Bước sang năm 2022, các cơ sở kinh doanh dịch vụ cầm đồ cần đặc biệt lưu ý về mức lãi suất cho vay. Theo quy định mới nhất tại Nghị định 144/2021/NĐ-CP, hành vi cho vay lãi nặng trong hoạt động cầm đồ sẽ bị xử lý nghiêm khắc hơn so với các giai đoạn trước đây.

Mức phạt mới cho hành vi cho vay lãi suất cao tại tiệm cầm đồ

Cụ thể, căn cứ theo quy định tại điểm d khoản 4 Điều 12 Nghị định 144/2021/NĐ-CP, cơ quan chức năng sẽ áp dụng hình thức xử phạt như sau:

"4. Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với một trong những hành vi sau đây: [...] d) Kinh doanh dịch vụ cầm đồ cho vay tiền có cầm cố tài sản nhưng lãi suất cho vay vượt quá tỷ lệ lãi suất theo quy định của Bộ luật Dân sự;"

Đây là một trong những điểm mới đáng chú ý, bởi trước đây tại Nghị định 167/2013/NĐ-CP, hành vi này chưa được quy định một cách cụ thể và chi tiết với mức phạt cao như vậy. Việc bổ sung quy định này nhằm siết chặt quản lý hoạt động tín dụng đen núp bóng các cơ sở cầm đồ.

Giới hạn lãi suất theo Bộ luật Dân sự hiện hành

Để xác định thế nào là "vượt quá tỷ lệ lãi suất theo quy định", chúng ta cần đối chiếu với Bộ luật Dân sự 2015. Tại khoản 1 Điều 468 Bộ luật Dân sự 2015 quy định rõ về trần lãi suất cho vay như sau:

"1. Lãi suất vay do các bên thỏa thuận. Trường hợp các bên có thỏa thuận về lãi suất thì lãi suất theo thỏa thuận không được vượt quá 20%/năm của khoản tiền vay, trừ trường hợp luật khác có liên quan quy định khác..."

Như vậy, mốc 20%/năm (tương đương khoảng 1,66%/tháng) chính là giới hạn đỏ mà các chủ hiệu cầm đồ không được phép vượt qua khi ký kết hợp đồng cầm cố tài sản với khách hàng.

Hệ quả pháp lý khi vi phạm trần lãi suất

Bên cạnh việc bị xử phạt hành chính từ 10 đến 20 triệu đồng theo Nghị định 144/2021/NĐ-CP, các giao dịch dân sự có lãi suất vượt quá mức quy định còn phải chịu các hệ quả sau:

• Về dân sự: Phần lãi suất vượt quá 20%/năm sẽ không có hiệu lực pháp luật. Người vay có quyền từ chối trả phần lãi vượt quá này hoặc yêu cầu tòa án tuyên bố phần thỏa thuận lãi suất đó là vô hiệu.
• Về hình sự: Trong trường hợp lãi suất cho vay gấp từ 05 lần trở lên mức lãi suất cao nhất quy định trong Bộ luật Dân sự 2015 (tức là từ 100%/năm trở lên) và thu lợi bất chính từ 30 triệu đồng trở lên, chủ tiệm cầm đồ có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về "Tội cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự" theo Điều 201 Bộ luật Hình sự 2015.

Quy định tại Nghị định 144/2021/NĐ-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/01/2022. Các cá nhân, tổ chức kinh doanh dịch vụ cầm đồ cần rà soát lại quy trình và mức lãi suất áp dụng để đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật, tránh những rủi ro pháp lý đáng tiếc.