Ngày 24/08/2009, Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành Quyết định 1327/QĐ-TTg năm 2009 phê duyệt Quy hoạch phát triển giao thông vận tải đường bộ Việt Nam đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030. Đây được xem là bản quy hoạch mang tính chiến lược, đặt nền móng cho sự bứt phá về hạ tầng giao thông trong hai thập kỷ tới.

Ưu tiên hàng đầu cho mạng lưới cao tốc và trục dọc Bắc - Nam

Theo quy hoạch mới được phê duyệt tại Điều 1 Quyết định 1327/QĐ-TTg năm 2009, Chính phủ xác định giao thông đường bộ là động lực quan trọng để phát triển kinh tế - xã hội. Trọng tâm của giai đoạn đến năm 2020 là việc hình thành mạng lưới đường bộ cao tốc hiện đại.

Cụ thể, Việt Nam đặt mục tiêu xây dựng 24 tuyến cao tốc với tổng chiều dài khoảng 2.381 km. Trong đó, tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông từ Hà Nội đến Cần Thơ (dài 1.941 km) và phía Tây theo đường Hồ Chí Minh (dài 1.321 km) đóng vai trò xương sống. Bên cạnh đó, các tuyến cao tốc hướng tâm kết nối Thủ đô Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh cũng sẽ được đẩy nhanh tiến độ xây dựng.

"Giao thông vận tải đường bộ là một bộ phận quan trọng trong kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội. Vì vậy, cần được ưu tiên đầu tư phát triển để tạo tiền đề, làm động lực phát triển kinh tế - xã hội, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa – hiện đại hóa..."

Kiểm soát xe máy và bùng nổ vận tải công cộng đô thị

Một trong những điểm đáng chú ý nhất của quy hoạch lần này là định hướng kiểm soát sự gia tăng của phương tiện cá nhân, đặc biệt là xe máy. Chính phủ dự kiến đến năm 2020, cả nước sẽ có khoảng 34 - 36 triệu xe máy và sẽ áp dụng các biện pháp hành chính, kinh tế để hạn chế loại phương tiện này tại các khu vực đã có vận tải công cộng phát triển.

Thay vào đó, xe buýt sẽ trở thành phương tiện chủ đạo tại các đô thị lớn. Mục tiêu đặt ra là tỷ lệ đảm nhận vận chuyển khách công cộng bằng xe buýt tại Hà Nội phải đạt 25% và TP. Hồ Chí Minh đạt 15% vào năm 2020. Điều này đòi hỏi một sự đầu tư khổng lồ vào hệ thống bến bãi, luồng tuyến và chất lượng dịch vụ xe buýt.

Mục tiêu cụ thể về hạ tầng và an toàn giao thông

Quy hoạch cũng đặt ra những con số cụ thể nhằm nâng cấp toàn diện hệ thống quốc lộ và đường tỉnh:

• Quốc lộ: 100% các tuyến quốc lộ phải vào đúng cấp kỹ thuật, xóa bỏ hoàn toàn cầu yếu.
• Đường tỉnh: 100% đường tỉnh được rải mặt nhựa hoặc bê tông xi măng.
• Giao thông nông thôn: 100% xã có đường ô tô đến trung tâm và xóa bỏ hoàn toàn "cầu khỉ" tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.
• An toàn giao thông: Phấn đấu mỗi năm giảm từ 5 - 7% số người chết do tai nạn giao thông.

Huy động nguồn lực khổng lồ cho phát triển

Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, nhu cầu vốn đầu tư là rất lớn. Ước tính đến năm 2020, riêng hệ thống quốc lộ cần khoảng 160.300 tỷ đồng, đường cao tốc cần tới 350.000 tỷ đồng. Chính phủ khuyến khích đa dạng hóa các hình thức đầu tư như BOT (Xây dựng - Kinh doanh - Chuyển giao), PPP (Hợp tác công tư) và phát hành trái phiếu Chính phủ để huy động tối đa nguồn lực xã hội.

Việc phê duyệt quy hoạch này không chỉ mở ra cơ hội phát triển kinh tế mà còn góp phần bảo đảm quốc phòng, an ninh và hội nhập quốc tế sâu rộng của Việt Nam trong giai đoạn mới.