Trong bối cảnh chuyển đổi số đang len lỏi vào mọi ngóc ngách của đời sống kinh tế - xã hội, ngành Tư pháp Việt Nam cũng không đứng ngoài cuộc đua này. Một trong những điểm sáng đáng chú ý nhất của Luật Công chứng 2024 chính là việc chính thức triển khai hình thức công chứng điện tử kể từ ngày 01/7/2025. Đây được xem là bước ngoặt quan trọng, giúp tối ưu hóa quy trình, tiết kiệm thời gian và chi phí cho người dân cũng như doanh nghiệp.

Công chứng điện tử là gì?

Khái niệm này không còn xa lạ trên thế giới nhưng tại Việt Nam, nó đã được luật hóa một cách cụ thể. Theo quy định tại khoản 1 Điều 62 Luật Công chứng 2024, công chứng điện tử được định nghĩa như sau:

"Công chứng điện tử là việc công chứng được thực hiện bằng phương tiện điện tử để tạo lập văn bản công chứng điện tử."

Điều kiện khắt khe để cung cấp dịch vụ

Để đảm bảo tính an toàn và bảo mật tuyệt đối cho các giao dịch, pháp luật đặt ra những tiêu chuẩn rất cao cho cả cá nhân công chứng viên và tổ chức hành nghề. Cụ thể, theo Điều 63 Luật Công chứng 2024, các chủ thể phải đáp ứng các điều kiện sau:

Đối với Công chứng viên:

• Phải có tài khoản riêng biệt để thực hiện các thao tác trên hệ thống công chứng điện tử.
• Bắt buộc sở hữu chữ ký số và sử dụng dịch vụ cấp dấu thời gian theo đúng quy định của pháp luật về giao dịch điện tử.

Đối với Tổ chức hành nghề công chứng:

Không chỉ dừng lại ở nhân sự, các văn phòng công chứng hoặc phòng công chứng còn phải đảm bảo về hạ tầng kỹ thuật. Ngoài việc có tài khoản và chữ ký số, tổ chức phải trang bị đầy đủ các thiết bị công nghệ hiện đại để vận hành quy trình điện tử một cách thông suốt và an toàn.

Giá trị pháp lý và thời điểm có hiệu lực

Một câu hỏi mà nhiều người quan tâm là khi nào thì một văn bản công chứng điện tử chính thức có giá trị? Khoản 2 Điều 64 Luật Công chứng 2024 đã làm rõ vấn đề này. Văn bản công chứng điện tử sẽ có hiệu lực ngay tại thời điểm được ký bằng chữ ký số của công chứng viên và chữ ký số của tổ chức hành nghề công chứng.

Bên cạnh đó, về mặt hình thức, lời chứng của công chứng viên đối với loại văn bản này cũng có sự khác biệt. Theo khoản 2 Điều 48 Luật Công chứng 2024, lời chứng phải bao gồm cả chữ ký số của cá nhân công chứng viên và chữ ký số của tổ chức hành nghề, tạo nên một lớp bảo mật kép vững chắc.

Việc triển khai công chứng điện tử không chỉ là xu thế tất yếu mà còn là minh chứng cho sự nỗ lực của Nhà nước trong việc cải cách thủ tục hành chính. Với việc Luật Công chứng 2024 chính thức áp dụng từ ngày 01/7/2025, người dân có quyền kỳ vọng vào một dịch vụ công minh bạch, nhanh chóng và hiện đại hơn bao giờ hết.