Ngày 16/02/2011, Thủ tướng Chính phủ đã chính thức ban hành Quyết định số 215/QĐ-TTg nhằm hướng dẫn cụ thể về cơ cấu, thành phần và số lượng đại biểu Hội đồng nhân dân (HĐND) các cấp cho nhiệm kỳ 2011 - 2016. Đây là văn bản quan trọng nhằm chuẩn bị cho cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND các cấp diễn ra vào tháng 5/2011.

Định hướng cơ cấu và thành phần đại biểu HĐND

Theo tinh thần của Quyết định, việc dự kiến và điều chỉnh cơ cấu, thành phần đại biểu HĐND phải căn cứ vào tình hình thực tế của từng đơn vị hành chính, đảm bảo tính đại diện cho các tầng lớp nhân dân. Chính phủ đặt ra các mục tiêu cụ thể về tỷ lệ đại biểu như sau:

• Đại biểu trẻ (dưới 35 tuổi): Phấn đấu đạt tỷ lệ chung không dưới 15%.
• Đại biểu là phụ nữ: Đảm bảo tỷ lệ từ 30% trở lên trong tổng số đại biểu.
• Đại biểu ngoài Đảng: Tỷ lệ không dưới 10% để đảm bảo tính đa dạng và khách quan trong hoạt động của cơ quan dân cử.

Thủ tướng giao trách nhiệm cho Thường trực HĐND chủ trì, phối hợp với UBND cùng cấp căn cứ vào số liệu dân số tính đến ngày 31/12/2010 để ấn định số lượng đại biểu cụ thể cho cấp mình.

Quy định số lượng đại biểu HĐND cấp tỉnh và thành phố trực thuộc Trung ương

Số lượng đại biểu HĐND cấp tỉnh được xác định dựa trên quy mô dân số và đặc điểm địa lý của từng địa phương:

• Đối với các tỉnh miền xuôi và thành phố trực thuộc Trung ương có dân số từ 1 triệu người trở xuống: Được bầu 50 đại biểu. Nếu dân số trên 1 triệu người, cứ thêm 50.000 người sẽ được bầu thêm 01 đại biểu, nhưng tổng số không quá 85 đại biểu.
• Đối với các tỉnh miền núi có dân số từ 500.000 người trở xuống: Được bầu 50 đại biểu. Nếu dân số trên 500.000 người, cứ thêm 30.000 người sẽ được bầu thêm 01 đại biểu, tối đa không quá 85 đại biểu.
• Trường hợp đặc biệt: Thủ đô Hà Nội và các thành phố trực thuộc Trung ương có trên 3 triệu dân được bầu tối đa 95 đại biểu.

Người dân tham gia bỏ phiếu bầu cử đại biểu HĐND các cấp (ảnh minh họa)

Số lượng đại biểu HĐND cấp xã, phường, thị trấn

Tại cấp cơ sở, số lượng đại biểu cũng được phân chia chi tiết theo loại hình đơn vị hành chính:

• Phường: Dân số từ 8.000 người trở xuống được bầu 25 đại biểu. Trên 8.000 người, cứ thêm 4.000 người được bầu thêm 01 đại biểu.
• Xã miền xuôi: Dân số từ 4.000 người trở xuống được bầu 25 đại biểu. Trên 4.000 người, cứ thêm 2.000 người được bầu thêm 01 đại biểu.
• Xã, thị trấn miền núi và hải đảo: Dân số từ 3.000 người trở xuống được bầu 25 đại biểu. Trên 3.000 người, cứ thêm 1.000 người được bầu thêm 01 đại biểu.

Lưu ý rằng tổng số đại biểu HĐND cấp xã, phường, thị trấn trong mọi trường hợp không được vượt quá 35 đại biểu.

Tiêu chuẩn đối với người ứng cử đại biểu HĐND

Bên cạnh các quy định về số lượng, Thủ tướng Chính phủ cũng nhấn mạnh về chất lượng đại biểu. Người được giới thiệu ứng cử cần hội đủ các tiêu chuẩn về năng lực chuyên môn và phẩm chất đạo đức. Đặc biệt, đại biểu phải là người thường xuyên giữ mối liên hệ mật thiết với nhân dân, biết lắng nghe, tôn trọng ý kiến của cử tri và kiên quyết đấu tranh chống tham nhũng, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của nhân dân.

Việc thực hiện đúng các quy định tại Quyết định 215/QĐ-TTg và Luật Bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân 2003 là cơ sở quan trọng để đảm bảo sự thành công của ngày hội toàn dân đi bầu cử sắp tới.