Trong nỗ lực hiện đại hóa hệ thống quản lý tài chính quốc gia, Bộ Tài chính đã chính thức ban hành Quyết định 3389/QĐ-BTC phê duyệt Đề án chuyển đổi mô hình quản lý thuế. Theo đó, kể từ ngày 01/01/2026, hình thức thuế khoán – vốn đã tồn tại hàng thập kỷ – sẽ chính thức bị xóa bỏ, thay thế bằng phương thức tự kê khai và tự nộp thuế.

Bước ngoặt lịch sử: Xóa bỏ thuế khoán, hướng tới sự minh bạch

Việc xóa bỏ thuế khoán không chỉ đơn thuần là thay đổi cách thu tiền, mà là một cuộc cách mạng trong quản lý kinh tế tư nhân. Theo quy định tại Luật Quản lý thuế 2019, mục tiêu cốt lõi là thiết lập môi trường kinh doanh bình đẳng giữa hộ kinh doanh và doanh nghiệp. Thuế khoán trước đây thường dựa trên sự thỏa thuận hoặc ước tính, dẫn đến thiếu chính xác và minh bạch. Với mô hình mới, mọi giao dịch sẽ dần được số hóa thông qua hóa đơn điện tử.

"Đảm bảo hộ kinh doanh áp dụng phương pháp tự khai, tự nộp thuế từ ngày 01/01/2026; đơn giản hóa, cắt giảm ít nhất 30% thời gian xử lý thủ tục hành chính và chi phí tuân thủ pháp luật."

Chi tiết 3 nhóm hộ kinh doanh theo mô hình quản lý mới

Để việc chuyển đổi diễn ra nhịp nhàng, ngành Thuế đã phân loại hộ kinh doanh thành 3 nhóm chính dựa trên ngưỡng doanh thu hàng năm:

Nhóm 1: Hộ kinh doanh quy mô nhỏ (Doanh thu dưới 200 triệu đồng/năm)

Đây là nhóm chiếm đa số trong cộng đồng tiểu thương. Nhằm hỗ trợ các hộ kinh doanh nhỏ lẻ, chính sách mới quy định:

• Miễn thuế: Được miễn hoàn toàn thuế giá trị gia tăng (GTGT) và thuế thu nhập cá nhân.
• Kê khai đơn giản: Không bắt buộc áp dụng sổ sách kế toán phức tạp. Hộ kinh doanh chỉ cần kê khai định kỳ 02 lần/năm (đầu năm và giữa hoặc cuối năm).

Nhóm 2: Hộ kinh doanh quy mô vừa (Doanh thu từ 200 triệu đến dưới 3 tỷ đồng/năm)

Nhóm này sẽ tiếp tục áp dụng phương pháp tính thuế trực tiếp trên doanh thu nhưng với quy trình quản lý chặt chẽ hơn:

• Mức thuế suất: Phân theo ngành nghề (1% cho phân phối hàng hóa; 3% cho sản xuất, vận tải; 5% cho dịch vụ).
• Kê khai: Thực hiện kê khai theo quý (04 lần/năm).
• Hóa đơn điện tử: Đặc biệt, theo Nghị định 70/2025/NĐ-CP, các hộ có doanh thu trên 1 tỷ đồng trong lĩnh vực bán lẻ, dịch vụ phải sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền.

Nhóm 3: Hộ kinh doanh quy mô lớn (Doanh thu trên 3 tỷ đồng/năm)

Những hộ kinh doanh đạt ngưỡng doanh thu này trong 02 năm liên tiếp sẽ được quản lý tương đương với mô hình doanh nghiệp:

• Phương pháp khấu trừ: Áp dụng khấu trừ thuế GTGT (Thuế đầu ra trừ thuế đầu vào).
• Thuế TNCN: Tính 17% trên tổng lợi nhuận (Doanh thu trừ chi phí hợp lý). Điều này khuyến khích hộ kinh doanh minh bạch hóa chi phí đầu vào.
• Kế toán: Bắt buộc tuân thủ Thông tư 88/2021/TT-BTC và mở tài khoản ngân hàng riêng phục vụ kinh doanh.

Lộ trình thực hiện và những lưu ý cho tiểu thương

Từ nay đến cuối năm 2025, ngành Thuế sẽ đẩy mạnh chiến dịch "60 ngày cao điểm" để hướng dẫn người dân chuyển đổi. Các ứng dụng như EtaxMobile sẽ trở thành công cụ đắc lực để hộ kinh doanh tự quản lý nghĩa vụ thuế của mình ngay trên điện thoại thông minh.

Việc chuyển đổi này có thể gây bỡ ngỡ ban đầu, nhưng về lâu dài, nó giúp hộ kinh doanh dễ dàng tiếp cận các nguồn vốn tín dụng chính thống, mặt bằng kinh doanh và các chính sách hỗ trợ của Nhà nước dành cho kinh tế tư nhân. Đây chính là nền tảng để các hộ kinh doanh vươn mình trở thành những doanh nghiệp thực thụ trong tương lai.