Việc phát triển hệ thống đường bộ cao tốc theo phương thức đối tác công tư (PPP) đang trở thành một trong những ưu tiên hàng đầu của Chính phủ nhằm hoàn thiện mạng lưới hạ tầng giao thông quốc gia. Để cụ thể hóa các quy định này, Bộ Giao thông vận tải đã ban hành Thông tư 55/2023/TT-BGTVT, chính thức có hiệu lực từ ngày 01/3/2024. Văn bản này không chỉ là kim chỉ nam cho các nhà đầu tư mà còn tháo gỡ nhiều nút thắt trong việc vận hành và quản lý đường bộ cao tốc.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng của Thông tư 55/2023/TT-BGTVT

Thông tư 55/2023/TT-BGTVT tập trung hướng dẫn các nội dung cốt lõi liên quan đến dự án PPP, đặc biệt là loại hợp đồng kinh doanh - quản lý (O&M) đường bộ cao tốc. Các nội dung chính bao gồm:

• Hướng dẫn lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi và báo cáo nghiên cứu khả thi.
• Xác định phương pháp và tiêu chuẩn đánh giá hồ sơ dự thầu để lựa chọn nhà đầu tư xứng tầm.
• Cung cấp mẫu hợp đồng dự án chuẩn hóa, tạo sự minh bạch và thống nhất trong ký kết.

Quy định này áp dụng rộng rãi cho các tổ chức, cá nhân tham gia vào chuỗi hoạt động từ lập dự án, lựa chọn nhà đầu tư cho đến khi ký kết và thực hiện hợp đồng O&M trên phạm vi cả nước.

Cách xác định lợi nhuận cho nhà đầu tư: Bài toán cân bằng lợi ích

Một trong những điểm đáng chú ý nhất của Thông tư 55/2023/TT-BGTVT chính là cơ chế xác định mức lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu của nhà đầu tư. Điều này giúp đảm bảo tính hấp dẫn của dự án nhưng vẫn bảo vệ được lợi ích công cộng.

Mức lợi nhuận tối thiểu

Theo quy định, mức lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu không được thấp hơn mức trung bình lãi suất tiền gửi kỳ hạn 12 tháng của ít nhất 03 ngân hàng thương mại cổ phần có vốn nhà nước. Chỉ số này được xác định tại thời điểm gần nhất trong vòng 03 tháng trước khi lập báo cáo nghiên cứu.

Mức lợi nhuận tối đa và yếu tố lạm phát

Để kiểm soát lợi nhuận quá mức, Thông tư quy định mức lợi nhuận tối đa bằng mức tối thiểu cộng với tỷ lệ lạm phát. Tỷ lệ lạm phát được tính dựa trên chỉ số giá tiêu dùng (CPI) trung bình trong 10 năm gần nhất theo công bố của Tổng cục Thống kê, có loại trừ các năm biến động bất thường.

Tầm quan trọng của việc tuân thủ Luật PPP

Các dự án O&M đường bộ cao tốc phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định tại Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư 2020. Việc chuẩn hóa quy trình từ khâu nghiên cứu đến vận hành sẽ giúp giảm thiểu rủi ro pháp lý và tăng cường hiệu quả khai thác tài sản công.

"Doanh nghiệp dự án O&M phải thực hiện biện pháp bảo đảm thực hiện hợp đồng dự án theo quy định tại Điều 48 Luật PPP."

Với sự ra đời của Thông tư 55/2023/TT-BGTVT, hành lang pháp lý cho các dự án cao tốc đã trở nên rõ ràng hơn bao giờ hết, hứa hẹn một làn sóng đầu tư mới vào hạ tầng giao thông Việt Nam trong thời gian tới.