Ngày 30/10/2018, Bộ Y tế đã chính thức ban hành Thông tư 31/2018/TT-BYT quy định về việc thực hiện chương trình hỗ trợ thuốc miễn phí cho các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh. Đây được xem là một bước đi nhân văn, giúp giảm bớt gánh nặng tài chính đáng kể cho người bệnh, đặc biệt là những người đang phải điều trị bằng các loại thuốc biệt dược đắt tiền.

Chương trình hỗ trợ thuốc này là hoạt động do các cơ sở kinh doanh dược phối hợp cùng các bệnh viện thực hiện. Mục tiêu cốt lõi là hỗ trợ người bệnh trong một khoảng thời gian nhất định, đảm bảo họ có thể tiếp cận được với các liệu trình điều trị tiên tiến mà không bị rào cản về kinh phí ngăn trở.

Hai hình thức hỗ trợ thuốc: Toàn bộ và Một phần

Theo quy định tại Điều 4 Thông tư 31/2018/TT-BYT, có hai hình thức hỗ trợ chính mà người bệnh cần lưu ý:

• Hỗ trợ thuốc miễn phí toàn bộ: Hình thức này áp dụng cho tất cả các mặt hàng thuốc. Cơ sở kinh doanh dược sẽ cam kết hỗ trợ 100% số lượng thuốc sử dụng trong quá trình điều trị cho người bệnh thuộc phạm vi chương trình.
• Hỗ trợ thuốc miễn phí một phần: Đây là điểm mới đáng chú ý, áp dụng cho các loại thuốc biệt dược gốc còn trong thời hạn bảo hộ độc quyền hoặc thuốc chưa có thuốc generic cùng hoạt chất tại Việt Nam. Hình thức này giúp người bệnh giảm chi phí bằng cách được tặng một số lượng thuốc nhất định sau khi đã mua hoặc sử dụng một số lượng thuốc theo chu kỳ điều trị.

Việc phân chia này giúp tối ưu hóa nguồn lực từ các doanh nghiệp dược, đồng thời tập trung hỗ trợ vào những nhóm thuốc có giá thành cao, khó tiếp cận đối với đại đa số người dân.

Điều kiện để người bệnh được thụ hưởng chính sách

Không phải mọi bệnh nhân đều mặc nhiên được nhận thuốc miễn phí. Để đảm bảo tính minh bạch và đúng đối tượng, khoản 4 Điều 3 Thông tư 31/2018/TT-BYT quy định rõ các điều kiện:

1. Người bệnh phải được chẩn đoán xác định bệnh phù hợp với phạm vi chỉ định của chương trình hỗ trợ.
2. Người bệnh phải được nhân viên y tế cung cấp thông tin, tư vấn đầy đủ về chương trình.
3. Quan trọng nhất, người bệnh phải tự nguyện tham gia và ký vào Phiếu đăng ký theo mẫu quy định.

Đặc biệt, chương trình này áp dụng cho cả người bệnh có thẻ bảo hiểm y tế và người bệnh không có thẻ bảo hiểm y tế, tạo sự công bằng trong tiếp cận dịch vụ y tế.

Trách nhiệm của các bên liên quan

Để chương trình vận hành hiệu quả, Bộ Y tế đặt ra những yêu cầu khắt khe đối với cả bệnh viện và doanh nghiệp dược. Các cơ sở kinh doanh dược phải đảm bảo nguồn gốc, chất lượng thuốc và tuyệt đối không được lợi dụng chương trình để quảng cáo, tiếp thị sản phẩm trái quy định.

Về phía các cơ sở khám chữa bệnh, việc chỉ định thuốc phải đúng mục đích, đúng đối tượng. Thuốc hỗ trợ phải được bảo quản tại khu vực riêng và có ký hiệu nhận biết rõ ràng. Trong trường hợp người bệnh không sử dụng hết thuốc, gia đình có trách nhiệm hoàn trả lại cho bệnh viện để quản lý theo quy định.

"Việc thực hiện chương trình hỗ trợ thuốc phải dựa trên cơ sở hợp đồng giữa cơ sở kinh doanh dược và cơ sở khám bệnh, chữa bệnh và phải bảo đảm không đưa ra điều kiện để cơ sở khám bệnh, chữa bệnh và người bệnh phải từ bỏ, từ chối hoặc thay đổi sử dụng thuốc, thay đổi phương pháp điều trị khác."

Thời điểm áp dụng và kỳ vọng

Thông tư 31/2018/TT-BYT sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 01/01/2019. Với việc chuẩn hóa các quy trình từ khâu phê duyệt hồ sơ đến quản lý cấp phát, người dân hoàn toàn có thể kỳ vọng vào một hệ thống hỗ trợ y tế minh bạch và thiết thực hơn trong năm tới.

Đây không chỉ là sự hỗ trợ về vật chất mà còn là nguồn động viên tinh thần to lớn, giúp những bệnh nhân mắc bệnh hiểm nghèo có thêm nghị lực để chiến đấu với bệnh tật khi gánh nặng về "cơm áo gạo tiền" phần nào được trút bỏ.