Trong nỗ lực đẩy mạnh cải cách hành chính và hiện đại hóa quản lý dân cư, ngày 04/07/2017, Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành Nghị quyết 58/NQ-CP. Đây được xem là một "cuộc cách mạng" về giấy tờ công dân, giúp cắt giảm tối đa các thủ tục không cần thiết, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người dân khi thực hiện các giao dịch pháp lý tại cơ quan nhà nước.

Bước ngoặt từ Nghị quyết 58/NQ-CP: Cởi trói cho thủ tục hành chính

Theo nội dung phương án đơn giản hóa được thông qua, Bộ Tư pháp sẽ chủ trì phối hợp với các cơ quan liên quan để sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ các quy định về thủ tục hành chính (TTHC) trong nhiều lĩnh vực then chốt. Trọng tâm của đợt cải cách này là việc tận dụng dữ liệu từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư để thay thế cho việc nộp bản sao các giấy tờ tùy thân truyền thống.

Bỏ Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân - Tin vui cho các cặp đôi

Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất và nhận được sự quan tâm lớn của dư luận chính là việc bãi bỏ thủ tục cấp Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân. Cụ thể, trong lĩnh vực hộ tịch, Chính phủ thống nhất:

• Khi đăng ký kết hôn, công dân không còn phải nộp Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân.
• Đối với thủ tục đăng ký khai sinh (bao gồm cả trường hợp có yếu tố nước ngoài), bãi bỏ quy định phải xuất trình Giấy chứng nhận kết hôn của cha, mẹ trẻ em.

Việc bãi bỏ này dựa trên nguyên tắc các thông tin về tình trạng hôn nhân của công dân đã được cập nhật và lưu trữ trên hệ thống quản lý dân cư điện tử, giúp cán bộ hộ tịch có thể tự tra cứu mà không cần yêu cầu người dân cung cấp bản giấy.

Đơn giản hóa thủ tục quốc tịch và chứng thực

Lĩnh vực quốc tịch cũng ghi nhận những thay đổi mạnh mẽ nhằm bảo vệ quyền lợi của công dân Việt Nam ở trong và ngoài nước. Theo Nghị quyết 58/NQ-CP, thủ tục "Thông báo có quốc tịch nước ngoài" chính thức bị bãi bỏ hoàn toàn.

Bên cạnh đó, khi thực hiện các thủ tục xin thôi, nhập hoặc trở lại quốc tịch Việt Nam theo quy định của Luật Quốc tịch Việt Nam 2008, người dân sẽ không còn phải nộp các loại giấy tờ như: Bản sao Giấy khai sinh, Hộ chiếu Việt Nam, hay các giấy tờ chứng minh mối quan hệ gia đình nếu các thông tin này đã có trong cơ sở dữ liệu.

Trong lĩnh vực chứng thực, một rào cản lớn bấy lâu nay là việc yêu cầu nộp bản sao giấy tờ tùy thân cũng được tháo gỡ. Người yêu cầu chứng thực các hợp đồng, giao dịch liên quan đến động sản, di chúc, hay văn bản thỏa thuận phân chia di sản sẽ không còn phải nộp bản sao chứng minh nhân dân hay hộ chiếu như trước đây.

Lĩnh vực nuôi con nuôi và thi hành án dân sự

Nghị quyết cũng mở rộng phạm vi đơn giản hóa sang các lĩnh vực khác như:

• Nuôi con nuôi: Bỏ văn bản xác nhận tình trạng hôn nhân của người nhận con nuôi; bỏ các biên bản xác nhận trẻ bị bỏ rơi hoặc giấy chứng tử của cha mẹ đẻ trong hồ sơ của trẻ em được giới thiệu làm con nuôi.
• Thi hành án dân sự: Bỏ quy định nộp giấy xác nhận của UBND cấp xã nơi cư trú khi thực hiện thủ tục thanh toán tiền, trả tài sản thi hành án.
• Lý lịch tư pháp: Bỏ bản sao sổ hộ khẩu, sổ tạm trú khi yêu cầu cấp Phiếu lý lịch tư pháp cho công dân Việt Nam.

Điều 4. Nghị quyết này có hiệu lực thi hành từ ngày ký ban hành (04/07/2017).

Việc triển khai Nghị quyết 58/NQ-CP không chỉ giúp giảm bớt gánh nặng về thời gian và chi phí cho người dân mà còn nâng cao hiệu quả quản lý của các cơ quan tư pháp thông qua việc ứng dụng công nghệ thông tin. Đây là bước đi tất yếu trong lộ trình xây dựng Chính phủ điện tử tại Việt Nam.