Nghệ thuật biểu diễn là một trong những lĩnh vực lao động đặc thù đòi hỏi sự tập trung, tổn hao sức khỏe cũng như năng khiếu nghệ thuật chuyên sâu. Nhằm bảo đảm đời sống và động viên tinh thần cống hiến của lực lượng nghệ sĩ, kỹ thuật viên sân khấu, Chính phủ đã ban hành các chính sách điều chỉnh phụ cấp ưu đãi nghề nghiệp.

Vậy chính xác phụ cấp ưu đãi nghề nghiệp dành cho người làm nghệ thuật biểu diễn được tính ra sao? Mức hưởng cụ thể cho từng bộ môn nghệ thuật được phân chia như thế nào theo lộ trình chính sách mới? Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết toàn bộ quy định pháp lý hiện hành giúp bạn đọc nắm rõ quyền lợi của mình.

1. Công thức và cách tính phụ cấp ưu đãi nghề nghệ thuật biểu diễn

Căn cứ theo quy định tại khoản 6 Điều 4 Nghị định 261/2026/NĐ-CP, tiền phụ cấp ưu đãi nghề đối với viên chức và người lao động thuộc cơ quan, đơn vị nghệ thuật biểu diễn công lập được xác định dựa trên mức lương cơ sở, hệ số lương ngạch bậc hiện hưởng cùng các hệ số phụ cấp đi kèm.

Cụ thể, mức lương cơ sở được áp dụng hiện nay theo quy định tại Nghị định 161/2026/NĐ-CP là 2.530.000 đồng/tháng.

Công thức tính toán tiền phụ cấp ưu đãi nghề hằng tháng được xác định chuẩn xác như sau:

Phụ cấp ưu đãi nghề = Mức lương cơ sở (2.530.000 đồng) × [Hệ số lương hiện hưởng + Hệ số phụ cấp chức vụ lãnh đạo (nếu có) + Hệ số phụ cấp thâm niên vượt khung (nếu có)] × Mức % phụ cấp ưu đãi nghề được hưởng.

Để giúp người đọc dễ hình dung, hãy xét ví dụ thực tế: Một diễn viên Tuồng hạng II có hệ số lương hiện hưởng là 4.40, không giữ chức vụ lãnh đạo và không có thâm niên vượt khung. Tỷ lệ phụ cấp ưu đãi nghề áp dụng là 50%. Khi đó, mức phụ cấp ưu đãi nghề mỗi tháng của diễn viên này sẽ được tính như sau:

Số tiền phụ cấp = 2.530.000 × 4.40 × 50% = 5.566.000 đồng/tháng.

Việc tính toán dựa đúng trên tổng các hệ số ngạch bậc giúp bảo đảm nguyên tắc đóng góp và thâm niên công tác của từng nghệ sĩ trong các đơn vị nghệ thuật công lập.

2. Chi tiết mức phụ cấp ưu đãi nghề phân theo loại hình nghệ thuật

Pháp luật không áp dụng một mức phụ cấp cồng kềnh san bằng cho tất cả các vị trí công việc. Thay vào đó, Nghị định 261/2026/NĐ-CP phân chia mức hưởng tỷ lệ phần trăm phụ cấp theo tính chất nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm và yêu cầu kỹ năng đặc thù của từng bộ môn biểu diễn.

2.1. Mức phụ cấp áp dụng từ giai đoạn 01/07/2026 đến 30/06/2027

Theo quy định tại khoản 1 Điều 4 Nghị định 261/2026/NĐ-CP, mức phụ cấp ưu đãi nghề được triển khai áp dụng từ ngày 01/07/2026 đến hết ngày 30/06/2027 theo các hạn mức phân loại cụ thể:

• Mức 50%: Áp dụng cho các vị trí công việc có cường độ luyện tập và tính chất lao động đặc biệt khắt khe như: Chỉ huy âm nhạc dàn nhạc, hợp xướng; diễn viên Tuồng, Chèo, Cải lương, Xiếc, Múa rối nước, Opera (thanh nhạc nhạc kịch), Ballet (múa cổ điển); diễn viên biểu diễn nhạc cụ hơi thuộc bộ đồng, bộ gỗ trong dàn nhạc giao hưởng.
• Mức 40%: Áp dụng đối với diễn viên kịch dân ca, nhạc kịch (musical), diễn viên hát dân ca, diễn viên múa hát cung đình; diễn viên chơi nhạc cụ truyền thống, dân gian dân tộc; diễn viên bộ dây, bộ gõ, bàn phím trong dàn nhạc giao hưởng; diễn viên nhạc cụ hơi bộ đồng, bộ gỗ thuộc dàn nhạc nghi lễ lực lượng vũ trang.
• Mức 30%: Áp dụng cho diễn viên kịch nói, kịch hình thể, kịch câm; diễn viên thể hiện ca khúc mới, hợp xướng; diễn viên múa rối cạn; diễn viên múa dân gian, múa đương đại, múa tạp kỹ; diễn viên bộ gõ thuộc dàn nhạc nghi lễ lực lượng vũ trang.
• Mức 20%: Áp dụng đối với diễn viên biểu diễn nhạc cụ điện tử, phương tiện âm thanh kỹ thuật số; đồng thời áp dụng cho đội ngũ kỹ thuật viên âm thanh, ánh sáng, sân khấu, hậu đài, hóa trang, phục trang và đạo cụ sân khấu.

2.2. Lộ trình điều chỉnh mức phụ cấp tăng thêm từ ngày 01/07/2027

Nhằm tiếp tục cải thiện chế độ đãi ngộ cho đội ngũ nhân lực văn hóa nghệ thuật, khoản 2 Điều 4 Nghị định 261/2026/NĐ-CP quy định bước điều chỉnh tăng tỷ lệ hưởng kể từ ngày 01/07/2027 cho đến khi triển khai chính sách tiền lương mới:

• Nhóm đang hưởng mức 50% sẽ được điều chỉnh tăng lên mức 60%.
• Nhóm đang hưởng mức 40% sẽ được điều chỉnh tăng lên mức 50%.
• Nhóm đang hưởng mức 30% sẽ được điều chỉnh tăng lên mức 40%.
• Đối với diễn viên chơi nhạc cụ điện tử, âm thanh kỹ thuật số: Mức phụ cấp nâng từ 20% lên mức 30%.
• Riêng bộ phận kỹ thuật viên (âm thanh, ánh sáng, hậu đài, hóa trang, đạo cụ...): Tiếp tục giữ ổn định ở mức 20%.

3. Quy định phụ cấp ưu đãi nghề đối với nhân sự làm việc tại vùng khó khăn, biên giới, hải đảo

Đối với nghệ sĩ, viên chức hoạt động biểu diễn nghệ thuật công tác tại địa bàn địa lý có điều kiện đặc biệt, pháp luật dành riêng chính sách ưu đãi bổ sung nhằm khuyến khích tinh thần bám địa bàn, phục vụ nhân dân.

Cụ thể, theo quy định tại khoản 3 Điều 4 Nghị định 261/2026/NĐ-CP, người làm việc tại khu vực biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, hoặc vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn sẽ được hưởng mức phụ cấp ưu đãi nghề cao hơn 05 điểm phần trăm so với mức thông thường quy định theo chức danh.

Tuy nhiên, văn bản pháp luật cũng khống chế trần tối đa: Tổng mức phụ cấp ưu đãi nghề sau khi cộng thêm không được vượt quá 60%.

Cần lưu ý thêm, trường hợp nghệ sĩ hoặc viên chức không làm việc liên tục tại các khu vực đặc biệt này từ 01 tháng trở lên (chẳng hạn được điều động quay trở lại vùng đồng bằng hoặc nghỉ phép dài ngày) thì mức phụ cấp sẽ quay trở lại tính theo tỷ lệ chuẩn thông thường.

4. Phương thức chi trả và các khoảng thời gian không được tính hưởng phụ cấp

Căn cứ theo khoản 7 Điều 4 Nghị định 261/2026/NĐ-CP, khoản phụ cấp ưu đãi nghề được chi trả gộp chung vào kỳ lương hằng tháng của đơn vị. Điểm quan trọng cần lưu ý là khoản phụ cấp này không được dùng để tính đóng hay hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT) hay bảo hiểm thất nghiệp (BHTN).

Bên cạnh đó, quy định tại khoản 8 Điều 4 Nghị định 261/2026/NĐ-CP nêu rõ các trường hợp không được tính hưởng phụ cấp ưu đãi nghề bao gồm:

• Thời gian đi công tác, học tập hoặc làm việc ở nước ngoài mà chỉ hưởng 40% tiền lương theo quy định;
• Thời gian đi công tác, học tập trong nước hoặc được phân công đảm nhận công việc khác không trực tiếp thuộc lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn liên tục từ 01 tháng trở lên;
• Thời gian nghỉ thai sản theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội;
• Thời gian nghỉ việc riêng không hưởng lương liên tục từ 01 tháng trở lên;
• Thời gian bị tạm đình chỉ công tác hoặc bị tạm giữ, tạm giam theo quyết định của cơ quan thẩm quyền.

Tóm lại, việc nắm vững các quy định về phụ cấp ưu đãi nghề nghiệp giúp viên chức và lao động hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn chủ động bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình, đồng thời giúp các cơ quan quản lý thực hiện chi trả chế độ minh bạch, đúng quy định pháp luật.