Chỉ còn một thời gian ngắn nữa, mô hình quản lý thuế truyền thống đối với hàng triệu hộ kinh doanh tại Việt Nam sẽ bước sang một trang mới. Việc xóa bỏ thuế khoán không chỉ là một bước đi trong lộ trình hiện đại hóa ngành thuế mà còn đặt ra những thách thức không nhỏ về mặt nghiệp vụ cho các chủ hộ kinh doanh.

Lộ trình xóa bỏ thuế khoán: Cột mốc 01/01/2026

Theo Đề án chuyển đổi mô hình và phương pháp quản lý thuế đối với hộ kinh doanh khi xóa bỏ thuế khoán được phê duyệt tại Quyết định 3389/QĐ-BTC, Bộ Tài chính đã xác định lộ trình rõ ràng. Cụ thể, từ ngày 01/01/2026, các hộ kinh doanh sẽ chính thức chuyển đổi từ phương thức thuế khoán sang phương pháp kê khai và tự nộp thuế.

Sự thay đổi này đồng nghĩa với việc hộ kinh doanh phải tự chịu trách nhiệm về tính chính xác của số liệu doanh thu, chi phí và thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ về hóa đơn, chứng từ thay vì nộp một mức thuế cố định hàng tháng như trước đây.

08 bước "vàng" để hộ kinh doanh chuyển đổi sang phương pháp kê khai

Để quá trình chuyển đổi diễn ra suôn sẻ, các chủ hộ kinh doanh cần thực hiện nghiêm túc quy trình 08 bước sau:

• Bước 1: Đăng ký thay đổi phương pháp tính thuế. Hộ kinh doanh nộp hồ sơ tại Cơ quan thuế theo Mẫu 08-MST ban hành kèm theo Thông tư 86/2024/TT-BTC.
• Bước 2: Kiểm kê hàng tồn kho. Lập biên bản kiểm kê toàn bộ hàng hóa hiện có để làm cơ sở xác định số liệu tồn kho đầu kỳ trên sổ sách.
• Bước 3: Đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử. Đây là yêu cầu bắt buộc. Tùy vào loại hình kinh doanh (bán lẻ hay bán buôn) mà hộ kinh doanh đăng ký hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền hoặc hóa đơn bán hàng thông thường.
• Bước 4: Trang bị công cụ kế toán. Sử dụng phần mềm kế toán chuyên dụng hoặc xây dựng hệ thống file Excel nếu nắm vững nghiệp vụ.
• Bước 5: Thiết lập hệ thống sổ sách. Thực hiện ghi chép 07 loại sổ kế toán bắt buộc theo quy định tại Thông tư 88/2021/TT-BTC.
• Bước 6: Thực hiện kê khai thuế định kỳ. Sử dụng Mẫu 01/CNKD ban hành kèm theo Thông tư 40/2021/TT-BTC.
• Bước 7: Tách bạch tài chính. Mở tài khoản ngân hàng riêng cho hoạt động kinh doanh, tránh nhầm lẫn với chi tiêu cá nhân.
• Bước 8: Thực hiện nghĩa vụ bảo hiểm. Đăng ký và đóng BHXH đầy đủ cho người lao động và chủ hộ.

Hóa đơn điện tử và sổ sách kế toán: Những thay đổi bắt buộc

Theo quy định tại Nghị định 70/2025/NĐ-CP, hộ kinh doanh có doanh thu từ 01 tỷ đồng/năm trở lên bắt buộc phải sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế.

Việc lưu trữ hóa đơn đầu vào cũng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Nếu không có hóa đơn chứng minh chi phí hợp lệ, hộ kinh doanh sẽ phải đối mặt với mức phạt hành chính nặng nề và bị ấn định thuế ở mức cao.

Thời hạn và hồ sơ kê khai thuế mới nhất

Khác với thuế khoán nộp theo thông báo, phương pháp kê khai yêu cầu chủ hộ phải chủ động nộp hồ sơ theo các mốc thời gian sau:

• Kê khai theo tháng: Chậm nhất là ngày thứ 20 của tháng tiếp theo.
• Kê khai theo quý: Chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng đầu quý tiếp theo.

Hồ sơ bao gồm Tờ khai mẫu số 01/CNKD và Phụ lục bảng kê hoạt động kinh doanh trong kỳ. Việc nắm vững các mốc thời gian này sẽ giúp hộ kinh doanh tránh được các khoản phạt chậm nộp không đáng có.

Tóm lại, việc chuyển đổi sang phương pháp kê khai là xu thế tất yếu. Các hộ kinh doanh cần sớm trang bị kiến thức pháp luật và công cụ công nghệ để không chỉ tuân thủ đúng quy định mà còn tối ưu hóa được chi phí thuế cho hoạt động kinh doanh của mình.