ bị đánh giá ở mức "Không hoàn thành nhiệm vụ".

Bên cạnh đó, người đứng đầu cơ quan phải tổ chức đối thoại với người dân về thủ tục hành chính định kỳ 06 tháng một lần. Đây là bước tiến lớn trong việc cải cách hành chính và nâng cao tinh thần phục vụ của đội ngũ công quyền.

4. Quyền lợi người lao động: Làm thêm ngày lễ hưởng 300% lương

Về lĩnh vực lao động, Thông tư 23/2015/TT-BLĐTBXH (có hiệu lực từ 08/08/2015) đã làm rõ cách tính lương làm thêm giờ:

• Ngày lễ, Tết: Ít nhất bằng 300% tiền lương thực trả của ngày làm việc bình thường (chưa kể tiền lương ngày lễ, Tết, ngày nghỉ có hưởng lương).
• Ngày nghỉ hàng tuần: Ít nhất bằng 200%.
• Ngày thường: Ít nhất bằng 150%.
• Làm việc ban đêm: Được trả thêm ít nhất bằng 30% tiền lương tính theo đơn giá tiền lương hoặc tiền lương theo công việc của ngày làm việc bình thường.

5. Ưu đãi thuế TNDN và chi phí công tác phí

Thông tư 96/2015/TT-BTC của Bộ Tài chính mang lại nhiều tin vui cho doanh nghiệp từ tháng 8/2015. Cụ thể, quy định mới đã bỏ mức khống chế đối với khoản chi phụ cấp cho người lao động đi công tác. Chỉ cần có đầy đủ hóa đơn, chứng từ hợp lệ, doanh nghiệp sẽ được trừ toàn bộ chi phí này khi tính thuế TNDN.

6. Các chính sách nổi bật khác

• Du lịch bằng xe lưu động: Theo Nghị định 57/2015/NĐ-CP, người nước ngoài được phép mang ô tô nhà ở lưu động (tay lái bên trái) vào Việt Nam du lịch. Thời gian xét duyệt hồ sơ cũng được rút ngắn từ 05 ngày xuống còn 03 ngày làm việc.
• Tiêu chuẩn nhà ở công vụ: Quyết định 27/2015/QĐ-TTg điều chỉnh diện tích tối thiểu nhà chung cư công vụ tại đô thị xuống còn 25 - 45m2 để phù hợp với thực tế quỹ nhà.
• Doanh nghiệp công nghệ cao: Quyết định 19/2015/QĐ-TTg quy định doanh nghiệp công nghệ cao vừa và nhỏ phải có ít nhất 5% lao động có trình độ đại học trở lên trực tiếp làm nghiên cứu và phát triển.

Những thay đổi này cho thấy sự nỗ lực của Chính phủ trong việc hoàn thiện hệ thống pháp luật, vừa đảm bảo tính nghiêm minh trong quản lý, vừa tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp và người dân phát triển.