Trong bối cảnh ngành công nghiệp khai khoáng đang đóng vai trò then chốt trong nền kinh tế quốc dân, việc đảm bảo an toàn kỹ thuật và quản lý hiệu quả tại các mỏ khoáng sản trở thành ưu tiên hàng đầu. Ngày 25/6/2009, Bộ Công Thương đã chính thức ban hành Thông tư 15/2009/TT-BCT quy định chi tiết về tiêu chuẩn trình độ, năng lực của Giám đốc điều hành mỏ.

Điều kiện bắt buộc để vận hành mỏ khoáng sản

Theo quy định mới nhất, các tổ chức và cá nhân chỉ được phép tiến hành khai thác khoáng sản khi đã bổ nhiệm Giám đốc điều hành mỏ đủ tiêu chuẩn. Quy định này áp dụng cho các hoạt động khai thác khoáng sản rắn, ngoại trừ khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường, nguyên liệu xi măng, dầu khí và nước khoáng thiên nhiên.

Việc siết chặt tiêu chuẩn này nhằm cụ thể hóa các quy định tại Luật Khoáng sản sửa đổi 2005 và Nghị định 160/2005/NĐ-CP, giúp hạn chế tối đa các rủi ro về tai nạn lao động và thất thoát tài nguyên.

Phân loại tiêu chuẩn theo phương pháp khai thác

Thông tư phân định rõ ràng các yêu cầu chuyên môn tùy thuộc vào tính chất phức tạp của từng loại hình khai thác:

1. Đối với khai thác bằng phương pháp hầm lò

Đây là môi trường làm việc nguy hiểm và đòi hỏi trình độ kỹ thuật cao nhất. Giám đốc điều hành mỏ hầm lò phải đáp ứng:

• Là kỹ sư khai thác mỏ chuyên ngành khai thác hầm lò hoặc kỹ sư xây dựng công trình ngầm và mỏ.
• Có thời gian làm việc trực tiếp tại công đoạn khai thác mỏ hầm lò ít nhất là 05 năm.

2. Đối với khai thác bằng phương pháp lộ thiên

Yêu cầu đối với vị trí này có phần linh hoạt hơn nhưng vẫn đảm bảo tính chuyên môn:

• Phải là kỹ sư khai thác mỏ chuyên ngành khai thác lộ thiên hoặc kỹ sư khai thác hầm lò.
• Có thời gian làm việc trực tiếp tại mỏ lộ thiên ít nhất là 03 năm.

3. Đối với khai thác phi kim loại và thủ công đơn giản

Với các mỏ không sử dụng vật liệu nổ công nghiệp hoặc khai thác thủ công, tiêu chuẩn được nới lỏng về bằng cấp nhưng vẫn chú trọng kinh nghiệm:

• Trình độ từ trung cấp kỹ thuật khai thác mỏ hoặc trung cấp địa chất thăm dò trở lên.
• Nếu là trình độ trung cấp, phải có ít nhất 03 năm kinh nghiệm trực tiếp. Riêng trung cấp địa chất phải được huấn luyện thêm về kỹ thuật khai thác mỏ.

Quy trình thông báo và hậu kiểm nghiêm ngặt

Không chỉ dừng lại ở việc đủ tiêu chuẩn, doanh nghiệp còn phải thực hiện nghĩa vụ báo cáo cơ quan quản lý nhà nước. Trong thời hạn 07 ngày làm việc kể từ khi bổ nhiệm hoặc ký hợp đồng, hồ sơ phải được gửi về:

• Cục Kỹ thuật an toàn và Môi trường công nghiệp (Bộ Công Thương): Đối với các mỏ do Bộ Tài nguyên và Môi trường cấp phép.
• Sở Công Thương địa phương: Đối với các mỏ do UBND cấp tỉnh cấp phép.

"Tổ chức, cá nhân được phép khai thác khoáng sản không được tiến hành hoạt động khai thác khoáng sản nếu không có giám đốc điều hành mỏ có đủ tiêu chuẩn trình độ nêu trên."

Thông tư 15/2009/TT-BCT có hiệu lực thi hành sau 45 ngày kể từ ngày 25/6/2009. Các doanh nghiệp cần chủ động rà soát đội ngũ nhân sự để đảm bảo tính liên tục và hợp pháp trong hoạt động sản xuất kinh doanh của mình.