Trong nỗ lực đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số quốc gia, Luật Cư trú 2020 (có hiệu lực từ ngày 01/7/2021) đã mang đến những thay đổi mang tính bước ngoặt. Một trong những điểm sáng nhất chính là việc đơn giản hóa tối đa các loại giấy tờ khi công dân thực hiện thủ tục đăng ký tạm trú.

Hồ sơ đăng ký tạm trú mới: Chỉ còn 02 loại giấy tờ cơ bản

Theo quy định tại khoản 1 Điều 28 Luật Cư trú 2020, kể từ ngày 01/7/2021, hồ sơ đăng ký tạm trú của công dân sẽ chỉ bao gồm:

• Tờ khai thay đổi thông tin cư trú: Đây là mẫu đơn thống nhất dùng cho các thay đổi về nơi ở. Đặc biệt, đối với người đăng ký tạm trú là người chưa thành niên, trong tờ khai phải ghi rõ ý kiến đồng ý của cha, mẹ hoặc người giám hộ, trừ trường hợp đã có ý kiến đồng ý bằng văn bản riêng.
• Giấy tờ, tài liệu chứng minh chỗ ở hợp pháp: Có thể là hợp đồng thuê nhà, giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở hoặc các văn bản xác nhận việc cho ở nhờ, mượn nhà.

"Điều 28. Hồ sơ, thủ tục đăng ký tạm trú, gia hạn tạm trú
1. Người đăng ký tạm trú nộp hồ sơ đăng ký tạm trú đến cơ quan đăng ký cư trú nơi mình dự kiến tạm trú. Hồ sơ đăng ký tạm trú bao gồm:
a) Tờ khai thay đổi thông tin cư trú; đối với người đăng ký tạm trú là người chưa thành niên thì trong tờ khai phải ghi rõ ý kiến đồng ý của cha, mẹ hoặc người giám hộ, trừ trường hợp đã có ý kiến đồng ý bằng văn bản;
b) Giấy tờ, tài liệu chứng minh chỗ ở hợp pháp."

So sánh với quy định cũ: Sự khác biệt rõ rệt

Để thấy rõ sự ưu việt của quy định mới, chúng ta cần nhìn lại những gì đang được áp dụng theo Luật Cư trú 2006 (hiện vẫn đang có hiệu lực đến hết ngày 30/6/2021). Tại khoản 3 Điều 30 Luật Cư trú 2006, người dân khi đi đăng ký tạm trú phải chuẩn bị một danh mục hồ sơ khá "đồ sộ":

Các loại giấy tờ phải xuất trình:

• Chứng minh nhân dân hoặc giấy tờ có xác nhận của Công an cấp xã nơi đã đăng ký thường trú.
• Giấy tờ chứng minh quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng nhà ở.

Các loại giấy tờ phải nộp:

• Phiếu báo thay đổi hộ khẩu, nhân khẩu.
• Bản khai nhân khẩu.
• Văn bản đồng ý của người cho thuê, cho mượn hoặc cho ở nhờ (nếu thuộc trường hợp này).

Như vậy, từ ngày 01/7/2021, các biểu mẫu như Phiếu báo thay đổi hộ khẩu, nhân khẩu hay Bản khai nhân khẩu sẽ chính thức được bãi bỏ trong hồ sơ tạm trú. Thay vào đó, mọi thông tin sẽ được tích hợp vào một tờ khai duy nhất, giúp giảm bớt gánh nặng giấy tờ cho cả người dân và cán bộ tiếp nhận.

Lợi ích từ việc đơn giản hóa thủ tục cư trú

Việc cắt giảm các loại giấy tờ không chỉ đơn thuần là bớt đi vài tờ giấy, mà còn là minh chứng cho sự thay đổi phương thức quản lý từ thủ công (sổ hộ khẩu giấy) sang quản lý bằng dữ liệu điện tử. Khi Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư được hoàn thiện, các cơ quan chức năng có thể tra cứu thông tin công dân trực tiếp trên hệ thống, thay vì yêu cầu người dân phải cung cấp nhiều loại giấy tờ xác nhận như trước đây.

Điều này không chỉ giúp tiết kiệm chi phí in ấn, đi lại cho người dân mà còn hạn chế tối đa các sai sót, tiêu cực trong quá trình thực hiện thủ tục hành chính. Đây là một bước tiến quan trọng để hướng tới một nền hành chính hiện đại, phục vụ nhân dân tốt hơn.

Lời khuyên pháp lý: Dù thủ tục đã được đơn giản hóa, người dân vẫn cần lưu ý chuẩn bị kỹ các giấy tờ chứng minh chỗ ở hợp pháp (như hợp đồng thuê nhà có chữ ký xác nhận) để đảm bảo hồ sơ được xử lý nhanh chóng và đúng quy định ngay từ lần đầu tiên.