Chính sách an sinh xã hội luôn là một trong những trụ cột quan trọng trong hệ thống pháp luật Việt Nam. Với việc ban hành Nghị định 20/2021/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày 01/7/2021), Chính phủ đã mở rộng và cụ thể hóa các nhóm đối tượng yếu thế được tiếp nhận vào các cơ sở trợ giúp xã hội. Điều này không chỉ thể hiện tính nhân văn mà còn đảm bảo quyền được chăm sóc của mọi công dân trong những hoàn cảnh ngặt nghèo nhất.

1. Nhóm đối tượng bảo trợ xã hội có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn

Theo quy định tại khoản 1 Điều 24 Nghị định 20/2021/NĐ-CP, các đối tượng có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn được ưu tiên chăm sóc bao gồm:

• Trẻ em dưới 16 tuổi và trẻ em nhiễm HIV: Cụ thể là các đối tượng quy định tại khoản 1 và khoản 3 Điều 5 của Nghị định này. Đây là những trẻ em không có nguồn nuôi dưỡng hoặc thuộc hộ nghèo, không tự lo được cuộc sống và không có người nhận chăm sóc tại cộng đồng.
• Người cao tuổi: Những cụ già không có nơi nương tựa, thuộc diện được nuôi dưỡng theo quy định của Luật Người cao tuổi 2009.
• Người khuyết tật: Bao gồm cả trẻ em và người lớn khuyết tật nặng, đặc biệt nặng theo quy định của Luật Người khuyết tật 2010.

Trích dẫn Điều 24 Nghị định 20/2021/NĐ-CP:
"1. Đối tượng bảo trợ xã hội có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn bao gồm:
a) Đối tượng quy định tại các khoản 1 và 3 Điều 5 của Nghị định này thuộc diện khó khăn không tự lo được cuộc sống và không có người nhận chăm sóc, nuôi dưỡng tại cộng đồng..."

2. Đối tượng cần bảo vệ khẩn cấp và thời gian lưu trú tạm thời

Đây là nhóm đối tượng cần sự can thiệp ngay lập tức từ phía cơ quan chức năng để đảm bảo an toàn tính mạng và nhân phẩm. Khoản 2 Điều 24 liệt kê rõ:

• Nạn nhân của bạo lực gia đình, xâm hại tình dục, buôn bán người hoặc cưỡng bức lao động.
• Trẻ em hoặc người lang thang xin ăn trong thời gian chờ xác minh và đưa về nơi cư trú.
• Các trường hợp khẩn cấp khác do Chủ tịch UBND cấp tỉnh quyết định.

Lưu ý về thời gian: Theo khoản 4 Điều 24, thời gian nuôi dưỡng tạm thời cho nhóm này tối đa là 03 tháng. Nếu sau thời gian này vẫn chưa thể đưa họ về cộng đồng, cơ quan quản lý sẽ xem xét các giải pháp lâu dài hơn.

3. Nhóm đối tượng tự nguyện và các trường hợp khác

Bên cạnh các đối tượng được Nhà nước hỗ trợ hoàn toàn, pháp luật cũng mở rộng cửa cho các trường hợp tự nguyện sống tại cơ sở trợ giúp xã hội theo khoản 5 Điều 24:

• Người cao tuổi có nhu cầu và thực hiện theo hợp đồng ủy nhiệm chăm sóc.
• Những người không thuộc diện khó khăn nêu trên nhưng không có điều kiện sống tại gia đình và có nguyện vọng vào cơ sở xã hội.

Ngoài ra, các đối tượng là người chưa thành niên hoặc người không còn khả năng lao động thuộc diện xử lý vi phạm hành chính cũng được tiếp nhận nuôi dưỡng theo quy định pháp luật liên quan.

Việc nắm rõ các quy định tại Điều 24 Nghị định 20/2021/NĐ-CP giúp người dân và các tổ chức thiện nguyện có căn cứ pháp lý vững chắc để hỗ trợ những mảnh đời bất hạnh tìm được nơi nương tựa an toàn và ấm áp.