Phụ cấp thường trực chống dịch 24/24 giờ: Quyền lợi và trách nhiệm của nhân viên y tế

Trong bối cảnh dịch bệnh có thể bùng phát bất cứ lúc nào, đội ngũ y tế luôn là tuyến đầu, sẵn sàng hy sinh thời gian và sức khỏe để bảo vệ cộng đồng. Để ghi nhận những đóng góp to lớn này, Nhà nước đã ban hành các quy định về chế độ phụ cấp thường trực chống dịch 24/24 giờ, nhằm đảm bảo quyền lợi chính đáng cho những người hùng áo trắng. Bài viết này sẽ đi sâu phân tích các quy định mới nhất về mức hưởng, nguyên tắc chi trả và chế độ nghỉ bù, giúp nhân viên y tế và các đơn vị liên quan nắm rõ hơn về chính sách quan trọng này.

1. Chế độ phụ cấp thường trực chống dịch 24/24 giờ cho nhân viên y tế được quy định thế nào?

Theo khoản 2 Điều 5 Nghị định 192/2026/NĐ-CP, chế độ phụ cấp thường trực chống dịch 24/24 giờ được thực hiện với những nguyên tắc và mức hưởng cụ thể, đảm bảo sự công bằng và kịp thời cho đội ngũ y tế.

1.1. Nguyên tắc thực hiện thường trực chống dịch 24/24 giờ

Việc tổ chức thường trực chống dịch 24/24 giờ không phải là một hoạt động tùy tiện mà phải tuân thủ các nguyên tắc chặt chẽ, dựa trên cơ sở pháp lý rõ ràng. Cụ thể, việc này được thực hiện căn cứ vào:

• Văn bản thông tin dịch bệnh của cơ quan có thẩm quyền, đảm bảo tính chính xác và kịp thời của thông tin dịch tễ.
• Văn bản chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Y tế hoặc Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh về việc triển khai các giải pháp phòng, chống dịch, trong đó có yêu cầu thường trực phòng, chống dịch, thể hiện sự chỉ đạo thống nhất từ trung ương đến địa phương.

Dựa trên các căn cứ này, việc phân công nhiệm vụ được thực hiện một cách có hệ thống:

• Bộ Y tế sẽ quyết định danh sách các cơ sở y tế thuộc trung ương quản lý tham gia thường trực chống dịch 24/24 giờ, đảm bảo các bệnh viện tuyến đầu luôn sẵn sàng.
• Giám đốc Sở Y tế sẽ quyết định danh sách các cơ sở y tế thuộc địa phương quản lý tham gia thường trực chống dịch 24/24 giờ, phù hợp với tình hình dịch tễ tại từng địa bàn.
• Trưởng Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia và Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự các cấp sẽ quyết định phân công thành viên Ban Chỉ đạo thường trực chống dịch 24/24 giờ, đảm bảo sự phối hợp liên ngành hiệu quả.

Người đứng đầu cơ sở y tế dự phòng được giao nhiệm vụ thường trực chống dịch 24/24 giờ có trách nhiệm căn cứ tình hình thực tế để quyết định số lượng, phân công người thường trực và chịu trách nhiệm về việc tổ chức phiên trực. Cơ cấu phiên trực thường bao gồm lãnh đạo đơn vị, cán bộ dịch tễ, cán bộ xét nghiệm và người tham gia xử lý dịch bệnh, đảm bảo đầy đủ các chuyên môn cần thiết.

Đối với người lao động thuộc cơ sở khám bệnh, chữa bệnh truyền nhiễm, việc áp dụng phụ cấp có sự phân biệt rõ ràng:

• Nếu được phân công thường trực chống dịch 24/24 giờ tại nơi công tác, họ sẽ áp dụng mức phụ cấp thường trực theo Điều 3 Nghị định 192/2026/NĐ-CP.
• Nếu được huy động tham gia thường trực chống dịch 24/24 giờ tại cơ sở y tế dự phòng hoặc tại cộng đồng, họ sẽ áp dụng mức phụ cấp thường trực chống dịch quy định tại khoản 2 Điều 5 Nghị định 192/2026/NĐ-CP.

Đặc biệt, trường hợp người lao động thuộc cơ sở y tế dự phòng được phân công thường trực chống dịch 24/24 giờ tại cơ sở nhưng được người đứng đầu đơn vị điều động trực tiếp tham gia hoạt động chống dịch theo quy định thì sẽ được hưởng một chế độ phụ cấp có mức cao nhất, nhằm đảm bảo quyền lợi tối đa cho người lao động trong những tình huống đặc biệt.

1.2. Mức phụ cấp thường trực chống dịch 24/24 giờ: Chi tiết từng trường hợp

Mức phụ cấp thường trực chống dịch 24/24 giờ được quy định rõ ràng tại điểm b khoản 2 Điều 5 Nghị định 192/2026/NĐ-CP, với sự phân biệt theo ngày làm việc:

• Ngày thường khi có thông tin dịch bệnh: Mức phụ cấp là 280.000 đồng/ngày/người. Đây là mức cơ bản áp dụng cho những ngày làm việc bình thường nhưng có yêu cầu thường trực do tình hình dịch bệnh.
• Ngày nghỉ hằng tuần: Mức phụ cấp được nâng lên 1,3 lần so với ngày thường, tương đương 364.000 đồng/ngày/người. Điều này nhằm bù đắp cho sự hy sinh thời gian nghỉ ngơi của nhân viên y tế.
• Ngày lễ, ngày Tết: Mức phụ cấp cao nhất, bằng 1,8 lần mức phụ cấp thường trực vào ngày thường, tương đương 504.000 đồng/ngày/người. Đây là sự ghi nhận đặc biệt cho những cống hiến trong các dịp lễ, Tết khi mọi người được nghỉ ngơi.

Ngoài các mức phụ cấp trực tiếp, người lao động tham gia thường trực chống dịch 24/24 giờ còn được hưởng thêm các chế độ hỗ trợ quan trọng khác:

• Hỗ trợ tiền ăn: 40.000 đồng/người/phiên trực. Khoản hỗ trợ này giúp đảm bảo dinh dưỡng cho nhân viên y tế trong suốt ca trực dài.
• Hỗ trợ tiền ăn cho người trực tiếp tham gia hoạt động chuyên môn: 40.000 đồng/người/ngày đối với người trực tiếp giám sát, điều tra, lấy, xử lý mẫu bệnh phẩm, xét nghiệm, xác minh dịch bệnh và tham gia chống dịch. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của các hoạt động chuyên môn trực tiếp trong công tác phòng chống dịch.

Một điểm đáng chú ý là trường hợp cơ quan có thẩm quyền ban bố tình trạng khẩn cấp về dịch bệnh theo quy định pháp luật, mức phụ cấp chống dịch và mức bồi dưỡng sẽ được tính bằng 1,5 lần mức phụ cấp, mức bồi dưỡng quy định tại Nghị định 192/2026/NĐ-CP. Điều này thể hiện sự linh hoạt và ưu tiên đặc biệt trong những giai đoạn dịch bệnh diễn biến phức tạp.

1.3. Chế độ nghỉ bù khi tham gia thường trực chống dịch 24/24 giờ: Đảm bảo sức khỏe cho tuyến đầu

Bên cạnh các chế độ phụ cấp, việc đảm bảo sức khỏe và thời gian nghỉ ngơi cho nhân viên y tế cũng được quan tâm đặc biệt. Theo khoản 2 Điều 5 Nghị định 192/2026/NĐ-CP, người lao động tham gia thường trực chống dịch 24/24 giờ được hưởng chế độ nghỉ bù và nguyên lương như sau:

• Trực vào ngày thường, ngày nghỉ hằng tuần: Được nghỉ bù 01 ngày.
• Trực vào ngày lễ, ngày Tết: Được nghỉ bù 02 ngày.

Chế độ nghỉ bù này là một phần quan trọng giúp nhân viên y tế tái tạo sức lao động sau những ca trực căng thẳng. Tuy nhiên, trong trường hợp đơn vị tiếp tục huy động người lao động làm việc vào ngày nghỉ bù, họ sẽ được trả tiền lương làm thêm giờ theo quy định của pháp luật về lao động, đảm bảo quyền lợi tài chính cho người lao động.

2. Nguyên tắc và trách nhiệm chi trả chế độ phụ cấp thường trực chống dịch 24/24 giờ cho nhân viên y tế

Để đảm bảo việc chi trả chế độ phụ cấp được thực hiện minh bạch và đúng quy định, Điều 6 Nghị định 192/2026/NĐ-CP đã quy định rõ các nguyên tắc và trách nhiệm chi trả:

• Không dùng để tính đóng, hưởng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp và kinh phí công đoàn: Các mức phụ cấp thường trực chống dịch 24/24 giờ được coi là khoản hỗ trợ đặc thù, không nằm trong cơ cấu tiền lương dùng để tính các khoản đóng góp bảo hiểm và kinh phí công đoàn.
• Tính trên cơ sở số ngày thực tế tham gia và chi trả cùng tiền lương hằng tháng: Chế độ phụ cấp được tính toán dựa trên số ngày thực tế mà người lao động tham gia thường trực theo phân công của cấp có thẩm quyền và được chi trả định kỳ cùng với tiền lương hằng tháng, đảm bảo tính kịp thời và thuận tiện.
• Trách nhiệm chi trả của người đứng đầu đơn vị: Người đứng đầu đơn vị trực tiếp quản lý người lao động có trách nhiệm chi trả chế độ phụ cấp thường trực chống dịch 24/24 giờ cho người lao động thuộc đơn vị mình theo đúng quy định.
• Trách nhiệm chi trả đối với các đối tượng đặc biệt: Đối với thành viên Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia, Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự các cấp; cộng tác viên, tình nguyện viên tham gia chống dịch, chế độ phụ cấp do cơ quan, đơn vị được phân công làm thường trực Ban Chỉ đạo chống dịch hoặc được giao nhiệm vụ thường trực chống dịch 24/24 giờ thực hiện chi trả.

Các cơ quan, đơn vị được giao nhiệm vụ có trách nhiệm lập dự toán, báo cáo cơ quan tài chính, Ủy ban nhân dân các cấp để bố trí và giao dự toán kinh phí thực hiện nhiệm vụ chống dịch theo quy định, đảm bảo nguồn lực tài chính đầy đủ cho công tác phòng chống dịch.

Chế độ phụ cấp thường trực chống dịch 24/24 giờ là một chính sách quan trọng, thể hiện sự quan tâm của Nhà nước đối với đội ngũ y tế. Việc nắm rõ các quy định này không chỉ giúp nhân viên y tế bảo vệ quyền lợi của mình mà còn giúp các đơn vị quản lý thực hiện đúng trách nhiệm, góp phần nâng cao hiệu quả công tác phòng chống dịch bệnh, bảo vệ sức khỏe cộng đồng.