Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển đổi số và hiện đại hóa công tác quản lý dân cư, việc ban hành Luật Cư trú 2020 đã mang đến những thay đổi sâu rộng, không chỉ trong lĩnh vực cư trú mà còn tác động trực tiếp đến các chính sách an sinh xã hội khác. Một trong những điểm đáng chú ý nhất chính là việc sửa đổi định nghĩa về hộ gia đình tham gia bảo hiểm y tế (BHYT) kể từ ngày 01/7/2021.

Bước ngoặt từ Luật Cư trú 2020 đối với Bảo hiểm y tế

Theo quy định tại khoản 2 Điều 37 Luật Cư trú 2020, cơ quan lập pháp đã chính thức sửa đổi, bổ sung khoản 7 Điều 2 Luật Bảo hiểm y tế. Nội dung trích dẫn cụ thể như sau:

“7. Hộ gia đình tham gia bảo hiểm y tế (sau đây gọi chung là hộ gia đình) là những người cùng đăng ký thường trú hoặc cùng đăng ký tạm trú tại một chỗ ở hợp pháp theo quy định của pháp luật về cư trú.”

Sự thay đổi này đánh dấu việc loại bỏ sự phụ thuộc vào cuốn sổ hộ khẩu giấy hay sổ tạm trú giấy vốn đã tồn tại hàng thập kỷ. Thay vào đó, tiêu chí xác định thành viên hộ gia đình tham gia BHYT giờ đây căn cứ vào thực tế đăng ký cư trú (thường trú hoặc tạm trú) tại một địa điểm hợp pháp.

So sánh sự khác biệt giữa quy định cũ và mới

Trước ngày 01/7/2021, theo quy định cũ, hộ gia đình tham gia BHYT được xác định bao gồm toàn bộ những người có tên trong sổ hộ khẩu hoặc sổ tạm trú. Điều này đôi khi gây ra những bất cập trong thực tế khi có những thành viên có tên trong sổ nhưng không thực tế sinh sống tại đó, hoặc ngược lại.

Với quy định mới, khái niệm "hộ gia đình" trong BHYT đã được đồng bộ hóa hoàn toàn với khái niệm cư trú hiện đại. Điều này giúp:

• Đơn giản hóa thủ tục: Người dân không còn phải lo lắng về việc xuất trình sổ hộ khẩu giấy khi thực hiện các giao dịch liên quan đến BHYT.
• Chính xác hóa đối tượng: Việc xác định thành viên hộ gia đình dựa trên dữ liệu cư trú thực tế giúp đảm bảo quyền lợi cho những người thực sự sinh sống và đăng ký tại địa phương.
• Thúc đẩy quản lý số: Mọi thông tin về cư trú và BHYT sẽ được liên thông qua Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

Lộ trình khai tử sổ hộ khẩu giấy và những lưu ý quan trọng

Cũng theo lộ trình được quy định tại Luật Cư trú 2020, kể từ ngày 01/7/2021, cơ quan công an sẽ không cấp mới, cấp đổi sổ hộ khẩu, sổ tạm trú giấy. Những sổ đã cấp vẫn có giá trị sử dụng đến hết ngày 31/12/2022 để chứng minh thông tin về cư trú.

Tuy nhiên, người dân cần lưu ý rằng khi thực hiện các thủ tục đăng ký cư trú dẫn đến thay đổi thông tin trong sổ hộ khẩu, sổ tạm trú, cơ quan đăng ký cư trú sẽ thực hiện thu hồi sổ đã cấp và cập nhật thông tin vào Cơ sở dữ liệu về cư trú. Điều này đồng nghĩa với việc thông tin tham gia BHYT hộ gia đình của bạn cũng sẽ được quản lý điện tử hoàn toàn.

Bên cạnh đó, một tin vui khác cho người tham gia BHYT là từ ngày 01/6/2021, người dân có thể sử dụng hình ảnh thẻ BHYT trên ứng dụng VssID để đi khám, chữa bệnh trên toàn quốc mà không cần mang theo thẻ giấy, giúp tối ưu hóa trải nghiệm dịch vụ công y tế.

Việc nắm vững những thay đổi này không chỉ giúp người dân bảo vệ quyền lợi an sinh của bản thân và gia đình mà còn là sự chuẩn bị cần thiết cho một kỷ nguyên quản lý hành chính hiện đại, không giấy tờ.