Từ ngày 01/7/2025, Pháp lệnh Chi phí tố tụng 2024 chính thức có hiệu lực thi hành. Đây là một bước tiến quan trọng trong việc cụ thể hóa các chính sách nhân văn của Nhà nước, nhằm hỗ trợ tối đa cho các đối tượng yếu thế khi tham gia vào các hoạt động tố tụng dân sự và hành chính.

Bước ngoặt mới trong chính sách hỗ trợ tư pháp từ 2025

Trong thực tế, chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ hay chi phí giám định thường là một gánh nặng tài chính không nhỏ đối với nhiều người dân, đặc biệt là những người có hoàn cảnh khó khăn. Việc phải nộp một khoản tiền tạm ứng trước khi yêu cầu được thực hiện đôi khi trở thành rào cào ngăn cản họ tiếp cận công lý. Thấu hiểu điều này, Pháp lệnh Chi phí tố tụng 2024 đã quy định rõ ràng về các trường hợp được miễn, giảm các khoản chi phí này.

Danh sách 8 nhóm đối tượng được miễn tạm ứng chi phí tố tụng

Theo quy định tại Điều 7 Pháp lệnh Chi phí tố tụng 2024, có 8 nhóm đối tượng cụ thể được miễn tiền tạm ứng chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ và chi phí giám định:

Điều 7. Người được miễn tiền tạm ứng chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ, tiền tạm ứng chi phí giám định; miễn chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ, chi phí giám định trong tố tụng dân sự, tố tụng hành chính

1. Trẻ em.

2. Cá nhân thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo.

3. Người cao tuổi được hưởng chính sách bảo trợ xã hội theo quy định của pháp luật về người cao tuổi.

4. Người khuyết tật được hưởng chính sách bảo trợ xã hội theo quy định của pháp luật về người khuyết tật.

5. Người có công với cách mạng.

6. Người dân tộc thiểu số cư trú ở các thôn, xã có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.

7. Cha đẻ, mẹ đẻ, vợ hoặc chồng, con đẻ, con nuôi của liệt sĩ, người có công nuôi liệt sĩ.

8. Người nhiễm chất độc da cam.

Nguyên tắc áp dụng và những lưu ý quan trọng

Việc miễn, giảm không được áp dụng một cách tùy tiện mà phải tuân thủ các nguyên tắc chặt chẽ được quy định tại Điều 6 Pháp lệnh Chi phí tố tụng 2024. Cụ thể:

• Việc miễn, giảm chỉ áp dụng khi yêu cầu xem xét, thẩm định hoặc giám định được Tòa án chấp nhận.
• Chỉ áp dụng đối với các hoạt động do cơ quan, đơn vị sự nghiệp công lập hoặc tổ chức giám định tư pháp công lập thực hiện.
• Trường hợp đương sự thỏa thuận nộp thay cho người khác thì phần nộp thay đó sẽ không được miễn, giảm.

Bên cạnh đó, đối với những người gặp sự kiện bất khả kháng dẫn đến không có đủ tài sản để nộp chi phí (có xác nhận của chính quyền địa phương), pháp luật cũng dành sự ưu ái thông qua chính sách giảm chi phí theo quy định tại Điều 8 Pháp lệnh Chi phí tố tụng 2024.

Quyền lợi được bảo vệ tối đa cho người yếu thế

Quy định mới này không chỉ giúp giảm bớt gánh nặng tài chính mà còn tạo điều kiện thuận lợi để các đối tượng chính sách, người nghèo, trẻ em và người khuyết tật có thể bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình một cách công bằng trước pháp luật. Đây là minh chứng rõ nét cho tinh thần "không để ai bị bỏ lại phía sau" trong tiến trình cải cách tư pháp tại Việt Nam.