Trong bối cảnh cả nước đang nỗ lực thực hiện tinh gọn bộ máy nhà nước theo các Nghị quyết của Trung ương, việc xử lý các văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL) chồng chéo hoặc không còn phù hợp trở thành nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu. Mới đây, Bộ Tư pháp đã phát đi thông điệp mạnh mẽ thông qua Công văn 3126/BTP-KTVB&TCTHPL, đặt ra thời hạn cuối cùng cho các địa phương phải hoàn tất báo cáo rà soát.

Chạy đua nước rút: Địa phương phải hoàn tất báo cáo trước ngày 05/6/2026

Theo nội dung tại Công văn 3126/BTP-KTVB&TCTHPL, việc báo cáo tình hình xử lý văn bản là nhiệm vụ bắt buộc nhằm triển khai kết luận của Thủ tướng Chính phủ tại Phiên họp lần thứ sáu của Ban Chỉ đạo rà soát và tổ chức thực hiện việc xử lý vướng mắc trong hệ thống pháp luật. Đây không chỉ là một thủ tục hành chính thông thường mà là thước đo hiệu quả của quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy tại từng địa phương.

Bộ Tư pháp đề nghị UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương phải thực hiện cập nhật chính xác “tình hình xử lý” đối với các văn bản nằm trong Danh mục đã gửi trước đó. Thời hạn gửi báo cáo về Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật được ấn định là trước ngày 05/6/2026.

Tại sao việc rà soát văn bản lại mang tính sống còn trong năm 2026?

Việc sắp xếp bộ máy thường dẫn đến sự thay đổi về thẩm quyền, chức năng và nhiệm vụ của các cơ quan. Nếu các VBQPPL cũ không được sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ kịp thời theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, sẽ gây ra tình trạng khoảng trống pháp lý hoặc xung đột thẩm quyền, gây khó khăn cho người dân và doanh nghiệp.

Trước đó, Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu các Bộ, ngành hoàn thiện kết quả rà soát và xác định lộ trình xử lý chậm nhất trước ngày 31/12/2025. Đây chính là tiền đề để các địa phương có căn cứ pháp lý thực hiện việc điều chỉnh các văn bản thuộc thẩm quyền của HĐND và UBND cấp tỉnh trước cột mốc quan trọng ngày 01/6/2026.

Yêu cầu khắt khe về nội dung báo cáo: Không được phép lơ là

Công văn của Bộ Tư pháp nêu rõ, báo cáo của địa phương phải đạt được độ chi tiết và minh bạch cao. Cụ thể:

• Đối với văn bản đã xử lý: Phải ghi rõ trạng thái “Đã xử lý” và đính kèm tên, số hiệu của văn bản thay thế hoặc sửa đổi tương ứng.
• Đối với văn bản chưa xử lý: Phải ghi rõ “Chưa xử lý”, đồng thời giải trình cụ thể lý do chậm trễ và cam kết thời hạn dự kiến hoàn thành.

Ngoài ra, các địa phương cần tổng hợp số lượng cụ thể theo từng loại hình văn bản như Nghị quyết của HĐND, Quyết định của UBND. Việc phân loại này giúp Chính phủ có cái nhìn tổng thể về những nút thắt pháp lý còn tồn tại ở từng cấp, từ đó có biện pháp chỉ đạo kịp thời.

Lời khuyên cho các cơ quan tư pháp địa phương

Để đảm bảo tiến độ trước ngày 05/6/2026, Sở Tư pháp các tỉnh cần chủ động phối hợp với các Sở, ban, ngành liên quan để rà soát chéo, tránh bỏ sót các văn bản chuyên ngành. Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý danh mục văn bản rà soát cũng là một giải pháp cần thiết để đảm bảo tính chính xác và kịp thời trong báo cáo gửi về Bộ Tư pháp.

Kết quả của đợt rà soát này sẽ là cơ sở quan trọng để Chính phủ báo cáo Quốc hội về tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật Việt Nam trong giai đoạn mới, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững.