Trong bối cảnh mức sinh tại nhiều vùng trên cả nước đang có xu hướng giảm sâu, ngày 28/4/2020, Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành Quyết định 588/QĐ-TTg năm 2020 phê duyệt "Chương trình điều chỉnh mức sinh phù hợp các vùng, đối tượng đến năm 2030". Đây được xem là một bước ngoặt quan trọng, thay đổi tư duy từ việc 'kiểm soát sinh' sang 'điều chỉnh mức sinh' để đảm bảo sự phát triển bền vững của quốc gia.

Bãi bỏ các quy định kỷ luật liên quan đến việc sinh con thứ 3

Một trong những nội dung đáng chú ý nhất tại Quyết định 588/QĐ-TTg năm 2020 là yêu cầu các cơ quan, tổ chức, đơn vị và cộng đồng phải rà soát, bãi bỏ các quy định không còn phù hợp với mục tiêu dân số hiện tại. Cụ thể:

• Bãi bỏ các quy định của các tổ chức, cơ quan, đơn vị, cộng đồng liên quan đến mục tiêu giảm sinh, đặc biệt là các tiêu chí về việc giảm sinh con thứ 3 trở lên.
• Loại bỏ các hình thức kỷ luật, ngăn chặn các hành vi gây áp lực lên các cặp vợ chồng khi họ có ý định sinh thêm con, đặc biệt là tại các địa phương có mức sinh thấp.

Việc bãi bỏ các quy định mang tính chất "cấm đoán" này nhằm tạo tâm lý thoải mái cho người dân, giúp các cặp vợ chồng tự quyết định số con phù hợp với điều kiện kinh tế và mong muốn của gia đình, đồng thời hướng tới mục tiêu duy trì mức sinh thay thế trên toàn quốc.

Khuyến khích sinh đủ 02 con tại các vùng có mức sinh thấp

Thay vì tập trung vào việc giảm sinh như trước đây, chính sách mới nhấn mạnh vào việc hỗ trợ và khuyến khích các cặp vợ chồng sinh đủ 02 con. Thủ tướng yêu cầu các Bộ, ngành và địa phương nghiên cứu, ban hành các biện pháp hỗ trợ thiết thực như:

• Hỗ trợ về nhà ở, giáo dục: Ưu tiên cho các cặp vợ chồng sinh đủ 02 con trong việc thuê, mua nhà ở xã hội; hỗ trợ chi phí học tập cho trẻ em tại các cơ sở giáo dục mầm non và tiểu học.
• Chính sách thuế và phúc lợi: Nghiên cứu giảm thuế thu nhập cá nhân, tăng các khoản trợ cấp xã hội cho các gia đình có đủ 02 con.
• Hỗ trợ y tế: Tăng cường các dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản, tư vấn tiền hôn nhân và hỗ trợ điều trị vô sinh, hiếm muộn.

Điều chỉnh mức sinh theo từng vùng miền cụ thể

Chương trình đề ra các nhiệm vụ cụ thể cho từng nhóm địa phương dựa trên chỉ số mức sinh thực tế:

1. Đối với địa phương có mức sinh cao: Tiếp tục thực hiện các biện pháp tuyên truyền, vận động để giảm mức sinh, đảm bảo quy mô dân số phù hợp với nguồn lực kinh tế - xã hội.
2. Đối với địa phương có mức sinh thấp: Tập trung các nguồn lực để khuyến khích sinh thêm con, bãi bỏ ngay các quy định hạn chế sinh sản.
3. Đối với địa phương đã đạt mức sinh thay thế: Duy trì vững chắc kết quả đã đạt được, không để mức sinh biến động quá lớn.

Quyết định này có hiệu lực kể từ ngày ký (28/4/2020). Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để các địa phương điều chỉnh kế hoạch phát triển dân số, góp phần giải quyết bài toán già hóa dân số và thiếu hụt lao động trong tương lai.

Trích dẫn Quyết định 588/QĐ-TTg: "Bãi bỏ các quy định của các tổ chức, cơ quan, đơn vị, cộng đồng liên quan đến mục tiêu giảm sinh, tiêu chí giảm sinh con thứ 03 trở lên..."

Việc thay đổi chính sách từ 'cấm' sang 'khuyến khích' không chỉ thể hiện sự linh hoạt trong quản lý nhà nước mà còn là sự tôn trọng quyền tự do cá nhân trong việc xây dựng hạnh phúc gia đình.