Kể từ ngày 05/3/2021, thị trường tài chính Việt Nam chính thức bước vào một kỷ nguyên mới khi các ngân hàng được phép triển khai mở tài khoản thanh toán cho khách hàng bằng phương thức điện tử (eKYC). Đây không chỉ là một giải pháp công nghệ mà còn là một bước ngoặt pháp lý quan trọng được quy định tại Thông tư 16/2020/TT-NHNN sửa đổi, bổ sung Thông tư 23/2014/TT-NHNN.

eKYC - "Chìa khóa" vạn năng mở cửa ngân hàng số

Trước đây, để mở tài khoản ngân hàng, khách hàng bắt buộc phải đến trực tiếp quầy giao dịch để đối chiếu giấy tờ tùy thân và ký hồ sơ. Tuy nhiên, với sự ra đời của Điều 14a, các ngân hàng đã có cơ sở pháp lý để áp dụng công nghệ định danh khách hàng điện tử (Electronic Know Your Customer - eKYC). Phương thức này cho phép xác thực danh tính khách hàng thông qua các yếu tố sinh trắc học như khuôn mặt, vân tay hoặc mống mắt mà không cần gặp mặt trực tiếp.

Quy trình 5 bước mở tài khoản online chuẩn pháp lý

Theo quy định mới, quy trình mở tài khoản thanh toán bằng phương thức điện tử phải đảm bảo tối thiểu các bước sau:

• Bước 1: Thu thập thông tin hồ sơ mở tài khoản (họ tên, ngày sinh, quốc tịch, số điện thoại, số CCCD/CMND...).
• Bước 2: Kiểm tra, đối chiếu và xác minh thông tin nhận biết khách hàng thông qua giải pháp công nghệ.
• Bước 3: Cảnh báo khách hàng về các hành vi bị cấm trong quá trình mở và sử dụng tài khoản.
• Bước 4: Cung cấp nội dung thỏa thuận mở, sử dụng tài khoản và thực hiện giao kết điện tử.
• Bước 5: Thông báo số hiệu tài khoản, hạn mức giao dịch và ngày bắt đầu hoạt động.

Hạn mức giao dịch 100 triệu đồng và những ngoại lệ

Để đảm bảo an toàn trong giai đoạn đầu triển khai, Ngân hàng Nhà nước quy định hạn mức giao dịch đối với tài khoản mở bằng eKYC là không quá 100 triệu đồng/tháng/khách hàng. Tuy nhiên, các ngân hàng có thể áp dụng hạn mức cao hơn nếu đáp ứng được một trong các điều kiện khắt khe sau:

• Sử dụng cuộc gọi video (video call) để xác minh thông tin khách hàng với độ phân giải cao và tương tác thời gian thực.
• Áp dụng công nghệ đối chiếu đặc điểm sinh trắc học với dữ liệu căn cước công dân thông qua cơ sở dữ liệu quốc gia.
• Khách hàng đã được xác minh thông qua gặp mặt trực tiếp trước đó.

Trích dẫn nguyên văn quy định tại khoản 6 Điều 1 Thông tư 16/2020/TT-NHNN (bổ sung Điều 14a):

"Ngân hàng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài được quyết định biện pháp, hình thức, công nghệ để nhận biết và xác minh khách hàng phục vụ việc mở tài khoản thanh toán bằng phương thức điện tử; chịu trách nhiệm về rủi ro phát sinh (nếu có) và phải đáp ứng các yêu cầu tối thiểu..."

Trách nhiệm bảo mật và lời khuyên cho người dùng

Việc mở tài khoản online mang lại sự tiện lợi tối đa nhưng cũng đi kèm với những rủi ro về an ninh mạng. Các ngân hàng có trách nhiệm lưu trữ đầy đủ dữ liệu sinh trắc học, âm thanh, hình ảnh và nhật ký giao dịch để phục vụ công tác kiểm tra. Về phía người dùng, tuyệt đối không chia sẻ mã OTP, không cho mượn tài khoản và cần thực hiện giao dịch trên các ứng dụng chính thức của ngân hàng để tránh bị lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Chính sách này chính thức có hiệu lực từ ngày 05/3/2021, hứa hẹn sẽ tạo nên một làn sóng chuyển dịch mạnh mẽ từ ngân hàng truyền thống sang ngân hàng số tại Việt Nam.