Bộ Nội vụ đang xây dựng và lấy ý kiến rộng rãi đối với dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 145/2020/NĐ-CP ngày 14/12/2020 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Bộ luật Lao động 2019 về điều kiện lao động và quan hệ lao động. Đây được xem là một bước đi mạnh mẽ trong tiến trình cải cách thủ tục hành chính, cắt giảm các "giấy phép con" nhằm tạo môi trường kinh doanh thông thoáng, thuận lợi cho cộng đồng doanh nghiệp tại Việt Nam.

Cắt giảm thủ tục hành chính: Bỏ giấy phép con cho thuê lại lao động

Nội dung có tác động trực tiếp và sâu rộng nhất đến cộng đồng doanh nghiệp trong dự thảo lần này chính là đề xuất thay đổi căn bản phương thức quản lý hoạt động cho thuê lại lao động. Theo quy định hiện hành tại Nghị định 145/2020/NĐ-CP, doanh nghiệp muốn hoạt động trong lĩnh vực này bắt buộc phải trải qua quy trình thẩm định nghiêm ngặt để được cấp Giấy phép hoạt động cho thuê lại lao động với thời hạn tối đa 60 tháng, đồng thời phải thực hiện hàng loạt thủ tục gia hạn, cấp lại hoặc thu hồi khi có sự thay đổi thông tin.

Tuy nhiên, nhằm hiện thực hóa chủ trương đơn giản hóa thủ tục hành chính của Chính phủ, Bộ Nội vụ đã đề xuất bãi bỏ toàn bộ các Điều từ Điều 20 đến Điều 29 của Nghị định 145/2020/NĐ-CP. Điều này đồng nghĩa với việc thủ tục xin cấp giấy phép hoạt động cho thuê lại lao động sẽ chính thức bị xóa bỏ.

Thay vào đó, doanh nghiệp chỉ cần đáp ứng các điều kiện cơ bản bao gồm: được thành lập hợp pháp theo quy định của Luật Doanh nghiệp 2020, thực hiện ký quỹ tại ngân hàng và hoàn thành thủ tục thông báo hoạt động gửi đến cơ quan quản lý nhà nước. Phương thức quản lý sẽ chuyển từ "tiền kiểm" (cấp phép trước khi hoạt động) sang "hậu kiểm" (quản lý thông qua báo cáo và thanh tra, kiểm tra).

Quy định ký quỹ 2 tỷ đồng và cơ chế rút tiền ký quỹ linh hoạt hơn

Mặc dù đề xuất bãi bỏ giấy phép, song để bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người lao động trước các rủi ro tài chính của doanh nghiệp, dự thảo vẫn giữ nguyên yêu cầu về mức tiền ký quỹ. Cụ thể, doanh nghiệp cho thuê lại lao động phải thực hiện ký quỹ 2.000.000.000 đồng (hai tỷ đồng) tại ngân hàng thương mại của Việt Nam hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài thành lập và hoạt động hợp pháp tại Việt Nam.

Điểm mới đáng chú ý là cơ chế rút và sử dụng tiền ký quỹ được thiết kế linh hoạt và nhanh chóng hơn nhằm hỗ trợ doanh nghiệp giải quyết khó khăn tạm thời nhưng vẫn đặt quyền lợi của người lao động lên hàng đầu. Doanh nghiệp có thể đề nghị rút tiền ký quỹ trong các trường hợp:

• Không đủ nguồn tài chính để thanh toán tiền lương, bảo hiểm xã hội và các chế độ khác cho người lao động sau 30 ngày kể từ thời điểm phải chi trả.
• Không đủ khả năng bồi thường thiệt hại cho người lao động sau 60 ngày kể từ thời hạn phải bồi thường.
• Doanh nghiệp chấm dứt hoạt động cho thuê lại lao động hoặc chuyển sang ký quỹ tại ngân hàng khác.

Quy trình xử lý hồ sơ rút tiền ký quỹ cũng được rút ngắn tối đa. Hồ sơ được nộp trực tuyến qua Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc trực tiếp tại Trung tâm Phục vụ hành chính công. Sở Nội vụ có trách nhiệm kiểm tra và trình Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định trong vòng 5 ngày làm việc. Sau khi có quyết định đồng ý, ngân hàng nhận ký quỹ sẽ thực hiện giải ngân trực tiếp cho người lao động trong vòng 1 ngày làm việc.

Chuyển đổi số trong báo cáo tình hình sử dụng lao động

Một trong những cải cách mang tính công nghệ cao trong dự thảo lần này là việc bắt buộc áp dụng công nghệ số vào công tác báo cáo tình hình sử dụng lao động. Người sử dụng lao động sẽ thực hiện khai trình việc sử dụng lao động theo quy định tại Nghị định 168/2025/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp.

Về chế độ báo cáo định kỳ, dự thảo đề xuất lộ trình chuyển đổi số toàn diện như sau:

• Đối với người sử dụng lao động nói chung: Định kỳ 06 tháng (trước ngày 05 tháng 6) và hằng năm (trước ngày 05 tháng 12), doanh nghiệp có trách nhiệm báo cáo tình hình sử dụng lao động đến Sở Nội vụ thông qua Nền tảng hợp đồng lao động điện tử. Trường hợp hệ thống gặp sự cố kỹ thuật, doanh nghiệp mới gửi báo cáo trực tiếp bằng văn bản giấy.
• Đối với doanh nghiệp trong khu công nghiệp, khu kinh tế, khu công nghệ cao: Gửi báo cáo đến Ban quản lý tương ứng theo phương thức điện tử tương tự.
• Đối với doanh nghiệp cho thuê lại lao động: Tần suất báo cáo được nâng lên hằng quý (trước ngày 5 của tháng đầu quý) gửi đến Sở Nội vụ nơi đặt trụ sở chính và nơi doanh nghiệp đến hoạt động nhằm kiểm soát chặt chẽ biến động lao động.

Sở Nội vụ và các Ban quản lý khu công nghiệp có trách nhiệm tổng hợp chung tình hình sử dụng lao động trên địa bàn để báo cáo Bộ Nội vụ trước ngày 15/6 và ngày 15/12 hằng năm thông qua Nền tảng hợp đồng lao động điện tử.

"Việc chuyển đổi từ báo cáo giấy sang báo cáo trên Nền tảng hợp đồng lao động điện tử không chỉ giúp giảm thiểu chi phí in ấn, đi lại cho doanh nghiệp mà còn giúp cơ quan quản lý nhà nước xây dựng được cơ sở dữ liệu lớn (Big Data) về thị trường lao động theo thời gian thực, từ đó đưa ra các chính sách điều tiết vĩ mô chính xác và kịp thời hơn." - Đại diện ban soạn thảo dự thảo chia sẻ.

Lời khuyên thiết thực cho doanh nghiệp trong bối cảnh mới

Dù dự thảo đang trong quá trình lấy ý kiến đóng góp trước khi trình Chính phủ ban hành chính thức, song xu hướng đơn giản hóa thủ tục và số hóa quản lý là không thể đảo ngược. Để chủ động thích ứng với những thay đổi pháp lý quan trọng này, các doanh nghiệp cần lưu ý một số điểm sau:

Thứ nhất, chủ động tìm hiểu và chuẩn bị hạ tầng công nghệ thông tin, chữ ký số doanh nghiệp để sẵn sàng kết nối với Nền tảng hợp đồng lao động điện tử ngay khi hệ thống được vận hành chính thức.

Thứ thứ hai, đối với các doanh nghiệp đang hoặc có ý định hoạt động trong lĩnh vực cho thuê lại lao động, cần bảo đảm duy trì liên tục khoản tiền ký quỹ 2 tỷ đồng tại ngân hàng hợp pháp. Việc tự ý rút tiền ký quỹ không đúng quy định hoặc không nộp bổ sung kịp thời sau khi giải ngân có thể dẫn đến việc bị đình chỉ hoạt động hoặc xử phạt vi phạm hành chính nghiêm trọng.

Thứ ba, thiết lập quy trình theo dõi và tổng hợp số liệu lao động nội bộ một cách khoa học để đáp ứng tần suất báo cáo hằng quý (đối với doanh nghiệp cho thuê lại) và hằng kỳ (đối với doanh nghiệp thông thường), tránh tình trạng chậm trễ báo cáo dẫn đến các rủi ro pháp lý không đáng có.