Trong nỗ lực tăng cường kỷ cương, kỷ luật tài chính và nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách Nhà nước, ngày 16/06/2015, Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị định 58/2015/NĐ-CP. Đây là văn bản quan trọng nhằm sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 192/2013/NĐ-CP ngày 21/11/2013 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước; thực hành tiết kiệm, chống lãng phí.

Mạnh tay với sai phạm trong đầu tư và mua sắm công

Một trong những điểm đáng chú ý nhất của quy định mới này chính là việc cụ thể hóa các mức phạt đối với hành vi gây lãng phí trong sử dụng vốn đầu tư. Theo đó, các tổ chức, cá nhân có hành vi sử dụng vốn đầu tư không đúng tiêu chuẩn, quy chuẩn, vượt định mức hoặc đơn giá do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quy định sẽ phải đối mặt với mức phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 60.000.000 đồng.

Bên cạnh đó, lĩnh vực y tế cũng được giám sát chặt chẽ hơn. Việc mua sắm trang thiết bị phục vụ hoạt động của các cơ sở khám, chữa bệnh bằng nguồn ngân sách Nhà nước nếu không đúng Danh mục được phê duyệt sẽ bị xử phạt nghiêm khắc tùy theo giá trị gói thầu:

• Phạt từ 1 - 5 triệu đồng nếu tổng giá trị mua sắm dưới 50 triệu đồng/lần.
• Phạt từ 5 - 10 triệu đồng nếu giá trị từ 50 triệu đến dưới 100 triệu đồng/lần.
• Phạt từ 10 - 20 triệu đồng nếu giá trị từ 100 triệu đồng trở lên/lần.

Xử phạt lãng phí trong chi tiêu thường xuyên và hội họp

Không chỉ dừng lại ở các dự án lớn, Nghị định 58/2015/NĐ-CP còn hướng tới việc tiết kiệm trong sinh hoạt công sở hàng ngày. Các hành vi sử dụng kinh phí ngân sách vượt tiêu chuẩn, định mức cho các mục đích sau sẽ bị phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng:

• Sử dụng phương tiện thông tin liên lạc, điện, nước, xăng, dầu.
• Mua sắm sách báo, văn phòng phẩm không đúng quy định.
• Tổ chức hội nghị, hội thảo, chi phí tiếp khách phô trương, lãng phí.
• Đi công tác trong và ngoài nước vượt định mức cho phép.

"Việc đưa ra các mức phạt cụ thể cho từng nhóm hành vi lãng phí nhỏ nhất cho thấy quyết tâm của Chính phủ trong việc loại bỏ tư tưởng 'cha chung không ai khóc' đối với tài sản công."

Bổ sung chế tài trong khai thác tài nguyên và khoa học công nghệ

Một điểm mới khác của Nghị định là việc bổ sung các mức phạt liên quan đến thực hành tiết kiệm, chống lãng phí trong khai thác tài nguyên. Cụ thể:

• Hành vi cản trở trái phép việc nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ hoặc các dự án sử dụng tài nguyên tái chế sẽ bị phạt từ 1 - 5 triệu đồng.
• Đặc biệt, hành vi khai thác, sử dụng tài nguyên không đúng quy hoạch, kế hoạch hoặc quy trình đã được phê duyệt sẽ bị phạt rất nặng, từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng.

Quy định này chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/08/2015. Đây được xem là "thanh bảo kiếm" giúp các cơ quan chức năng thanh tra, kiểm tra và xử lý dứt điểm các điểm nóng về lãng phí vốn đầu tư công, góp phần minh bạch hóa nền tài chính quốc gia.