Tình trạng hồ sơ cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (Sổ đỏ) bị "ngâm" vô thời hạn với lý do "đất đang có tranh chấp" là nỗi ám ảnh của không ít người dân. Tuy nhiên, với sự ra đời của Luật Đất đai 2024, những nút thắt pháp lý này đang dần được tháo gỡ.

Nỗi lo "treo" hồ sơ Sổ đỏ vì khái niệm tranh chấp mơ hồ

Thực tế hiện nay, có sự thiếu thống nhất giữa cơ quan hành chính và cơ quan tư pháp trong việc xác định thế nào là "tranh chấp đất đai". Nhiều trường hợp chỉ cần một lá đơn phản ánh không căn cứ cũng khiến hồ sơ bị coi là "đang tranh chấp" và bị dừng giải quyết thủ tục hành chính. Điều này không chỉ gây phiền hà mà còn xâm phạm trực tiếp đến quyền lợi hợp pháp của người sử dụng đất.

Quy định về hòa giải tranh chấp tại Luật Đất đai 2024

Theo quy định tại Điều 235 Luật Đất đai 2024, Nhà nước khuyến khích các bên tranh chấp đất đai tự hòa giải hoặc giải quyết thông qua hòa giải ở cơ sở. Nếu không tự hòa giải được, các bên gửi đơn đến UBND cấp xã nơi có đất để hòa giải.

Hòa giải tại UBND cấp xã là thủ tục bắt buộc

Đối với các tranh chấp ai là người có quyền sử dụng đất, việc hòa giải tại UBND cấp xã là thủ tục bắt buộc trước khi khởi kiện tại Tòa án hoặc yêu cầu cơ quan có thẩm quyền giải quyết. Kết quả hòa giải phải được lập thành biên bản, xác nhận rõ ràng là hòa giải thành hay không thành.

Xử lý sau khi hòa giải thành

Trường hợp hòa giải thành mà có thay đổi về ranh giới, diện tích hoặc người sử dụng đất, các bên phải thực hiện thủ tục đăng ký, cấp Giấy chứng nhận trong thời hạn 30 ngày làm việc kể từ ngày nhận được biên bản hòa giải thành.

Giải pháp chấm dứt tình trạng "treo" hồ sơ ảo

Một trong những điểm mới đáng chú ý là việc cơ quan quản lý đang nghiên cứu quy định thời hạn cụ thể sau khi hòa giải không thành. Nếu sau một khoảng thời gian nhất định mà các bên không tiếp tục khởi kiện hoặc yêu cầu giải quyết, tình trạng "đất đang có tranh chấp" sẽ được chấm dứt để tiếp tục giải quyết hồ sơ cho người dân.

"Trường hợp hòa giải không thành, UBND cấp xã lập biên bản hòa giải không thành và hướng dẫn các bên tranh chấp gửi đơn đến cơ quan có thẩm quyền giải quyết tranh chấp tiếp theo theo quy định."

Việc làm rõ các tiêu chí xác định "đất đang có tranh chấp" và hậu quả pháp lý sau hòa giải không thành sẽ giúp loại bỏ tình trạng lợi dụng khiếu nại để "treo" quyền lợi của người khác một cách vô lý.

Lời khuyên pháp lý

Người dân khi gặp tình trạng hồ sơ bị dừng do tranh chấp cần yêu cầu cơ quan chức năng cung cấp văn bản xác định rõ căn cứ tranh chấp. Nếu việc hòa giải tại xã đã kết thúc mà bên kia không khởi kiện, bạn có quyền yêu cầu tiếp tục thực hiện thủ tục cấp Sổ đỏ theo quy định của Luật Đất đai 2024.