Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam những tháng đầu năm 2012 đối mặt với nhiều thách thức từ lạm phát và sự đình trệ sản xuất, phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 5 đã đưa ra những quyết sách mang tính bước ngoặt. Ngày 30/05/2012, Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành Nghị quyết 14/NQ-CP, xác định nhiệm vụ trọng tâm là khơi thông dòng vốn để cứu vãn đà tăng trưởng.

Bức tranh kinh tế tháng 5/2012: Những gam màu sáng tối đan xen

Theo đánh giá tại Nghị quyết 14/NQ-CP, tình hình kinh tế vĩ mô đã có những chuyển biến tích cực nhờ việc kiên trì thực hiện Nghị quyết 01/NQ-CP. Đáng chú ý, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 5 chỉ tăng 0,18% so với tháng trước, đưa mức tăng 5 tháng đầu năm xuống còn 2,78% - mức thấp nhất trong vòng 3 năm qua. Đây là tín hiệu cho thấy lạm phát đã bước đầu được kiềm chế thành công.

Tuy nhiên, mặt trái của quá trình thắt chặt tiền tệ là sự sụt giảm mạnh của tổng cầu. Chỉ số sản xuất công nghiệp tăng thấp, hàng hóa tồn kho lớn và số lượng doanh nghiệp giải thể, ngừng hoạt động có xu hướng tăng cao. Điều này đặt ra yêu cầu cấp bách về việc chuyển dịch trọng tâm điều hành từ "kiềm chế" sang "tháo gỡ".

Ưu tiên hàng đầu: Hạ lãi suất và xử lý nợ xấu

Nút thắt lớn nhất của nền kinh tế lúc bấy giờ chính là dòng vốn bị nghẽn mạch. Mặc dù thanh khoản hệ thống ngân hàng đã cải thiện, nhưng lãi suất cho vay vẫn ở mức quá cao so với khả năng hấp thụ của doanh nghiệp. Tại Nghị quyết 14/NQ-CP, Chính phủ đã chỉ đạo quyết liệt:

"Ngân hàng Nhà nước điều hành chính sách tiền tệ thận trọng, linh hoạt... tiếp tục giảm mặt bằng lãi suất, hỗ trợ tích cực để các doanh nghiệp được tiếp cận và hấp thụ vốn; khẩn trương xây dựng phương án xử lý nợ xấu để khơi thông dòng vốn trong nền kinh tế."

Việc xử lý nợ xấu được coi là nhiệm vụ "sống còn" để làm sạch bảng cân đối kế toán của các ngân hàng thương mại, từ đó tạo điều kiện cho dòng tiền chảy vào các lĩnh vực ưu tiên như nông nghiệp, xuất khẩu và công nghiệp hỗ trợ.

Tháo gỡ nút thắt tài khóa và hỗ trợ doanh nghiệp

Song song với chính sách tiền tệ, Chính phủ yêu cầu Bộ Tài chính đẩy mạnh thực hiện các giải pháp tại Nghị quyết 13/NQ-CP. Cụ thể, cần đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, đặc biệt là các nguồn vốn vượt thu năm 2011 và các khoản tạm dừng theo Nghị quyết 11/NQ-CP trước đó.

Các chương trình kiên cố hóa kênh mương, phát triển giao thông nông thôn được ưu tiên cấp vốn để vừa tạo hạ tầng, vừa kích cầu tiêu thụ vật liệu xây dựng trong nước. Chính phủ cũng giao Bộ Tài chính nghiên cứu lộ trình giảm thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế giá trị gia tăng để nuôi dưỡng nguồn thu bền vững.

Những quyết sách quan trọng về đất đai và thuế

Tại phiên họp này, một vấn đề được dư luận đặc biệt quan tâm là việc kéo dài thời hạn sử dụng đất nông nghiệp cho hộ gia đình và cá nhân. Chính phủ đã thống nhất báo cáo Quốc hội phương án xử lý nhằm tạo sự yên tâm cho người nông dân đầu tư sản xuất lâu dài trên mảnh đất của mình, phù hợp với tinh thần của Luật Đất đai 2003.

Ngoài ra, dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007 cũng được đưa ra thảo luận. Mục tiêu của việc sửa đổi là điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh và các bậc thuế sao cho phù hợp với biến động giá cả thực tế, đảm bảo quyền lợi cho người nộp thuế trong bối cảnh đời sống còn nhiều khó khăn.

Kết luận phiên họp, Chính phủ khẳng định sẽ kiên trì mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô nhưng sẽ điều hành linh hoạt hơn để bảo đảm an sinh xã hội và duy trì tăng trưởng ở mức hợp lý. Những quyết sách tại Nghị quyết 14/NQ-CP chính là "liều thuốc" cần thiết để vực dậy niềm tin của thị trường và cộng đồng doanh nghiệp trong giai đoạn đầy thử thách này.