Trong bối cảnh hệ thống y tế Việt Nam đang đứng trước những yêu cầu đổi mới cấp thiết, Dự thảo Luật Khám bệnh, chữa bệnh do Bộ Y tế chủ trì soạn thảo đã chính thức được đưa ra lấy ý kiến rộng rãi vào cuối năm 2008. Đây không chỉ là một văn bản pháp lý đơn thuần mà còn là lời giải cho những bất cập tồn tại bấy lâu nay trong mối quan hệ giữa người bệnh và thầy thuốc, cũng như sự phân biệt giữa khu vực y tế công và tư.

Quyền lợi người bệnh: Trọng tâm của mọi sự thay đổi

Một trong những điểm sáng nhất của Dự thảo lần này chính là việc luật hóa một cách chi tiết các quyền lợi của người bệnh. Theo đó, người bệnh không còn là đối tượng thụ động mà trở thành trung tâm của quá trình điều trị. Dự thảo quy định rõ người bệnh có quyền được khám bệnh, chữa bệnh với điều kiện thực tế tốt nhất mà cơ sở y tế có thể đáp ứng.

Đặc biệt, các quyền về nhân thân như: quyền được tôn trọng bí mật riêng tư, tôn trọng danh dự và nhân phẩm được đặt lên hàng đầu. Người bệnh có quyền tự quyết định các vấn đề liên quan đến phương pháp điều trị sau khi được bác sĩ tư vấn đầy đủ thông tin. Việc tiếp cận hồ sơ bệnh án và minh bạch hóa chi phí khám chữa bệnh cũng là những quy định mới nhằm bảo vệ quyền lợi chính đáng của nhân dân, thay thế cho những quy định đã dần lạc hậu tại Luật Bảo vệ sức khỏe nhân dân 1989.

Trách nhiệm thầy thuốc và cơ chế bảo vệ người hành nghề

Song hành với quyền lợi của người bệnh, Dự thảo Luật cũng đưa ra những quy định khắt khe hơn về trách nhiệm của người thầy thuốc. Lần đầu tiên, một chương riêng biệt về giải quyết khiếu nại và xử lý sai sót chuyên môn được thiết lập. Điều này giúp tạo ra một hành lang pháp lý công bằng, bảo vệ người bệnh trước những rủi ro y khoa, đồng thời cũng là thước đo để các y bác sĩ không ngừng nâng cao tay nghề.

Tuy nhiên, luật cũng không quên bảo vệ những người ở "tuyến đầu". Người hành nghề y sẽ được pháp luật bảo vệ về sức khỏe, tính mạng và danh dự trong quá trình thực hiện nhiệm vụ. Nếu thực hiện đúng các quy trình chuyên môn kỹ thuật, thầy thuốc sẽ được miễn trừ trách nhiệm pháp lý khi xảy ra các tai nạn rủi ro nghề nghiệp ngoài ý muốn. Đây là sự động viên kịp thời để đội ngũ y tế yên tâm công tác.

Xóa bỏ ranh giới giữa y tế công lập và tư nhân

Dự thảo Luật Khám bệnh, chữa bệnh thể hiện quan điểm nhất quán về việc bình đẳng hóa các loại hình dịch vụ y tế. Dù là bệnh viện nhà nước hay phòng khám tư nhân, tất cả đều phải hoạt động trong một khuôn khổ pháp lý thống nhất. Điều này sẽ dần thay thế cho Pháp lệnh hành nghề y dược tư nhân 2003 để tạo ra một môi trường cạnh tranh lành mạnh, nâng cao chất lượng phục vụ chung cho toàn xã hội.

Để quản lý chặt chẽ chất lượng, Dự thảo đề xuất thành lập Hội đồng Y khoa Quốc gia. Cơ quan này sẽ đóng vai trò "gác cổng" trong việc cấp, đổi và thu hồi chứng chỉ hành nghề, đồng thời giám sát đạo đức nghề nghiệp của toàn bộ đội ngũ y tế trên cả nước.

Tăng cường nhân lực cho tuyến y tế cơ sở và vùng khó khăn

Nhằm giải quyết tình trạng thiếu hụt bác sĩ tại các vùng sâu, vùng xa, Dự thảo đưa ra quy định mang tính đột phá: Bắt buộc sinh viên y khoa sau khi tốt nghiệp phải về phục vụ có thời hạn tại tuyến y tế cơ sở. Đây được xem là giải pháp căn cơ để nâng cao năng lực y tế vùng khó khăn, đảm bảo mọi người dân đều được tiếp cận dịch vụ y tế cơ bản.

Bên cạnh đó, chế độ luân phiên cán bộ từ tuyến trên xuống tuyến dưới cũng sẽ được thực hiện thường xuyên. Điều này không chỉ giúp chuyển giao kỹ thuật mà còn giúp các bác sĩ tuyến dưới có cơ hội học hỏi, nâng cao trình độ ngay tại địa phương.

Lộ trình thực thi và kỳ vọng

Theo dự kiến, Luật Khám bệnh, chữa bệnh sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 01/07/2010. Khi đó, các văn bản như Luật Bảo vệ sức khỏe nhân dân 1989 và Pháp lệnh hành nghề y dược tư nhân 2003 sẽ hết hiệu lực. Với những thay đổi mang tính hệ thống, luật được kỳ vọng sẽ tạo ra một diện mạo mới cho ngành y tế Việt Nam, nơi y đức và quyền lợi con người luôn được đặt lên hàng đầu.

Theo Website Chính phủ