Trong quá trình hoàn thiện thể chế chính sách về quản lý đất đai, công tác lập quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất luôn đóng vai trò là xương sống định hình không gian phát triển kinh tế - xã hội. Nhằm khắc phục những chồng chéo, bất cập trong quản lý hiện hành, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã đưa ra hai phương án trọng tâm về hệ thống quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất tại dự thảo Luật Đất đai sửa đổi (Dự kiến có hiệu lực từ ngày 01/03/2027).

1. Chi Tiết Hai Phương Án Đề Xuất Quy Hoạch Sử Dụng Đất

Điều 30 của dự thảo luật đã cụ thể hóa hai hướng tiếp cận về cấu trúc hệ thống quy hoạch nhằm tối ưu hóa công tác phân bổ, phân vùng đất đai trên phạm vi cả nước:

Phương án 1: Cấu trúc phân cấp truyền thống và chuyên biệt

Phương án này thiết lập một hệ thống phân cấp mạch lạc từ trung ương đến địa phương, đi kèm với các quy hoạch chuyên biệt phục vụ nhiệm vụ an ninh - quốc phòng:

• Quy hoạch sử dụng đất quốc gia: Giữ vai trò chiến lược, định hướng khung sử dụng đất tổng thể cho toàn bộ lãnh thổ.
• Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cấp tỉnh: Cụ thể hóa định hướng quốc gia trên địa bàn tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương.
• Kế hoạch sử dụng đất cấp xã: Đảm bảo tính chi tiết và tính khả thi trong thực địa tại cấp cơ sở.
• Quy hoạch sử dụng đất quốc phòng và quy hoạch sử dụng đất an ninh: Nhắm tới mục tiêu bảo vệ chủ quyền, an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội.

Phương án 2: Tích hợp linh hoạt với hệ thống quy hoạch tỉnh

Phương án 2 mang tính linh hoạt cao hơn khi cho phép tích hợp sâu công tác phân bổ đất đai vào quy hoạch tổng thể của địa phương:

• Quy hoạch sử dụng đất quốc gia.
• Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cấp tỉnh HOẶC phương án phân bổ và khoanh vùng đất đai trong quy hoạch tỉnh: Tạo sự linh hoạt cho các địa phương trong việc chủ động lồng ghép chỉ tiêu sử dụng đất vào chiến lược phát triển chung của địa phương.
• Kế hoạch sử dụng đất cấp xã.

2. Vị Trí Của Các Loại Quy Hoạch Trong Hệ Thống Quy Hoạch Quốc Gia

Để đảm bảo sự thống nhất và tránh sự chồng chéo với hệ thống pháp luật hiện hành, đặc biệt là Luật Quy hoạch 2017 và Luật Đất đai 2024, dự thảo làm rõ:

• Quy hoạch sử dụng đất quốc gia, quy hoạch sử dụng đất quốc phòng và quy hoạch sử dụng đất an ninh chính thức thuộc hệ thống quy hoạch quốc gia.
• Quy hoạch sử dụng đất cấp tỉnh được xác định là quy hoạch có tính chất kỹ thuật, chuyên ngành, chịu trách nhiệm cụ thể hóa các mục tiêu của quy hoạch cấp quốc gia, quy hoạch vùng và quy hoạch tỉnh.

"Quy hoạch sử dụng đất cấp tỉnh phải bảo đảm tính thống nhất, liên tục và đồng bộ với các cấp quy hoạch cao hơn; đồng thời làm căn cứ để lập kế hoạch sử dụng đất cấp tỉnh và kế hoạch sử dụng đất cấp xã hằng năm."

3. Quy Định Về Thời Kỳ Và Tầm Nhìn Quy Hoạch Sử Dụng Đất

Một điểm mới đáng chú ý khác chính là sự chuẩn hóa về thời kỳ và tầm nhìn quy hoạch giữa các cấp nhằm đảm bảo tính đồng bộ dài hạn:

1. Đối với cấp quốc gia, quốc phòng và an ninh: Thời kỳ, tầm nhìn quy hoạch tuân thủ tuyệt đối theo các quy định của Luật Quy hoạch 2017.
2. Đối với cấp tỉnh: Thời kỳ và tầm nhìn quy hoạch sử dụng đất thống nhất hoàn toàn với thời kỳ và tầm nhìn của quy hoạch tỉnh.
3. Thời kỳ kế hoạch sử dụng đất các cấp: Được xác định định kỳ là 05 năm, đồng thời cho phép điều chỉnh hằng năm nhằm đáp ứng linh hoạt các yêu cầu phát triển thực tế theo quy định tại Nghị định 102/2024/NĐ-CP hướng dẫn Luật Đất đai.

4. Lộ Trình Áp Dụng Và Kỳ Vọng Thực Tiễn

Theo kế hoạch lập pháp, nếu dự thảo Luật Đất đai sửa đổi này được Quốc hội thảo luận và chính thức thông qua, các quy định mới về quy hoạch sử dụng đất sẽ chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/03/2027. Việc hoàn thiện chính sách này được kỳ vọng sẽ giải quyết triệt để bài toán lãng phí đất đai, tăng cường minh bạch thông tin quy hoạch và bảo đảm tối đa quyền lợi của người sử dụng đất trên toàn quốc.