Tình trạng chó thả rông không rọ mõm tại các khu dân cư, công viên hay trên đường phố vẫn đang là vấn đề nhức nhối, tiềm ẩn nhiều nguy hiểm cho cộng đồng. Thực tế đã có không ít vụ việc thương tâm xảy ra khi chó dữ tấn công người đi đường, gây thương tích nghiêm trọng, thậm chí là tử vong. Đứng dưới góc độ pháp lý tại thời điểm năm 2019, chủ nuôi chó cần phải ý thức rõ trách nhiệm của mình để tránh rơi vào vòng lao lý.

Quy định nghiêm ngặt về việc quản lý chó nuôi

Theo quy định tại Quyết định 193/QĐ-TTg năm 2017 của Thủ tướng Chính phủ về Chương trình quốc gia khống chế và tiến tới loại trừ bệnh Dại, người nuôi chó có trách nhiệm quản lý vật nuôi một cách chặt chẽ.

Cụ thể, chủ nuôi phải thực hiện đăng ký việc nuôi chó với Trưởng thôn hoặc UBND cấp xã. Đồng thời, phải cam kết nuôi nhốt, xích hoặc giữ chó trong khuôn viên gia đình, đảm bảo vệ sinh môi trường và không gây ảnh hưởng đến người xung quanh. Việc tiêm phòng vắc-xin dại định kỳ là yêu cầu bắt buộc đối với mọi cá nhân, hộ gia đình nuôi chó.

Mức xử phạt hành chính khi thả rông chó

Nếu chủ nuôi lơ là, để chó chạy rông ngoài đường mà không có biện pháp bảo vệ an toàn, họ sẽ phải đối mặt với các hình thức xử phạt hành chính theo quy định tại Nghị định 90/2017/NĐ-CP. Cụ thể, tại khoản 2 Điều 7 Nghị định 90/2017/NĐ-CP quy định:

"2. Phạt tiền từ 600.000 đồng đến 800.000 đồng đối với một trong các hành vi sau đây:
a) Không tiêm phòng vắc xin phòng bệnh Dại cho động vật bắt buộc phải tiêm phòng;
b) Không đeo rọ mõm cho chó hoặc không xích giữ chó, không có người dắt khi đưa chó ra nơi công cộng."

Như vậy, chỉ cần đưa chó ra nơi công cộng mà thiếu rọ mõm hoặc dây xích, chủ nuôi đã có thể bị phạt tới 800.000 đồng, chưa tính đến các thiệt hại khác nếu chó gây ra.

Trách nhiệm bồi thường thiệt hại dân sự

Khi chó cắn người gây thương tích hoặc làm hư hỏng tài sản của người khác, trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng sẽ được áp dụng. Bộ luật Dân sự 2015 đã quy định rất rõ về vấn đề này tại Điều 603 Bộ luật Dân sự 2015:

"1. Chủ sở hữu súc vật phải bồi thường thiệt hại do súc vật gây ra cho người khác. Người chiếm hữu, sử dụng súc vật phải bồi thường thiệt hại trong thời gian chiếm hữu, sử dụng súc vật, trừ trường hợp có thỏa thuận khác."

Các khoản bồi thường mà chủ nuôi có thể phải chi trả bao gồm:
- Chi phí cứu chữa, phục hồi sức khỏe cho người bị cắn (tiền thuốc men, viện phí, tiêm phòng dại...).
- Thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút của người bị thiệt hại trong thời gian điều trị.
- Chi phí hợp lý cho người chăm sóc người bị thiệt hại trong thời gian điều trị.
- Khoản tiền bù đắp tổn thất về tinh thần cho người bị thiệt hại.

Ngoài ra, pháp luật cũng dự liệu các trường hợp liên đới trách nhiệm:
- Lỗi của người thứ ba: Nếu một người khác trêu chọc làm chó cắn người đi đường, người đó phải bồi thường. Nếu chủ nuôi cũng có lỗi (ví dụ không xích chó cẩn thận) thì cả hai cùng liên đới bồi thường.
- Chiếm hữu trái pháp luật: Nếu chó bị trộm và cắn người trong lúc kẻ trộm đang giữ, kẻ trộm phải bồi thường. Tuy nhiên, nếu chủ nuôi để mất chó do sơ hở thì cũng có thể phải liên đới chịu trách nhiệm.
- Thả rông theo tập quán: Tại một số địa phương có tập quán thả rông gia súc, súc vật, nếu gây thiệt hại thì chủ nuôi vẫn phải bồi thường theo tập quán nhưng không được trái với các quy định chung của pháp luật.

Nguy cơ bị truy cứu trách nhiệm hình sự

Đây là mức độ trách nhiệm nặng nề nhất mà chủ nuôi có thể phải đối mặt. Trong trường hợp chủ nuôi vi phạm các quy định về an toàn (không rọ mõm, không xích giữ) dẫn đến việc chó tấn công làm chết người, hành vi này có thể cấu thành tội phạm.

Cụ thể, chủ nuôi có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về "Tội vô ý làm chết người" theo quy định tại Điều 128 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017):

"1. Người nào vô ý làm chết người, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm.
2. Phạm tội làm chết 02 người trở lên, thì bị phạt tù từ 03 năm đến 10 năm."

Việc để chó dữ tấn công người dẫn đến tử vong do sự cẩu thả, chủ quan của chủ nuôi hoàn toàn đáp ứng các yếu tố cấu thành tội danh này. Đây là lời cảnh tỉnh đanh thép cho những ai còn xem nhẹ việc quản lý vật nuôi.

Lời khuyên cho người nuôi chó

Để bảo vệ bản thân và cộng đồng, người nuôi chó cần tuân thủ nghiêm các nguyên tắc sau:
1. Tiêm phòng đầy đủ: Luôn giữ giấy chứng nhận tiêm phòng dại để xuất trình khi cần thiết.
2. An toàn là trên hết: Tuyệt đối không thả rông chó. Khi ra nơi công cộng, bắt buộc phải có rọ mõm và dây xích chắc chắn do người lớn dắt.
3. Cảnh báo nguy hiểm: Nếu nuôi chó dữ trong nhà, cần có biển cảnh báo và hàng rào ngăn cách an toàn với lối đi chung.
4. Trách nhiệm khi xảy ra sự cố: Nếu chẳng may chó gây thiệt hại, chủ nuôi cần chủ động thăm hỏi, hỗ trợ chi phí điều trị và thỏa thuận bồi thường thỏa đáng để hạn chế các tranh chấp pháp lý phức tạp về sau.

Hy vọng những thông tin trên sẽ giúp quý độc giả hiểu rõ hơn về trách nhiệm pháp lý của mình khi nuôi vật nuôi, góp phần xây dựng một cộng đồng an toàn và văn minh.