Năm 2019 được đánh giá là một năm "bùng nổ" của các văn bản quy phạm pháp luật mang tính đột phá, ảnh hưởng sâu rộng đến mọi tầng lớp nhân dân. Từ những chính sách an sinh xã hội như tiền lương, bảo hiểm đến những quy định nghiêm khắc nhằm đảm bảo trật tự an toàn giao thông và đạo đức xã hội, tất cả đều cho thấy nỗ lực hoàn thiện hệ thống pháp luật của Nhà nước. Dưới đây là tổng hợp 8 chính sách tiêu biểu nhất đã được ban hành trong năm qua.

1. Lương tối thiểu vùng và lương cơ sở đồng loạt tăng mạnh

Một trong những tin vui nhất đối với người lao động và cán bộ, công chức trong năm 2019 chính là lộ trình tăng lương rõ rệt. Chính phủ và Quốc hội đã ban hành các văn bản quan trọng nhằm cải thiện thu nhập cho người dân.

Cụ thể, theo Nghị định 90/2019/NĐ-CP, mức lương tối thiểu vùng áp dụng cho người lao động làm việc theo hợp đồng lao động sẽ tăng từ ngày 01/01/2020. Mức tăng dao động từ 150.000 đồng đến 240.000 đồng tùy từng vùng, giúp đảm bảo mức sống tối thiểu cho người lao động trong bối cảnh giá cả thị trường biến động.

Song song đó, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết 86/2019/QH14 về dự toán ngân sách nhà nước năm 2020. Theo đó, mức lương cơ sở sẽ được điều chỉnh tăng từ 1,49 triệu đồng/tháng lên 1,6 triệu đồng/tháng kể từ ngày 01/7/2020. Việc tăng lương cơ sở không chỉ giúp tăng thu nhập cho cán bộ, công chức mà còn kéo theo sự gia tăng của lương hưu và các khoản trợ cấp bảo hiểm xã hội.

2. Chính thức xóa bỏ chế độ “viên chức suốt đời”

Đây là một bước ngoặt lớn trong công tác quản lý nhân sự khu vực công. Tại kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XIV đã thông qua Luật sửa đổi Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức 2019.

Điểm đáng chú ý nhất của luật này là việc bãi bỏ chế độ "biên chế suốt đời" đối với viên chức được tuyển dụng mới từ ngày 01/7/2020. Thay vào đó, viên chức sẽ thực hiện chế độ hợp đồng làm việc xác định thời hạn. Quy định này nhằm tạo ra sự cạnh tranh lành mạnh, nâng cao trách nhiệm và hiệu quả làm việc của đội ngũ viên chức, tránh tâm lý "an phận" sau khi đã vào được biên chế.

3. Lộ trình tăng tuổi nghỉ hưu cho người lao động

Ngày 20/11/2019, Quốc hội đã chính thức thông qua Bộ luật Lao động 2019 với nhiều thay đổi mang tính lịch sử, trong đó có quy định về tuổi nghỉ hưu.

Theo đó, kể từ năm 2021, tuổi nghỉ hưu của người lao động trong điều kiện lao động bình thường được điều chỉnh theo lộ trình cho đến khi đủ 62 tuổi đối với lao động nam vào năm 2028 và đủ 60 tuổi đối với lao động nữ vào năm 2035. Việc tăng tuổi nghỉ hưu được giải thích là để thích ứng với xu hướng già hóa dân số và đảm bảo sự bền vững của quỹ bảo hiểm xã hội trong dài hạn.

4. Tinh gọn và chuyên nghiệp hóa đội ngũ công chức cấp xã

Năm 2019 cũng ghi nhận những thay đổi quan trọng đối với đội ngũ cán bộ cơ sở. Nghị định 34/2019/NĐ-CP và Thông tư 13/2019/TT-BNV đã đưa ra những hướng dẫn mới nhất về số lượng và chức danh công chức cấp xã.

Mặc dù tổng biên chế cấp xã có xu hướng giảm để tinh gọn bộ máy, nhưng pháp luật lại cho phép bố trí thêm nhân sự ở các vị trí then chốt như Tư pháp - Hộ tịch, Tài chính - Kế toán hay Văn phòng - Thống kê. Điều này giúp nâng cao chất lượng phục vụ hành chính công ngay từ cấp cơ sở, nơi tiếp xúc trực tiếp và nhiều nhất với người dân.

5. "Đã uống rượu bia thì không lái xe": Quy định thép bảo vệ tính mạng

Có lẽ chính sách gây xôn xao và nhận được sự ủng hộ lớn nhất trong năm 2019 là Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia 2019.

Luật này chính thức luật hóa quy định: Nghiêm cấm điều khiển phương tiện giao thông mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn. Điều này đồng nghĩa với việc "ngưỡng bằng 0" được áp dụng cho tất cả người điều khiển phương tiện, từ xe đạp, xe máy đến ô tô. Quy định này được kỳ vọng sẽ kéo giảm đáng kể số vụ tai nạn giao thông thảm khốc liên quan đến rượu bia vốn là vấn nạn nhức nhối nhiều năm qua.

6. Xóa bỏ hệ thống chứng chỉ ngoại ngữ A, B, C lỗi thời

Nhằm chuẩn hóa trình độ ngoại ngữ theo khung năng lực quốc tế, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Thông tư 20/2019/TT-BGDĐT.

Theo đó, từ ngày 15/01/2020, các quy định về kiểm tra và cấp chứng chỉ ngoại ngữ theo chương trình giáo dục thường xuyên (trình độ A, B, C) chính thức bị bãi bỏ. Thay vào đó, việc đánh giá năng lực ngoại ngữ sẽ được thực hiện theo Khung năng lực ngoại ngữ 6 bậc dùng cho Việt Nam. Sự thay đổi này giúp việc đánh giá trình độ thực chất hơn, tránh tình trạng "loạn" chứng chỉ và mua bán bằng cấp không đúng quy định.

7. Định nghĩa rõ hành vi dâm ô trẻ em để bảo vệ thế hệ tương lai

Trước những diễn biến phức tạp của các vụ án xâm hại tình dục trẻ em, Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao đã ban hành Nghị quyết 06/2019/NQ-HĐTP.

Nghị quyết này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng khi đưa ra các định nghĩa cụ thể về hành vi dâm ô. Theo đó, các hành vi như hôn vào miệng, cổ, tai, gáy... của người dưới 16 tuổi với mục đích tình dục nhưng không nhằm quan hệ tình dục cũng sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội dâm ô. Đây là công cụ pháp lý sắc bén để bảo vệ trẻ em trước những hành vi xâm hại tinh vi.

8. Thi bằng lái xe phải học về phòng, chống tác hại rượu bia

Gắn liền với Luật Phòng, chống tác hại của rượu bia, Bộ Giao thông vận tải đã ban hành Thông tư 38/2019/TT-BGTVT.

Kể từ ngày 01/01/2020, chương trình đào tạo lái xe các hạng B1, B2 và C sẽ được bổ sung môn học về Đạo đức, văn hóa giao thông và đặc biệt là nội dung Phòng, chống tác hại của rượu, bia. Bên cạnh đó, việc giám sát sát hạch cũng được siết chặt bằng hệ thống camera truyền dữ liệu trực tiếp, đảm bảo tính minh bạch và chất lượng của đội ngũ tài xế mới.

Lời kết: Những chính sách pháp luật nổi bật ban hành trong năm 2019 không chỉ cho thấy sự nhạy bén của các cơ quan lập pháp trước những vấn đề nóng của xã hội mà còn thể hiện cam kết xây dựng một xã hội thượng tôn pháp luật, an toàn và văn minh hơn.