Trong bối cảnh hệ thống pháp luật về quản lý thuế đang ngày càng được hoàn thiện nhằm thắt chặt kỷ luật tài chính, Chính phủ đã ban hành Nghị định 102/2021/NĐ-CP vào ngày 16/11/2021. Đây là văn bản pháp lý quan trọng sửa đổi, bổ sung một số điều của các Nghị định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tài chính, bao gồm thuế, hóa đơn, hải quan và kế toán. Những thay đổi này không chỉ tác động trực tiếp đến nghĩa vụ của người nộp thuế mà còn đòi hỏi sự cẩn trọng tối đa từ đội ngũ kế toán doanh nghiệp ngay từ những ngày cuối năm 2021 này.

Mức phạt "nặng tay" khi làm mất hóa đơn đã lập nhưng chưa khai thuế

Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất tại Nghị định 102/2021/NĐ-CP là việc bổ sung quy định xử phạt nghiêm khắc đối với hành vi làm mất, cháy, hỏng hóa đơn. Cụ thể, văn bản này đã sửa đổi khoản 3 Điều 19 Nghị định 125/2020/NĐ-CP như sau:

“3. Phạt tiền từ 4.000.000 đồng đến 8.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau đây:

...

c) Làm mất, cháy, hỏng hóa đơn đã lập nhưng chưa khai thuế; các bên liên quan phải lập biên bản ghi nhận việc mất, cháy, hỏng hóa đơn.”

Như vậy, kể từ ngày 01/01/2022 - thời điểm Nghị định chính thức có hiệu lực, bất kỳ tổ chức hay cá nhân nào vô ý hoặc cố ý làm mất hóa đơn đã xuất nhưng chưa thực hiện kê khai thuế sẽ phải đối mặt với mức phạt tiền từ 4 đến 8 triệu đồng (mức phạt trung bình là 6 triệu đồng). Đây là sự điều chỉnh nhằm nâng cao trách nhiệm của các bên trong việc bảo quản chứng từ kế toán, tránh thất thoát ngân sách nhà nước.

Thời hiệu xử phạt hành chính về hóa đơn tăng gấp đôi

Bên cạnh mức phạt tiền, Nghị định 102/2021/NĐ-CP cũng mang đến một thay đổi mang tính chiến lược: điều chỉnh thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính về hóa đơn. Nếu như trước đây, theo quy định tại Nghị định 125/2020/NĐ-CP, thời hiệu này chỉ là 01 năm, thì nay đã được tăng lên thành 02 năm.

Việc kéo dài thời hiệu xử phạt giúp cơ quan thuế có thêm quỹ thời gian để thực hiện công tác thanh tra, kiểm tra và truy thu các khoản phạt phát sinh từ những sai phạm trong quá khứ. Điều này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp phải duy trì hệ thống lưu trữ chứng từ khoa học và an toàn hơn trong thời gian dài hơn để sẵn sàng giải trình khi có yêu cầu.

Cơ chế miễn, giảm tiền phạt trong trường hợp bất khả kháng

Tuy quy định xử phạt có phần khắt khe hơn, nhưng pháp luật vẫn dành ra những khoảng mở nhân văn cho các trường hợp đặc biệt. Theo nội dung mới, người nộp thuế bị thiệt hại trong trường hợp bất khả kháng sẽ được xem xét miễn hoặc giảm tiền phạt vi phạm hành chính về thuế và hóa đơn.

Để được hưởng quyền lợi này, doanh nghiệp cần chủ động chuẩn bị hồ sơ chứng minh giá trị tài sản, hàng hóa bị thiệt hại một cách minh bạch. Các loại giấy tờ cần thiết bao gồm:

• Biên bản kiểm kê, xác định giá trị thiệt hại vật chất do người nộp thuế hoặc người đại diện hợp pháp lập.
• Bản chính hoặc bản sao có xác nhận công chứng/chứng thực của biên bản xác định giá trị thiệt hại từ tổ chức có chức năng định giá.
• Hồ sơ bồi thường thiệt hại vật chất được cơ quan bảo hiểm chấp nhận bồi thường (nếu có tham gia bảo hiểm).
• Hồ sơ xác định trách nhiệm bồi thường của tổ chức, cá nhân có liên quan đến vụ việc.

Lời khuyên thực tiễn cho doanh nghiệp

Với việc các quy định mới sắp đi vào thực tế, các doanh nghiệp cần rà soát lại ngay quy trình quản lý hóa đơn nội bộ. Trong trường hợp không may xảy ra sự cố mất, cháy, hỏng hóa đơn, việc đầu tiên cần làm là lập biên bản ghi nhận sự việc giữa các bên liên quan. Đây là căn cứ pháp lý quan trọng nhất để phối hợp với cơ quan thuế xử lý, giúp giảm thiểu rủi ro bị áp mức phạt tối đa.

Nếu quý bạn đọc còn bất kỳ thắc mắc nào liên quan đến các quy định mới về thuế và hóa đơn, hãy liên hệ ngay với chúng tôi để nhận được sự tư vấn chuyên sâu và kịp thời nhất.