Trách nhiệm mới của người có ảnh hưởng theo Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023

Trong bối cảnh thương mại điện tử bùng nổ, việc các nghệ sĩ, người nổi tiếng (KOLs, Influencers) sử dụng sức ảnh hưởng cá nhân để quảng bá sản phẩm đã trở thành một phương thức tiếp thị phổ biến. Tuy nhiên, không ít trường hợp người tiêu dùng đã phải "ngậm đắng nuốt cay" khi mua phải hàng giả, hàng kém chất lượng qua những lời quảng cáo "có cánh" này.

Để siết chặt quản lý, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023 (có hiệu lực từ ngày 01/07/2024) đã bổ sung những quy định hết sức nghiêm khắc về trách nhiệm của bên thứ ba, đặc biệt là người có ảnh hưởng.

Người nổi tiếng phải chịu trách nhiệm liên đới khi quảng cáo hàng giả (ảnh minh họa)

Cụ thể, tại Điều 22 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023 quy định rõ:

"3. Trường hợp tổ chức, cá nhân kinh doanh cung cấp thông tin về sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ thông qua người có ảnh hưởng thì người có ảnh hưởng có trách nhiệm sau đây:

a) Thực hiện quy định tại khoản 1 Điều này;

b) Thông báo trước cho người tiêu dùng về việc mình được tài trợ để cung cấp thông tin về sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ."

Theo đó, người nổi tiếng phải có trách nhiệm bảo đảm cung cấp thông tin chính xác, đầy đủ và phải chịu trách nhiệm liên đới về việc cung cấp thông tin không chính xác hoặc không đầy đủ về sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ.

Những hành vi bị nghiêm cấm tuyệt đối trong hoạt động quảng cáo

Bên cạnh các quy định mới, người quảng cáo vẫn phải tuân thủ nghiêm ngặt các hành vi bị cấm được quy định tại Điều 8 Luật Quảng cáo 2012. Một số hành vi điển hình bao gồm:

• Quảng cáo không đúng hoặc gây nhầm lẫn về khả năng kinh doanh, số lượng, chất lượng, giá, công dụng, kiểu dáng, bao bì, nhãn hiệu, xuất xứ... của sản phẩm.
• Sử dụng các từ ngữ mang tính chất tuyệt đối như “nhất”, “duy nhất”, “tốt nhất”, “số một” mà không có tài liệu hợp pháp chứng minh.
• Quảng cáo thiếu thẩm mỹ, trái với truyền thống lịch sử, văn hóa, đạo đức, thuần phong mỹ tục Việt Nam.
• Quảng cáo vi phạm pháp luật về sở hữu trí tuệ (như quảng cáo hàng nhái, hàng giả nhãn hiệu).

Cơ quan chức năng tăng cường kiểm tra các hoạt động quảng cáo trên mạng xã hội (ảnh minh họa)

Mức xử phạt hành chính: Phạt tiền lên đến 80 triệu đồng

Nếu người nổi tiếng thực hiện hành vi quảng cáo hàng giả, hàng kém chất lượng hoặc quảng cáo gian dối, họ sẽ phải đối mặt với các mức phạt tiền rất cao theo quy định tại Nghị định 38/2021/NĐ-CP.

Dựa trên khoản 5 Điều 34 Nghị định 38/2021/NĐ-CP, hành vi quảng cáo không đúng hoặc gây nhầm lẫn về chất lượng, công dụng, xuất xứ... của hàng hóa sẽ bị phạt tiền từ 60.000.000 đồng đến 80.000.000 đồng.

Ngoài việc bị phạt tiền, người vi phạm còn buộc phải tháo gỡ, xóa quảng cáo và buộc phải cải chính thông tin sai lệch đã công bố.

Truy cứu trách nhiệm hình sự: Có thể bị phạt tù đến 5 năm

Trong những trường hợp nghiêm trọng, hành vi quảng cáo hàng giả không chỉ dừng lại ở xử phạt hành chính mà còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

1. Tội quảng cáo gian dối

Theo Điều 197 Bộ luật Hình sự 2015, người nào quảng cáo gian dối về hàng hóa, dịch vụ, đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm.

2. Đồng phạm Tội sản xuất, buôn bán hàng giả

Nếu người nổi tiếng biết rõ sản phẩm mình đang quảng cáo là hàng giả nhưng vẫn cố tình thực hiện vì lợi nhuận, họ có thể bị xem xét vai trò đồng phạm trong Tội sản xuất, buôn bán hàng giả. Tùy theo giá trị hàng giả và hậu quả gây ra, mức hình phạt cao nhất có thể lên đến 15 năm tù giam.

Lời khuyên pháp lý dành cho người nổi tiếng

Để tránh những rủi ro pháp lý đáng tiếc, các KOLs và người có ảnh hưởng cần thực hiện các bước sau trước khi nhận lời quảng cáo:

1. Kiểm tra hồ sơ pháp lý: Yêu cầu nhãn hàng cung cấp giấy phép kinh doanh, giấy chứng nhận chất lượng sản phẩm, giấy phép quảng cáo (đối với các mặt hàng đặc thù như thuốc, thực phẩm chức năng).
2. Trải nghiệm thực tế: Chỉ nên quảng cáo những sản phẩm bản thân đã trực tiếp sử dụng và kiểm chứng hiệu quả.
3. Hợp đồng rõ ràng: Trong hợp đồng hợp tác cần có điều khoản cam kết của nhãn hàng về tính chính xác của thông tin sản phẩm và trách nhiệm bồi thường nếu có sai phạm.
4. Minh bạch thông tin: Luôn thông báo rõ ràng cho người theo dõi biết đây là nội dung được tài trợ hoặc quảng cáo theo đúng quy định của Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023.

Việc thượng tôn pháp luật không chỉ bảo vệ uy tín cá nhân của người nổi tiếng mà còn góp phần xây dựng một môi trường kinh doanh lành mạnh, bảo vệ quyền lợi chính đáng của cộng đồng người tiêu dùng.