Trong bối cảnh thị trường tài chính ngày càng đòi hỏi sự minh bạch và chuyên nghiệp, Chính phủ đã ban hành các quy định mới nhằm siết chặt hoạt động kiểm toán độc lập. Một trong những điểm đáng chú ý nhất là việc xử phạt nặng đối với các cá nhân tự ý hành nghề kiểm toán mà không thông qua tổ chức hợp pháp.

Mức phạt tiền lên đến 40 triệu đồng cho hành vi vi phạm tính độc lập

Theo quy định tại khoản 2 Điều 22 Nghị định 228/2025/NĐ-CP, mức phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng sẽ được áp dụng đối với các hành vi vi phạm nghiêm trọng về tính độc lập, bao gồm:

• Thực hiện kiểm toán thuộc một trong các trường hợp không được thực hiện kiểm toán theo quy định;
• Làm việc cho từ hai doanh nghiệp kiểm toán hoặc chi nhánh doanh nghiệp kiểm toán nước ngoài trở lên trong cùng một thời gian;
• Góp vốn vào từ hai doanh nghiệp kiểm toán trở lên;
• Hành nghề kiểm toán với tư cách cá nhân;
• Thực hiện kiểm toán hoặc ký báo cáo kiểm toán cho đơn vị có lợi ích công chúng quá 05 năm liên tục.

"d) Hành nghề kiểm toán với tư cách cá nhân;"

Quy định này nhằm đảm bảo rằng mọi hoạt động kiểm toán đều phải được thực hiện dưới danh nghĩa của một pháp nhân đủ điều kiện, có sự kiểm soát chất lượng chặt chẽ, tránh tình trạng cá nhân tự ý cung cấp dịch vụ gây rủi ro cho khách hàng và nền kinh tế.

Hình thức xử phạt bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả

Không chỉ dừng lại ở việc phạt tiền, người vi phạm còn phải đối mặt với các chế tài nghiêm khắc khác để đảm bảo tính răn đe. Cụ thể:

1. Tước quyền hành nghề có thời hạn

Căn cứ điểm a khoản 7 Điều 22, kiểm toán viên hành nghề vi phạm sẽ bị tước quyền sử dụng Giấy chứng nhận đăng ký hành nghề kiểm toán trong thời gian từ 12 tháng đến 24 tháng.

2. Buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp

Mọi khoản thu nhập có được từ việc hành nghề trái quy định đều phải được nộp lại vào ngân sách nhà nước theo điểm a khoản 8 Điều 22 của Nghị định này.

3. Cấm đăng ký hành nghề trong tương lai

Đối với những cá nhân chưa đăng ký hành nghề nhưng đã thực hiện hành vi vi phạm, pháp luật quy định biện pháp buộc không được thực hiện đăng ký hành nghề kiểm toán trong thời gian từ 12 tháng đến 24 tháng kể từ ngày có kết luận vi phạm.

Lời khuyên cho các kiểm toán viên

Hoạt động kiểm toán độc lập là một ngành nghề kinh doanh có điều kiện và chịu sự điều chỉnh chặt chẽ bởi Luật kiểm toán độc lập 2011. Để tránh những rủi ro pháp lý đáng tiếc, các kiểm toán viên cần:

• Luôn thực hiện dịch vụ thông qua các doanh nghiệp kiểm toán đã được cấp phép.
• Thường xuyên cập nhật các quy định mới tại Nghị định 228/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 18/8/2025.
• Đảm bảo tính độc lập và đạo đức nghề nghiệp trong mọi cuộc kiểm toán.

Việc tuân thủ pháp luật không chỉ giúp bảo vệ uy tín cá nhân mà còn góp phần xây dựng một môi trường kinh doanh lành mạnh và minh bạch.