Từ ngày 01/8/2023, hệ thống chính trị cấp cơ sở tại Việt Nam đã chứng kiến những thay đổi mang tính bước ngoặt. Với việc ban hành Nghị định 33/2023/NĐ-CP, Chính phủ không chỉ tăng cường số lượng mà còn nâng cao đáng kể chế độ đãi ngộ cho đội ngũ người hoạt động không chuyên trách cấp xã. Đây được coi là "luồng gió mới" giúp củng cố bộ máy hành chính gần dân nhất.
Đội ngũ cán bộ cấp xã đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối chính quyền với nhân dân (ảnh minh họa)

1. Xóa bỏ mức trần "tối đa", ấn định cụ thể số lượng nhân sự

Trước đây, số lượng người hoạt động không chuyên trách thường bị giới hạn bởi cụm từ "tối đa", dẫn đến sự thiếu hụt nhân sự tại các địa bàn phức tạp. Tuy nhiên, theo quy định tại Điều 33 Nghị định 33/2023/NĐ-CP, số lượng này đã được ấn định rõ ràng theo phân loại đơn vị hành chính:

• Cấp xã loại I: 14 người.
• Cấp xã loại II: 12 người.
• Cấp xã loại III: 10 người.

Đặc biệt, cơ chế linh hoạt cho phép tăng thêm nhân sự dựa trên quy mô dân số và diện tích tự nhiên. Cụ thể, cứ tăng thêm đủ 1/3 mức quy định về dân số (đối với phường thuộc quận) hoặc 1/2 mức quy định (đối với các đơn vị khác), địa phương sẽ được bổ sung thêm 01 người hoạt động không chuyên trách. Điều này giúp giải quyết bài toán quá tải công việc tại các xã, phường có tốc độ đô thị hóa nhanh.

2. "Cú hích" từ việc tăng mạnh mức khoán phụ cấp

Các buổi họp cộng đồng sẽ hiệu quả hơn khi cán bộ được đảm bảo về chế độ đãi ngộ (ảnh minh họa) Một trong những nội dung được mong chờ nhất chính là việc nâng mức khoán quỹ phụ cấp. Kết hợp với lộ trình tăng lương cơ sở tại Nghị định 24/2023/NĐ-CP, thu nhập của cán bộ không chuyên trách đã có sự cải thiện rõ rệt. Theo Điều 34 Nghị định 33/2023/NĐ-CP, mức khoán quỹ phụ cấp mới được quy định như sau:

"1. Người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã được hưởng chế độ phụ cấp. Ngân sách Trung ương thực hiện khoán quỹ phụ cấp bao gồm cả hỗ trợ đóng bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế để chi trả hàng tháng đối với người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã như sau: a) Đơn vị hành chính cấp xã loại I được khoán quỹ phụ cấp bằng 21,0 lần mức lương cơ sở; b) Đơn vị hành chính cấp xã loại II được khoán quỹ phụ cấp bằng 18,0 lần mức lương cơ sở; c) Đơn vị hành chính cấp xã loại III được khoán quỹ phụ cấp bằng 15,0 lần mức lương cơ sở."

So với quy định cũ, mức khoán này đã tăng từ 3.6 đến 5.0 lần mức lương cơ sở tùy loại xã. Ngoài ra, việc kiêm nhiệm chức danh cũng được khuyến khích với mức hưởng 100% phụ cấp của chức danh kiêm nhiệm, tạo động lực cho những cán bộ năng nổ, đa năng.

3. Chuẩn hóa tiêu chuẩn và nhiệm vụ: Hướng tới sự chuyên nghiệp

Không chỉ dừng lại ở quyền lợi, Nghị định 33/2023/NĐ-CP còn lần đầu tiên quy định chi tiết về tiêu chuẩn và nhiệm vụ tại Điều 36.

Tiêu chuẩn khắt khe hơn

Người hoạt động không chuyên trách phải đảm bảo các tiêu chuẩn về độ tuổi (từ 18 trở lên), trình độ giáo dục phổ thông (tốt nghiệp THPT) và trình độ chuyên môn (từ trung cấp trở lên). Điều này giúp loại bỏ tình trạng "làm việc theo kinh nghiệm" thuần túy, thay vào đó là đội ngũ có kiến thức nền tảng vững chắc.

Nhiệm vụ rõ ràng

Nghị định xác định rõ nhiệm vụ của từng chức danh là phối hợp, giúp đỡ cán bộ, công chức cấp xã thực hiện các chức trách được giao. Việc quản lý, đánh giá, xếp loại cuối năm cũng được thực hiện nghiêm túc, đảm bảo những người có đóng góp thực sự sẽ được khen thưởng xứng đáng, ngược lại sẽ bị xử lý kỷ luật nếu vi phạm.

Lời kết

Những thay đổi từ ngày 01/8/2023 không chỉ là "tin vui" về mặt tài chính mà còn là sự công nhận của Nhà nước đối với vai trò của đội ngũ cán bộ không chuyên trách. Với sự chuẩn hóa về cả lượng và chất, chúng ta hoàn toàn có quyền kỳ vọng vào một bộ máy chính quyền cơ sở hoạt động hiệu lực, hiệu quả và chuyên nghiệp hơn trong tương lai.