Doanh nghiệp cần nắm vững các quy định mới để đảm bảo quyền lợi cho người lao động và tránh các rủi ro pháp lý không đáng có (ảnh minh họa)

Việc Quốc hội thông qua Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi 2024 đã đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong chính sách an sinh xã hội tại Việt Nam. Đối với cộng đồng doanh nghiệp, những thay đổi này không chỉ đơn thuần là việc cập nhật quy định mà còn đòi hỏi sự điều chỉnh kịp thời trong công tác quản lý nhân sự và tài chính. Dưới đây là những điểm cốt lõi mà mọi chủ doanh nghiệp và cán bộ nhân sự cần đặc biệt lưu ý.

1. Nhận diện hành vi chậm đóng và trốn đóng BHYT: Ranh giới pháp lý khắt khe hơn

Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất là việc luật hóa chi tiết các hành vi chậm đóng và trốn đóng bảo hiểm y tế (BHYT). Điều này giúp cơ quan chức năng có căn cứ rõ ràng hơn trong việc xử lý vi phạm, đồng thời buộc doanh nghiệp phải nghiêm túc hơn trong nghĩa vụ của mình.

Cụ thể, theo quy định mới, hành vi chậm đóng BHYT được xác định khi người sử dụng lao động chưa đóng hoặc đóng không đầy đủ số tiền sau ngày đóng chậm nhất. Trong khi đó, trốn đóng BHYT là những hành vi mang tính chất nghiêm trọng hơn như:

• Không lập danh sách hoặc lập danh sách thiếu người tham gia sau 60 ngày kể từ thời hạn quy định.
• Đăng ký tiền lương làm căn cứ đóng thấp hơn mức quy định thực tế.
• Không đóng đủ số tiền đã đăng ký sau 60 ngày kể từ ngày đóng chậm nhất và đã được đôn đốc.

"Trốn đóng bảo hiểm y tế là hành vi của người sử dụng lao động không lập danh sách hoặc lập danh sách không đầy đủ số người phải tham gia bảo hiểm y tế sau 60 ngày kể từ ngày hết thời hạn quy định..."

2. Chế tài xử phạt: Áp lực tài chính và uy tín doanh nghiệp

Không dừng lại ở việc nhắc nhở, Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi 2024 áp dụng các biện pháp xử lý mạnh tay đối với các đơn vị vi phạm. Ngoài việc phải đóng đủ số tiền còn thiếu, doanh nghiệp còn phải nộp thêm số tiền lãi chậm đóng tính theo tỷ lệ 0,03%/ngày.

Đặc biệt, một hình phạt "mềm" nhưng có sức ảnh hưởng lớn đến thương hiệu là việc không xem xét các danh hiệu thi đua, hình thức khen thưởng đối với các đơn vị chậm, trốn đóng BHYT. Nghiêm trọng hơn, nếu hành vi trốn đóng có dấu hiệu tội phạm, người sử dụng lao động có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

3. Mở rộng "phủ sóng" BHYT: Thêm nhiều đối tượng bắt buộc tham gia

Luật mới đã bổ sung thêm các nhóm đối tượng phải tham gia BHYT bắt buộc, điều này trực tiếp làm thay đổi quỹ lương và chi phí bảo hiểm của nhiều đơn vị. Các nhóm mới bao gồm:

• Người quản lý doanh nghiệp, kiểm soát viên, người đại diện phần vốn nhà nước/doanh nghiệp có hưởng lương.
• Chủ hộ kinh doanh thuộc diện phải đăng ký kinh doanh.
• Người lao động làm việc không trọn thời gian (part-time).
• Người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam có hợp đồng từ 12 tháng trở lên.

4. Thay đổi phương thức và thời hạn đóng: Những mốc thời gian 'vàng'

Để tạo điều kiện thuận lợi nhưng vẫn đảm bảo tính kỷ luật, phương thức đóng BHYT đã được linh hoạt hóa. Các đối tượng như chủ hộ kinh doanh hay người quản lý có thể đóng trực tiếp cho cơ quan BHXH hoặc đóng thông qua doanh nghiệp theo định kỳ hằng tháng, 3 tháng hoặc 6 tháng một lần.

Về thời hạn, doanh nghiệp cần ghi nhớ mốc ngày cuối cùng của tháng tiếp theo (đối với đóng hằng tháng) để tránh rơi vào tình trạng chậm đóng. Việc nắm bắt chính xác các mốc thời gian này sẽ giúp bộ phận kế toán chủ động hơn trong việc cân đối dòng tiền.

Lời khuyên cho doanh nghiệp

Trước những quy định mới đầy chặt chẽ của Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi 2024, các doanh nghiệp nên chủ động rà soát lại danh sách người lao động, đặc biệt là nhóm làm việc không trọn thời gian và đội ngũ quản lý. Việc tuân thủ đúng và đủ không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là cách tốt nhất để bảo vệ quyền lợi khám chữa bệnh cho nhân viên, từ đó tạo dựng môi trường làm việc bền vững.