Chính phủ đã chính thức ban hành Quyết định 38/2026/QĐ-TTg phê duyệt Khung cơ cấu hệ thống giáo dục quốc dân mới. Quyết định này chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 07/9/2026, đồng thời thay thế toàn bộ Quyết định 1981/QĐ-TTg ngày 18/10/2016 của Thủ tướng Chính phủ. Bước ngoặt lớn nhất trong chính sách này chính là lần đầu tiên các chương trình giáo dục được phân tầng thành 09 cấp độ thống nhất (từ Cấp độ 0 đến Cấp độ 8), tạo nền tảng vững chắc cho việc công nhận, liên thông và chuẩn hóa chất lượng đào tạo theo xu hướng hội nhập quốc tế.

Đột phá cốt lõi: Phân chia 9 cấp độ chương trình giáo dục trong hệ thống quốc dân

Trước đây, theo Quyết định 1981/QĐ-TTg năm 2016, Khung cơ cấu giáo dục quốc dân chỉ dừng lại ở việc mô tả cấu trúc chung của các cấp học (mầm non, phổ thông, giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học) kèm theo chuẩn đầu vào, thời gian đào tạo và cơ hội học tập tiếp theo. Hệ thống cũ chưa có bộ tiêu chí định lượng chuẩn hóa để xếp hạng chi tiết các chương trình đào tạo theo từng tầng bậc kỹ năng và năng lực thực tế.

Căn cứ quy định tại Điều 5 Quyết định 38/2026/QĐ-TTg, kể từ ngày 07/9/2026, toàn bộ các chương trình giáo dục trong hệ thống giáo dục quốc dân chính thức được phân loại cụ thể thành 09 cấp độ từ 0 đến 8. Việc phân cấp độ này dựa trên các căn cứ khoa học và thực tiễn nghiêm ngặt, bao gồm:

• Mục tiêu của chương trình giáo dục: Xác định rõ khối lượng kiến thức, kỹ năng và thái độ cần đạt được.
• Mức độ phức tạp của nội dung học tập: Đo lường từ mức độ nhận biết cơ bản đến nghiên cứu chuyên sâu, sáng tạo tri thức mới.
• Yêu cầu trình độ đầu vào: Điều kiện văn bằng, năng lực cần có của người học khi tham gia chương trình.
• Kết quả học tập dự kiến (Output standards): Chuẩn đầu ra về năng lực chuyên môn, khả năng tự chủ và chịu trách nhiệm.
• Khả năng chuyển tiếp: Mức độ tương thích để người học tiếp tục học nâng cao hoặc chuyển đổi ngành nghề trong hệ thống.

Đối với các chương trình đào tạo tích hợp nhiều cấp học hoặc nhiều trình độ chuyên môn (ví dụ: các chương trình liên thông từ Trung cấp lên Đại học hoặc đào tạo kỹ sư/bác sĩ chuyên sâu), Quyết định 38/2026/QĐ-TTg quy định rõ nguyên tắc: xếp theo cấp độ của cấp học hoặc trình độ đào tạo cao nhất trong chương trình tích hợp đó.

Ngoài ra, mỗi chương trình giáo dục sẽ được gắn mã chương trình chuẩn hóa và phân loại thống nhất theo Phụ lục II ban hành kèm theo Quyết định 38/2026/QĐ-TTg, giúp minh bạch hóa công tác quản lý nhà nước về giáo dục.

Thúc đẩy cơ chế liên thông và đối sánh văn bằng quốc tế

Không chỉ đơn thuần là phân loại mặt quản lý, theo quy định tại Điều 3 Quyết định 38/2026/QĐ-TTg, Khung cơ cấu hệ thống giáo dục quốc dân mới có vai trò chiến lược trong việc kiến tạo một hệ thống học tập mở và linh hoạt. Khung mới bảo đảm tính liên thông chặt chẽ giữa các cấp học từ phổ thông đến đại học và sau đại học, xóa bỏ rào cản cản trở sự phát triển tri thức của người học.

Cơ chế phân cấp độ rõ ràng theo Quyết định 38/2026/QĐ-TTg mang lại nhiều giá trị thiết thực cho cả người học và cơ sở giáo dục:

1. Tự xây dựng lộ trình học tập suốt đời: Người học dễ dàng định hướng con đường học tập, tích lũy tín chỉ và lựa chọn các chương trình chuyển tiếp phù hợp với năng lực cá nhân.
2. Công nhận và chuyển đổi kết quả học tập: Các cơ sở giáo dục có căn cứ pháp lý đồng bộ để công nhận giá trị môn học, miễn giảm học phần tương đương khi người học chuyển trường hoặc học lên trình độ cao hơn.
3. Cơ sở đối sánh văn bằng quốc tế: Việc chuẩn hóa 9 cấp độ chương trình giáo dục tạo nhịp cầu tương thích trực tiếp với Quyết định 1982/QĐ-TTg về Khung trình độ quốc gia Việt Nam (VQF) cũng như Khung tham chiếu trình độ ASEAN (MQF) và quốc tế, giúp du học sinh và lao động Việt Nam dễ dàng công nhận văn bằng khi hội nhập toàn cầu.

Quy định chuyển tiếp bảo đảm quyền lợi người học trước ngày 01/01/2027

Để bảo đảm không gây xáo trộn trong hoạt động tuyển sinh và đào tạo của các cơ sở giáo dục trên toàn quốc, Quyết định 38/2026/QĐ-TTg đã đề ra phương án chuyển tiếp rất cụ thể và chặt chẽ.

Theo đó, các chương trình giáo dục, chương trình đào tạo và chuẩn chương trình đã được cấp có thẩm quyền ban hành trước ngày Quyết định 38/2026/QĐ-TTg có hiệu lực (tức trước ngày 07/9/2026) vẫn tiếp tục được áp dụng đối với tất cả các khóa tuyển sinh thực hiện trước ngày 01/01/2027. Người học thuộc các khóa tuyển sinh này hoàn toàn yên tâm được bảo đảm quyền lợi học tập, tốt nghiệp và nhận văn bằng theo đúng quy chế ban đầu mà không bị ảnh hưởng bởi việc thay đổi quy chuẩn mới.

Kể từ ngày 07/9/2026, Quyết định 1981/QĐ-TTg năm 2016 chính thức hết hiệu lực. Các cơ sở giáo dục trong toàn hệ thống quốc dân theo quy định của Luật Giáo dục 2019 sẽ khẩn trương rà soát, điều chỉnh mã chương trình, chuẩn đầu ra và cấu trúc đào tạo để đồng bộ hóa theo Khung cơ cấu hệ thống giáo dục quốc dân mới đúng lộ trình quy định.