Trong nỗ lực đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã đưa ra một quyết định mang tính đột phá đối với môn Ngữ văn. Theo đó, việc kiểm tra, đánh giá sẽ không còn dựa trên những ngữ liệu quen thuộc trong sách giáo khoa, buộc học sinh phải thực sự tư duy thay vì chỉ học thuộc lòng.

Bước ngoặt trong cách đánh giá năng lực học sinh

Cụ thể, theo Công văn 3175/BGDĐT-GDTrH, Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu các cơ sở giáo dục phổ thông phải đổi mới mạnh mẽ cách đánh giá học sinh. Mục tiêu cốt lõi là phát huy những mặt tích cực của cá tính, trí tưởng tượng, năng lực ngôn ngữ và tư duy logic của người học.

Điểm đáng chú ý nhất trong hướng dẫn này là yêu cầu đối với các kỳ thi cuối kỳ, cuối năm học và cuối cấp: Tránh sử dụng lại các văn bản đã học trong sách giáo khoa để làm ngữ liệu xây dựng các đề kiểm tra đọc hiểu và viết. Điều này nhằm khắc phục triệt để tình trạng học sinh chỉ học thuộc bài hoặc sao chép các tài liệu văn mẫu có sẵn trên mạng.

Những yêu cầu cụ thể đối với đề kiểm tra Ngữ văn mới

Việc thiết kế đề thi giờ đây sẽ tập trung vào các câu hỏi, bài tập yêu cầu học sinh vận dụng kiến thức và kỹ năng (nghe, nói, đọc, viết) vào bối cảnh và ngữ liệu hoàn toàn mới. Cách làm này tạo cơ hội cho học sinh khám phá tri thức, đề xuất ý tưởng và huy động vốn sống cá nhân vào quá trình làm bài.

Bộ cũng khuyến khích các trường xây dựng và sử dụng đề mở trong kiểm tra, đánh giá. Để đảm bảo tính khách quan, các cơ sở giáo dục cần xây dựng bộ công cụ đánh giá chi tiết, hạn chế tối đa tính chủ quan hay cảm tính của người chấm thi.

Tôn trọng cá tính và sự sáng tạo của người học

Một nguyên tắc quan trọng khác được nhấn mạnh là sự tôn trọng đối với cách nghĩ, cách cảm riêng của học sinh. Khi nhận xét và đánh giá sản phẩm của học sinh, giáo viên cần khuyến khích những góc nhìn độc đáo, miễn là không vi phạm các chuẩn mực đạo đức, văn hóa và quy định của pháp luật.

Việc đánh giá học sinh cần đảm bảo nguyên tắc phát huy được những mặt tích cực của cá tính, trí tưởng tượng, năng lực ngôn ngữ, năng lực văn học, tư duy hình tượng và tư duy logic của học sinh.

Sự thay đổi này được kỳ vọng sẽ tạo ra một luồng sinh khí mới cho môn Ngữ văn, giúp học sinh không còn cảm thấy áp lực với những bài văn mẫu khô khan, mà thay vào đó là niềm yêu thích khám phá vẻ đẹp của ngôn từ và tư duy sáng tạo.