Bước ngoặt mới cho hệ sinh thái công nghệ số Việt Nam

Trong nỗ lực thúc đẩy tiến trình chuyển đổi số quốc gia và hỗ trợ các doanh nghiệp công nghệ trong nước, Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành Thông tư 34/2025/TT-BKHCN. Văn bản này quy định chi tiết về các sản phẩm, dịch vụ công nghệ số được hưởng ưu đãi về lựa chọn nhà thầu khi sử dụng vốn ngân sách nhà nước, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2026.

Đây được xem là một "cú hích" quan trọng, tạo hành lang pháp lý thuận lợi để các sản phẩm trí tuệ Việt có cơ hội cạnh tranh sòng phẳng và khẳng định vị thế ngay tại thị trường nội địa.

Điều kiện "cần và đủ" để được hưởng ưu đãi

Theo quy định tại Điều 3 Thông tư 34/2025/TT-BKHCN, sản phẩm hoặc dịch vụ công nghệ số muốn được hưởng ưu đãi phải đáp ứng đồng thời các tiêu chuẩn khắt khe về quyền sở hữu và năng lực cung ứng.

Tiêu chuẩn đối với tổ chức, cá nhân cung cấp

Pháp luật nhấn mạnh yếu tố nội lực khi yêu cầu sản phẩm phải được thiết kế và sở hữu bởi tổ chức, doanh nghiệp Việt Nam hoặc cá nhân là người Việt Nam. Cụ thể:

• Doanh nghiệp Việt Nam: Phải được thành lập theo pháp luật Việt Nam, có trụ sở chính tại Việt Nam.
• Loại trừ doanh nghiệp FDI đặc thù: Không thuộc các trường hợp quy định tại điểm a, b và c khoản 1 Điều 23 Luật Đầu tư 2020.

Cam kết hậu mãi - Yếu tố không thể thiếu

Bên cạnh quyền sở hữu, nhà thầu phải có phương án hoặc cam kết rõ ràng về các dịch vụ sau bán hàng. Điều này đảm bảo tính bền vững và hiệu quả của các dự án đầu tư công nghệ, bao gồm:

• Hỗ trợ kỹ thuật kịp thời và chuyên nghiệp.
• Chế độ bảo hành, bảo trì định kỳ.
• Khả năng nâng cấp và các dịch vụ hậu mãi khác theo tiêu chuẩn ngành.

Quy định riêng biệt cho phần cứng và phần mềm

Tại Điều 4 Thông tư 34/2025/TT-BKHCN, Bộ Khoa học và Công nghệ đã phân tách rõ ràng các tiêu chí cho từng loại hình sản phẩm.

Sản phẩm phần cứng: Chú trọng quyền sở hữu thiết kế

Để được hưởng ưu đãi, thiết kế phần cứng phải thuộc sở hữu của tổ chức, cá nhân Việt Nam thông qua việc tự nghiên cứu, thuê thiết kế hoặc mua lại hợp pháp. Đặc biệt, nhãn hiệu gắn trên sản phẩm cũng phải thuộc quyền sở hữu của chủ thể Việt Nam, khẳng định giá trị thương hiệu quốc gia.

Sản phẩm phần mềm: Khuyến khích làm chủ mã nguồn

Đối với phần mềm, quyền sở hữu trí tuệ phải được thiết lập thông qua việc tự xây dựng mã nguồn hoặc có sự tham gia trực tiếp của đội ngũ kỹ sư Việt Nam. Quy định cũng mở đường cho các sản phẩm phát triển từ mã nguồn mở, miễn là tổ chức, cá nhân trong nước nắm quyền khai thác và sử dụng hợp pháp.

"Việc quy định rõ ràng các tiêu chí ưu đãi không chỉ giúp minh bạch hóa hoạt động đấu thầu mà còn là động lực để các doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam tập trung vào nghiên cứu và phát triển (R&D), thay vì chỉ dừng lại ở mức độ gia công."

Với những quy định mới này, các doanh nghiệp cần chủ động rà soát lại quy trình sản xuất, hồ sơ sở hữu trí tuệ và năng lực dịch vụ để sẵn sàng đón nhận những cơ hội lớn từ thị trường mua sắm công trong giai đoạn tới.