Trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia đang diễn ra mạnh mẽ, ngành xây dựng Việt Nam đã có bước chuyển mình mang tính đột phá trong công tác quản lý nguồn nhân lực chất lượng cao. Kể từ ngày 01/07/2026, toàn bộ quy trình cấp, quản lý và sử dụng chứng chỉ hành nghề hoạt động xây dựng sẽ chính thức bước sang kỷ nguyên số hóa toàn diện theo các quy định mới nhất tại Nghị định 212/2026/NĐ-CP.

Sự thay đổi này không chỉ giúp cắt giảm tối đa các thủ tục hành chính rườm rà, loại bỏ tình trạng gian lận chứng chỉ giả, mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho các kỹ sư, kiến trúc sư và doanh nghiệp trong việc khai thác, chia sẻ dữ liệu năng lực hành nghề một cách minh bạch và nhanh chóng.

1. Chứng chỉ hành nghề xây dựng điện tử: Giá trị pháp lý tương đương bản giấy

Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất được quy định tại khoản 6 Điều 21 Nghị định 212/2026/NĐ-CP chính là việc số hóa hoàn toàn kết quả giải quyết thủ tục hành chính:

Kết quả giải quyết thủ tục hành chính về cấp chứng chỉ hành nghề hoạt động xây dựng được cấp, trả dưới dạng điện tử, gắn với mã định danh năng lực hoạt động xây dựng của cá nhân và được cập nhật, lưu trữ trên Hệ thống thông tin về hoạt động xây dựng. Kết quả điện tử có giá trị pháp lý như bản giấy theo quy định của pháp luật về xây dựng và giao dịch điện tử và được sử dụng để khai thác, chia sẻ, phục vụ giải quyết thủ tục.

Quy định này hoàn toàn tương thích và đồng bộ với các nguyên tắc cốt lõi của Luật Giao dịch điện tử 2023 và Luật Xây dựng 2025. Việc chứng chỉ điện tử có giá trị pháp lý tương đương bản giấy đồng nghĩa với việc cá nhân khi tham gia đấu thầu, ký kết hợp đồng hoặc thực hiện các thủ tục pháp lý liên quan đến hoạt động xây dựng sẽ không cần phải xuất trình bản giấy hay bản sao chứng thực. Thay vào đó, các cơ quan quản lý và đối tác có thể dễ dàng tra cứu, đối chiếu trực tiếp trên Hệ thống thông tin về hoạt động xây dựng quốc gia.

2. Quản lý năng lực cá nhân bằng mã định danh duy nhất

Để bảo đảm tính nhất quán và tránh trùng lặp thông tin, Điều 19 Nghị định 212/2026/NĐ-CP quy định mỗi cá nhân tham gia hoạt động xây dựng có phát sinh dữ liệu về năng lực hoạt động xây dựng phải được gắn với một mã định danh năng lực hoạt động xây dựng duy nhất.

Phương thức xác lập mã định danh năng lực hoạt động xây dựng của cá nhân được phân chia cụ thể như sau:

• Đối với công dân Việt Nam: Mã định danh được xác lập trên cơ sở số định danh cá nhân (số Căn cước công dân/Căn cước) trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.
• Đối với cá nhân nước ngoài: Mã định danh được xác lập trên cơ sở số hộ chiếu được cấp khi hoạt động xây dựng trên lãnh thổ Việt Nam.

Việc liên kết trực tiếp với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư giúp tối ưu hóa quy trình xác thực danh tính, giảm thiểu tối đa các sai sót về thông tin cá nhân và ngăn chặn triệt để tình trạng mượn bằng cấp, mạo danh để hành nghề.

3. Mã số chứng chỉ hành nghề: Cấp tự động và cố định trọn đời

Bên cạnh mã định danh năng lực cá nhân, mỗi cá nhân khi được cấp chứng chỉ hành nghề sẽ được cấp một mã số chứng chỉ hành nghề riêng biệt. Theo quy định tại khoản 8 Điều 27 Nghị định 212/2026/NĐ-CP, mã số này là một dãy số gồm 08 chữ số, được cấp tự động bởi hệ thống khi cá nhân nộp hồ sơ đề nghị cấp chứng chỉ hành nghề đạt yêu cầu.

Mã số chứng chỉ hành nghề này sẽ được liên kết chặt chẽ với mã định danh cá nhân và được quản lý tập trung trên Hệ thống thông tin về hoạt động xây dựng. Điểm đặc biệt quan trọng là mã số chứng chỉ hành nghề này sẽ không thay đổi trong suốt quá trình cá nhân thực hiện các thủ tục cấp mới, cấp lại, nâng hạng hoặc cấp chuyển đổi chứng chỉ hành nghề sau này. Điều này giúp tạo ra một "lịch sử hành nghề" xuyên suốt, minh bạch cho từng cá nhân, giúp các chủ đầu tư dễ dàng đánh giá năng lực thực tế của nhân sự khi tham gia dự án.

4. Hiệu lực của chứng chỉ hành nghề xây dựng mới nhất

Thời hạn hiệu lực của chứng chỉ hành nghề hoạt động xây dựng cũng được quy định rõ ràng tại khoản 5 Điều 27 Nghị định 212/2026/NĐ-CP:

• Chứng chỉ cấp mới: Có thời hạn hiệu lực là 10 năm kể từ ngày cấp.
• Đối với cá nhân nước ngoài: Thời hạn hiệu lực được xác định theo thời hạn ghi trên giấy phép lao động hoặc thẻ tạm trú do cơ quan có thẩm quyền cấp, nhưng tối đa không quá 10 năm.
• Trường hợp cấp lại: Do bị mất, hư hỏng hoặc cần điều chỉnh thông tin, thời hạn của chứng chỉ hành nghề mới sẽ được giữ nguyên theo thời hạn của chứng chỉ đã được cấp trước đó.

Bên cạnh đó, đối với các cá nhân không có chứng chỉ hành nghề, pháp luật vẫn cho phép họ tham gia các hoạt động xây dựng thuộc lĩnh vực phù hợp với chuyên ngành đào tạo theo quy định của Bộ luật Lao động 2019, nhưng tuyệt đối không được đảm nhận các chức danh yêu cầu bắt buộc phải có chứng chỉ hành nghề theo quy định của pháp luật xây dựng.

5. Phân cấp thẩm quyền cấp chứng chỉ hành nghề cho địa phương

Nhằm đẩy mạnh cải cách hành chính và tăng tính chủ động cho các địa phương, Nghị định quy định Ủy ban nhân dân cấp tỉnh là cơ quan chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện việc cấp chứng chỉ hành nghề cho cá nhân trên địa bàn quản lý. Tùy thuộc vào tình hình thực tiễn và năng lực quản lý của từng địa phương, UBND cấp tỉnh có thể tiến hành phân cấp hoặc ủy quyền cho các cơ quan chuyên môn thực hiện việc cấp chứng chỉ theo đúng quy định của pháp luật về tổ chức chính quyền địa phương.

Sự phân cấp mạnh mẽ này, kết hợp với quy trình nộp hồ sơ và trả kết quả trực tuyến qua môi trường điện tử, hứa hẹn sẽ rút ngắn đáng kể thời gian chờ đợi của người dân, đồng thời nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực xây dựng từ trung ương đến địa phương.