Giải mã cách tính hao mòn tài sản công viên, cây xanh: Những quy định cần biết

Việc quản lý và bảo dưỡng tài sản công viên, cây xanh không chỉ dừng lại ở việc chăm sóc hàng ngày mà còn bao gồm cả quy trình tính toán hao mòn tài sản một cách khoa học và minh bạch. Đặc biệt, với sự ra đời của Thông tư 115/2026/TT-BTC, các quy định về chế độ quản lý, tính hao mòn, trích khấu hao tài sản kết cấu hạ tầng công viên, cây xanh đã được làm rõ, mang lại cái nhìn toàn diện hơn cho các đơn vị quản lý. Bài viết này sẽ đi sâu vào các quy định quan trọng, giúp bạn hiểu rõ hơn về cách xác định mức hao mòn, phân loại tài sản và những trường hợp đặc biệt cần lưu ý.

1. Công thức tính hao mòn tài sản công viên, cây xanh theo quy định mới

Theo khoản 1 Điều 14 Thông tư 115/2026/TT-BTC, mức hao mòn hằng năm của tài sản công viên, cây xanh được xác định dựa trên nguyên giá tài sản và tỷ lệ hao mòn. Đây là công thức cơ bản áp dụng cho hầu hết các tài sản thuộc diện tính hao mòn, trừ một số trường hợp đặc biệt được quy định riêng.

1.1. Công thức tính hao mòn thông thường và các yếu tố ảnh hưởng

Công thức tính hao mòn hằng năm được quy định rõ tại khoản 1 Điều 14 và các khoản 1–4 Điều 13 Thông tư 115/2026/TT-BTC:

Mức hao mòn hằng năm = Nguyên giá tài sản × Tỷ lệ hao mòn (%/năm)

Tỷ lệ hao mòn này không phải là một con số cố định mà được xác định dựa trên danh mục công trình, thiết bị trong công viên và các thiết bị phụ trợ gắn với cây xanh. Điều đáng chú ý là Thông tư cũng mở ra khả năng điều chỉnh tỷ lệ hao mòn riêng đối với những tài sản chịu ảnh hưởng đặc biệt từ điều kiện thời tiết, môi trường khắc nghiệt, hoặc những tài sản tích hợp công nghệ thông tin, an ninh mạng, bảo mật dữ liệu. Điều này cho thấy sự linh hoạt và thực tế trong việc đánh giá giá trị sử dụng của tài sản công, phản ánh đúng hơn mức độ xuống cấp thực tế.

1.2. Cách tính hao mòn cho năm cuối cùng của chu kỳ sử dụng

Đối với năm cuối cùng của chu kỳ tính hao mòn, khoản 8 Điều 14 Thông tư 115/2026/TT-BTC quy định một công thức đặc biệt để đảm bảo tổng mức hao mòn không vượt quá nguyên giá ban đầu của tài sản:

Hao mòn năm cuối cùng = Nguyên giá tài sản − Số hao mòn lũy kế và khấu hao đã trích đến hết năm trước năm cuối cùng

Công thức này giúp điều chỉnh mức hao mòn trong năm cuối cùng, tránh tình trạng tài sản bị tính hao mòn quá mức hoặc còn dư giá trị trên sổ sách khi đã hết thời gian sử dụng dự kiến.

2. Phân loại tài sản: Những tài sản nào phải tính hao mòn và những trường hợp loại trừ

Không phải tất cả tài sản trong công viên, cây xanh đều phải tính hao mòn. Thông tư 115/2026/TT-BTC đã phân định rõ ràng các loại tài sản thuộc diện tính hao mòn và các trường hợp được loại trừ, giúp các đơn vị quản lý áp dụng đúng quy định.

2.1. Công trình, thiết bị đủ tiêu chuẩn tài sản cố định

Theo khoản 1 Điều 5, điểm b khoản 2 Điều 6 và khoản 1 Điều 11 Thông tư 115/2026/TT-BTC, các công trình, thiết bị trong công viên và thiết bị phụ trợ gắn với cây xanh được coi là tài sản cố định và phải tính hao mòn khi đáp ứng đồng thời hai tiêu chí sau:

• Thời gian sử dụng từ 01 năm trở lên.
• Nguyên giá từ 30.000.000 đồng trở lên.

Các tài sản này bao gồm công trình giao thông, hạ tầng kỹ thuật, dịch vụ, phụ trợ, thiết bị trong công viên và thiết bị phụ trợ gắn với cây xanh. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng có những trường hợp tài sản phải trích khấu hao thay vì tính hao mòn, hoặc được loại trừ hoàn toàn khỏi diện tính hao mòn. Ví dụ, khoản 2 Điều 11 quy định tài sản tại đơn vị sự nghiệp công lập tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư phải trích khấu hao, trừ khi giá dịch vụ không bao gồm chi phí khấu hao.

2.2. Cây xanh, quyền sử dụng đất và các trường hợp loại trừ đặc biệt

Một điểm quan trọng cần nắm rõ là không phải mọi tài sản đều phải tính hao mòn. khoản 1, điểm c khoản 2 Điều 4, khoản 2 Điều 5 và khoản 3 Điều 11 Thông tư 115/2026/TT-BTC đã liệt kê các trường hợp không tính hao mòn, trích khấu hao, bao gồm:

• Cây xanh: Bao gồm cây xanh trong công viên, cây xanh sử dụng công cộng đứng đang sống, và cây xanh chuyên dụng đứng đang sống. Đây là những tài sản đặc biệt, giá trị của chúng thường tăng theo thời gian và khó định lượng mức độ hao mòn theo cách thông thường.
• Quyền sử dụng đất: Kể cả đất có mặt nước trong công viên. Đất đai là tài sản không hao mòn theo thời gian, thậm chí có xu hướng tăng giá trị.
• Tài sản đã tính đủ hao mòn hoặc khấu hao hết giá trị nhưng vẫn còn sử dụng được: Điều này khuyến khích việc tận dụng tối đa tài sản công, không loại bỏ chúng chỉ vì đã hết thời gian tính hao mòn trên sổ sách.
• Tài sản chưa tính hết hao mòn hoặc khấu hao hết giá trị nhưng đã hư hỏng, không tiếp tục sử dụng được: Trong trường hợp này, tài sản không còn khả năng phục vụ mục đích ban đầu, việc tiếp tục tính hao mòn là không cần thiết.
• Tài sản công viên trong thời gian chuyển nhượng có thời hạn quyền khai thác: Khi quyền khai thác được chuyển giao, trách nhiệm và phương pháp tính hao mòn có thể thay đổi theo thỏa thuận hoặc quy định riêng.

3. Tỷ lệ hao mòn cụ thể của một số tài sản công viên, cây xanh

Để giúp các đơn vị quản lý dễ dàng áp dụng, khoản 1 Điều 13 Thông tư 115/2026/TT-BTC đã đưa ra danh mục chi tiết về thời gian và tỷ lệ hao mòn của một số tài sản phổ biến trong công viên và cây xanh. Dưới đây là bảng tổng hợp các thông tin quan trọng:

3.1. Tỷ lệ áp dụng theo danh mục tài sản

Đối với tài sản kết cấu hạ tầng cây xanh, Thông tư cũng quy định cụ thể:

3.2. Tỷ lệ được quyết định riêng cho các trường hợp đặc biệt

Ngoài danh mục trên, khoản 2 Điều 13 Thông tư 115/2026/TT-BTC cũng quy định về việc quyết định tỷ lệ hao mòn riêng. Cụ thể, đối với các tài sản kết cấu hạ tầng công viên, cây xanh chịu ảnh hưởng trực tiếp của thời tiết, môi trường khắc nghiệt hoặc những tài sản tích hợp công nghệ thông tin, an ninh mạng, bảo mật dữ liệu, cơ quan có thẩm quyền có thể quyết định tỷ lệ hao mòn riêng. Điều này nhằm đảm bảo tính chính xác và phù hợp với điều kiện sử dụng thực tế của từng loại tài sản, đặc biệt là những tài sản có tốc độ lỗi thời nhanh do sự phát triển của công nghệ.

4. Xử lý các trường hợp thay đổi nguyên giá hoặc mua tài sản đã qua sử dụng

Trong quá trình quản lý tài sản, có nhiều tình huống phát sinh khiến nguyên giá tài sản thay đổi hoặc đơn vị tiếp nhận tài sản đã qua sử dụng. Thông tư 115/2026/TT-BTC cũng đã có những hướng dẫn cụ thể cho các trường hợp này.

4.1. Tài sản được đánh giá lại, nâng cấp hoặc mở rộng

Khi tài sản được đánh giá lại, nâng cấp hoặc mở rộng, nguyên giá tài sản sẽ thay đổi. Trong trường hợp này, mức hao mòn hằng năm sẽ được tính lại dựa trên nguyên giá mới và thời gian sử dụng còn lại của tài sản. Việc này đảm bảo rằng giá trị còn lại của tài sản trên sổ sách phản ánh đúng giá trị thực tế sau khi có sự thay đổi.

4.2. Tài sản bị mất một phần hoặc hư hỏng nghiêm trọng

Nếu tài sản bị mất một phần hoặc hư hỏng nghiêm trọng, không thể tiếp tục sử dụng được, đơn vị quản lý cần thực hiện các thủ tục theo quy định để xử lý tài sản. Mức hao mòn sẽ được điều chỉnh phù hợp với tình trạng thực tế của tài sản, có thể dẫn đến việc ngừng tính hao mòn hoặc ghi giảm giá trị tài sản trên sổ sách.

4.3. Tài sản hình thành từ mua sắm đã qua sử dụng

Đối với tài sản hình thành từ mua sắm đã qua sử dụng, việc xác định nguyên giá và thời gian sử dụng để tính hao mòn cần được thực hiện cẩn trọng. Nguyên giá sẽ là giá mua thực tế cộng các chi phí liên quan, và thời gian sử dụng để tính hao mòn sẽ được xác định dựa trên thời gian sử dụng còn lại ước tính của tài sản, có tính đến tình trạng và chất lượng của tài sản tại thời điểm mua sắm.

5. Thời điểm thực hiện việc tính hao mòn tài sản công viên, cây xanh

Việc tính hao mòn tài sản công viên, cây xanh không phải là một hoạt động tùy ý mà phải tuân thủ theo một lịch trình cụ thể. Thông thường, việc tính hao mòn được thực hiện định kỳ vào cuối mỗi kỳ kế toán (tháng, quý, năm) hoặc khi có sự kiện phát sinh làm thay đổi nguyên giá tài sản hoặc tình trạng sử dụng của tài sản. Điều này đảm bảo rằng thông tin về giá trị tài sản trên sổ sách luôn được cập nhật và phản ánh chính xác tình hình tài chính của đơn vị quản lý.

Việc hiểu rõ và áp dụng đúng các quy định về tính hao mòn tài sản công viên, cây xanh theo Thông tư 115/2026/TT-BTC là vô cùng quan trọng. Nó không chỉ giúp các đơn vị quản lý thực hiện đúng pháp luật mà còn góp phần nâng cao hiệu quả quản lý tài sản công, đảm bảo sự minh bạch và bền vững trong việc phát triển không gian xanh đô thị.