Việc tích hợp thông tin sinh trắc học như ADN, giọng nói và mống mắt vào thẻ Căn cước là một bước tiến lớn trong công cuộc chuyển đổi số quốc gia. Tuy nhiên, xung quanh quy định mới này, nhiều người dân vẫn còn băn khoăn về tính bắt buộc cũng như quy trình thực hiện thực tế sẽ diễn ra như thế nào.

1. Thu thập ADN khi làm thẻ Căn cước: Tự nguyện hay bắt buộc?

Theo quy định tại điểm d khoản 1 Điều 16 Luật Căn cước 2023, thông tin sinh trắc học về ADN và giọng nói chỉ được thu thập trong hai trường hợp cụ thể:

• Trường hợp 1: Người dân tự nguyện cung cấp khi có nhu cầu tích hợp thông tin vào thẻ Căn cước để phục vụ các giao dịch dân sự hoặc hành chính sau này.
• Trường hợp 2: Cơ quan tiến hành tố tụng hình sự hoặc cơ quan quản lý người bị áp dụng biện pháp xử lý hành chính thực hiện trưng cầu giám định hoặc thu thập thông tin trong quá trình giải quyết vụ việc.

Như vậy, đối với đại đa số công dân, việc thu thập ADN không phải là thủ tục bắt buộc khi đi làm thẻ Căn cước thông thường. Đây là quyền lợi tự nguyện nhằm tăng cường tính bảo mật và định danh chính xác nhất cho cá nhân.

"Thông tin sinh trắc học về ADN và giọng nói được thu thập khi người dân tự nguyện cung cấp hoặc cơ quan tiến hành tố tụng hình sự... chia sẻ cho cơ quan quản lý căn cước để cập nhật, điều chỉnh vào Cơ sở dữ liệu căn cước." - Trích Luật Căn cước 2023.

2. Quy trình 3 bước thu thập ADN từ ngày 01/7/2025

Căn cứ theo Quyết định 5710/QĐ-BCA-C06, quy trình thu thập và cập nhật ADN được thực hiện bài bản qua các bước sau:

Bước 1: Chuẩn bị và nộp hồ sơ
Người dân chuẩn bị các giấy tờ chứng minh về kết quả xét nghiệm, lưu trữ ADN (nếu có) hoặc đăng ký thực hiện thu thập mới. Hồ sơ được nộp tại Công an cấp xã nơi thuận tiện nhất, không phụ thuộc vào nơi cư trú.

Bước 2: Tiếp nhận và kiểm tra
Cán bộ tiếp nhận sẽ kiểm tra tính pháp lý của hồ sơ. Nếu thông tin ADN đã có sẵn trên hệ thống từ các cơ quan chức năng khác, Công an xã sẽ phối hợp đối soát và xác thực trong vòng 07 ngày làm việc.

Bước 3: Cập nhật dữ liệu
Sau khi xác thực thành công, thông tin ADN sẽ được mã hóa và cập nhật vào Cơ sở dữ liệu căn cước. Trường hợp hồ sơ chưa đủ điều kiện, cán bộ sẽ hướng dẫn bằng văn bản để người dân bổ sung hoặc thực hiện thu thập tại các cơ sở y tế được cấp phép.

3. Lợi ích vượt trội khi tích hợp ADN vào thẻ Căn cước

Dưới góc nhìn chuyên gia, việc lưu trữ ADN mang lại những ưu điểm mà các phương pháp truyền thống không thể có được:

• Độ chính xác tuyệt đối: ADN là duy nhất và không thể giả mạo, giúp loại bỏ hoàn toàn rủi ro nhầm lẫn danh tính.
• Hỗ trợ tìm kiếm người thân: Trong các trường hợp thiên tai, tai nạn hoặc tìm kiếm người thất lạc, dữ liệu ADN là căn cứ khoa học nhanh nhất để xác định huyết thống.
• Tiện ích trong y tế: Việc tích hợp dữ liệu sinh học giúp các cơ sở y tế có thể truy xuất nhanh thông tin cần thiết trong các tình huống khẩn cấp.

Mặc dù chi phí thực hiện và yêu cầu thiết bị hiện nay còn khá cao, nhưng với lộ trình triển khai của Bộ Công an, người dân sẽ dần được tiếp cận với dịch vụ này một cách thuận lợi và an toàn nhất.

Để đảm bảo quyền lợi của mình, người dân nên theo dõi sát các thông báo từ cơ quan Công an địa phương về lộ trình thu thập ADN từ sau ngày 01/7/2025.