Trong nỗ lực nâng cao chất lượng cuộc sống và tăng cường công tác y tế dự phòng, Chính phủ đã đề xuất lộ trình khám sức khỏe định kỳ và khám sàng lọc miễn phí cho người dân. Đây là một trong những nội dung trọng tâm của dự thảo Nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Phòng bệnh 2025, hứa hẹn mang lại sự thay đổi lớn trong cách tiếp cận dịch vụ y tế của hàng triệu người dân Việt Nam.

Lộ trình triển khai khám sức khỏe miễn phí từ năm 2026

Theo dự thảo, việc khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí sẽ không được triển khai đồng loạt ngay lập tức mà thực hiện theo một lộ trình khoa học, ưu tiên những nhóm đối tượng yếu thế và có nguy cơ cao. Cụ thể:

Giai đoạn 1: Từ năm 2026 - Ưu tiên nhóm đối tượng yếu thế

Bắt đầu từ năm 2026, ngân sách nhà nước và các nguồn lực xã hội sẽ tập trung ưu tiên thực hiện khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần cho các nhóm đối tượng sau:

• Người cao tuổi và người khuyết tật.
• Người thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo.
• Người có công với cách mạng.
• Người mắc các bệnh mạn tính (như tiểu đường, huyết áp, tim mạch...).
• Người dân sinh sống tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, xã đảo, đặc khu.

Việc ưu tiên này không chỉ thể hiện tính nhân văn của pháp luật Việt Nam mà còn giúp giảm bớt gánh nặng chi phí y tế cho những gia đình có hoàn cảnh khó khăn, đồng thời phát hiện sớm các bệnh lý nguy hiểm để điều trị kịp thời.

Giai đoạn 2: Từ năm 2028 - Mở rộng cho toàn dân

Sau giai đoạn thí điểm và tập trung vào các nhóm ưu tiên, từ năm 2028, lộ trình sẽ được mở rộng để thực hiện khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần cho tất cả các đối tượng còn lại trong xã hội. Điều này hướng tới mục tiêu mỗi người dân đều có một "lá chắn" sức khỏe vững chắc thông qua việc kiểm tra định kỳ.

Quy định đối với người lao động

Đối với nhóm đối tượng là người lao động, dự thảo Nghị định nêu rõ việc khám sức khỏe vẫn tiếp tục thực hiện theo các quy định hiện hành của pháp luật về lao động và pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động. Điều này đảm bảo tính kế thừa và không gây xáo trộn trong công tác quản lý sức khỏe tại các doanh nghiệp, cơ quan.

Vai trò của chính quyền địa phương trong việc thực thi

Để chính sách này thực sự đi vào cuộc sống, vai trò của chính quyền cấp tỉnh là vô cùng quan trọng. Dự thảo quy định:

• Chủ tịch UBND cấp tỉnh: Có trách nhiệm ban hành kế hoạch và tổ chức thực hiện việc khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí cho người dân trên địa bàn dựa trên kết quả thực tế.
• HĐND cấp tỉnh: Căn cứ vào điều kiện kinh tế - xã hội, khả năng cân đối ngân sách và các nguồn huy động hợp pháp khác để quyết định việc mở rộng đối tượng hoặc danh mục dịch vụ khám sức khỏe miễn phí cao hơn mức quy định chung của Trung ương.

"Căn cứ vào điều kiện kinh tế - xã hội trong từng thời kỳ, khả năng cân đối ngân sách và nguồn huy động của địa phương, Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định mở rộng đối tượng, danh mục dịch vụ khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí."

Việc phân cấp, phân quyền này giúp các địa phương chủ động hơn trong việc chăm sóc sức khỏe nhân dân, phù hợp với đặc thù vùng miền và khả năng tài chính của từng tỉnh, thành phố.

Kết luận và lời khuyên pháp lý

Chính sách khám sức khỏe miễn phí từ năm 2026 là một bước tiến dài trong việc thực hiện quyền được chăm sóc sức khỏe của công dân theo Hiến pháp. Người dân cần chủ động theo dõi các thông báo từ trạm y tế xã, phường nơi cư trú để nắm bắt lịch khám cụ thể khi chính sách chính thức có hiệu lực. Đồng thời, việc duy trì thói quen kiểm tra sức khỏe định kỳ không chỉ là quyền lợi mà còn là trách nhiệm của mỗi cá nhân đối với bản thân và gia đình.