Ngày bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân (HĐND) các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 không chỉ là sự kiện chính trị trọng đại mà còn là quyền lợi sát sườn của mỗi công dân. Với những cập nhật mới nhất từ Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân sửa đổi 2025, cử tri cần nắm vững các thông tin dưới đây để thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ của mình.

Ngày hội non sông: Bầu cử HĐND nhiệm kỳ 2026-2031 diễn ra khi nào?

Căn cứ theo quy định tại Điều 2 Nghị quyết 199/2025/QH15, ngày bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 đã được ấn định chính thức:

Ngày bầu cử là Chủ nhật, ngày 15 tháng 3 năm 2026.

Việc rút ngắn nhiệm kỳ và tổ chức bầu cử sớm nhằm kiện toàn bộ máy chính quyền địa phương, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới. Cử tri cần lưu ý mốc thời gian này để sắp xếp công việc, tham gia bỏ phiếu đầy đủ tại nơi cư trú.

Ai có quyền cầm lá phiếu quyết định tương lai địa phương?

Theo quy định tại Điều 2 Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân 2015, quyền bầu cử và ứng cử được xác định dựa trên độ tuổi và quốc tịch:

• Quyền bầu cử: Mọi công dân Việt Nam đủ 18 tuổi trở lên tính đến ngày bầu cử.
• Quyền ứng cử: Công dân đủ 21 tuổi trở lên có quyền ứng cử đại biểu HĐND.

Tuy nhiên, pháp luật cũng quy định rõ các trường hợp không được ghi tên vào danh sách cử tri tại Điều 30 Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân 2015, bao gồm người đang bị tước quyền bầu cử theo bản án, người đang chấp hành hình phạt tù không được hưởng án treo, hoặc người mất năng lực hành vi dân sự.

Tiêu chuẩn khắt khe đối với đại biểu "dân cử"

Người ứng cử đại biểu HĐND không chỉ cần đáp ứng điều kiện về độ tuổi mà còn phải thỏa mãn các tiêu chuẩn đạo đức và năng lực quy định tại Điều 5 Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2025. Cụ thể:

• Trung thành với Tổ quốc, Nhân dân và Hiến pháp.
• Có phẩm chất đạo đức tốt, gương mẫu chấp hành pháp luật, kiên quyết đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí.
• Có trình độ học vấn, chuyên môn và đủ sức khỏe để thực hiện nhiệm vụ.
• Liên hệ chặt chẽ với Nhân dân, lắng nghe và phản ánh trung thực ý kiến của cử tri.

Đặc biệt, Luật sửa đổi 2025 nhấn mạnh việc bảo đảm tỷ lệ đại biểu là phụ nữ ít nhất 35% và đại biểu người dân tộc thiểu số phù hợp với đặc điểm từng địa phương.

Quy trình hiệp thương: Sàng lọc những gương mặt ưu tú

Để lập danh sách ứng cử viên chính thức, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp sẽ chủ trì 03 vòng hiệp thương theo quy định tại các Điều 50, Điều 53 và Điều 56 Luật Bầu cử 2015. Quy trình này đảm bảo sự dân chủ, khách quan, lựa chọn được những người thực sự xứng đáng đại diện cho ý chí và nguyện vọng của Nhân dân.

Cử tri cần lưu ý gì để lá phiếu hợp lệ?

Khi đi bỏ phiếu, cử tri cần tuân thủ nguyên tắc: phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín. Theo Điều 74 Luật Bầu cử 2015, các trường hợp phiếu không hợp lệ bao gồm:

• Phiếu không theo mẫu quy định hoặc không có dấu của Tổ bầu cử.
• Phiếu bầu quá số lượng đại biểu được ấn định.
• Phiếu gạch xóa hết tên những người ứng cử hoặc ghi thêm tên người ngoài danh sách.

Việc nắm vững các quy định pháp luật về bầu cử không chỉ giúp cử tri thực hiện đúng quyền lợi của mình mà còn góp phần vào thành công chung của ngày bầu cử, xây dựng chính quyền địa phương vững mạnh.