Trong nỗ lực hoàn thiện cơ chế quản lý nguồn nhân lực và nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước cho giáo dục, Chính phủ đã ban hành Nghị định 51/2026/NĐ-CP (sửa đổi Nghị định 143/2013/NĐ-CP). Những thay đổi này không chỉ siết chặt kỷ luật trong đào tạo mà còn mở ra những cơ chế nhân văn hơn cho người học.

Cán bộ, công chức cần nắm vững các thay đổi về nghĩa vụ bồi hoàn từ tháng 3/2026 (ảnh minh họa)

1. Mở rộng diện đối tượng phải thực hiện nghĩa vụ bồi hoàn

Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất là việc mở rộng phạm vi áp dụng đối với các chương trình đào tạo. Trước đây, quy định chủ yếu tập trung vào người học theo các chương trình đào tạo chính quy trong nước. Tuy nhiên, theo quy định mới, các trường hợp tham gia các đề án đặt hàng đào tạo do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt có sử dụng ngân sách cũng chính thức nằm trong diện phải bồi hoàn nếu vi phạm cam kết.

Điều này nhằm đảm bảo mọi nguồn lực từ ngân sách nhà nước đầu tư cho con người đều phải được sử dụng đúng mục đích và có sự ràng buộc trách nhiệm tương xứng. Người học cần đặc biệt lưu ý các điều khoản trong hợp đồng đào tạo hoặc cam kết trước khi tham gia các đề án này.

2. Tăng gấp đôi thời hạn hoàn trả chi phí bồi hoàn

Nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người học và gia đình trong việc sắp xếp tài chính, Nghị định 51/2026/NĐ-CP đã điều chỉnh đáng kể về thời gian nộp trả. Cụ thể, thời hạn này đã được tăng từ 60 ngày lên 120 ngày kể từ ngày nhận được quyết định bồi hoàn.

Chậm nhất trong thời hạn 120 (một trăm hai mươi) ngày, kể từ ngày nhận được quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, người học hoặc gia đình người học ở Việt Nam có trách nhiệm nộp trả đầy đủ khoản tiền phải bồi hoàn.

Sự thay đổi này thể hiện tính linh hoạt và hỗ trợ của pháp luật đối với những trường hợp gặp khó khăn về kinh tế nhưng vẫn có tinh thần chấp hành quy định.

Các chương trình đào tạo cán bộ hiện nay đều gắn liền với trách nhiệm bồi hoàn nếu vi phạm cam kết (ảnh minh họa)

3. Cơ chế xóa và miễn chi phí bồi hoàn: Bước tiến nhân văn

Điểm sáng của quy định mới chính là việc bổ sung các trường hợp được xóa hoặc miễn chi phí bồi hoàn. Đây là nội dung được nhiều cán bộ, công chức và người học quan tâm bởi nó giải quyết được những tình huống ngặt nghèo trong thực tế.

• Xóa chi phí bồi hoàn: Áp dụng trong trường hợp người học đã chết hoặc bị Tòa án tuyên bố là đã chết. Đây là quy định hợp lý, tránh gây thêm gánh nặng cho gia đình người quá cố.
• Miễn chi phí bồi hoàn: Người học có thể được xem xét miễn bồi hoàn nếu có xác nhận của cơ sở y tế có thẩm quyền về việc không đủ sức khỏe để tiếp tục làm việc.
• Trường hợp luân chuyển, điều động: Nếu người học đã thực hiện nghĩa vụ làm việc nhưng chưa đủ thời gian, sau đó được cơ quan có thẩm quyền điều động, luân chuyển đến vị trí khác thì cũng thuộc diện được xem xét miễn bồi hoàn phần thời gian còn lại.

4. Hồ sơ và thủ tục thực hiện: Minh bạch và đơn giản hóa

Để đảm bảo quyền lợi cho người học, quy định mới cũng chuẩn hóa quy trình thực hiện việc xóa, miễn bồi hoàn. Người học hoặc gia đình cần chuẩn bị hồ sơ bao gồm đơn đề nghị và các giấy tờ chứng minh (giấy chứng tử, xác nhận sức khỏe, quyết định điều động...).

Quy trình xử lý:

1. Người học nộp hồ sơ trong vòng 20 ngày kể từ khi có thông báo.
2. Cơ quan có thẩm quyền kiểm tra tính hợp lệ trong 03 ngày.
3. Ra quyết định giải quyết trong thời hạn 20 ngày kể từ khi nhận đủ hồ sơ.

Đặc biệt, nếu các dữ liệu liên quan đã có sẵn trên hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia, người học sẽ không cần phải nộp lại các giấy tờ bản giấy, giúp tiết kiệm thời gian và chi phí đi lại.

Việc nắm vững các quy định tại Nghị định 51/2026/NĐ-CP là vô cùng cần thiết đối với mỗi cán bộ, công chức, viên chức để đảm bảo quyền lợi chính đáng của mình trong quá trình đào tạo và phát triển sự nghiệp.